Columbia Üniversitesi Zuckerman Enstitüsü’nde yapılan bir araştırma, farelerde beynin belirli bir bölgesinin tatlı, yağ, tuz ve genel olarak besin tüketiminde bir tür “düğme” gibi çalıştığını ortaya koydu. Cell dergisinde yayımlanan bulgular, bu bölgenin tüketim davranışlarını artırıp azaltabildiğini gösteriyor. Araştırmacılar, bu mekanizmanın aşırı yeme veya iştahsızlık gibi sorunların tedavisinde yeni yollar açabileceğini belirtiyor.
Bilim insanları, beynin duygularla ilişkili merkezi olan amigdalanın tatlıya verdiği tepkileri inceledi. Buradaki nöronların, beslenme ve ödül tepkileriyle ilişkili bir başka bölgeye, BNST’ye (bed nucleus of the stria terminalis) uzandığı keşfedildi. BNST nöronları uyarıldığında fareler tok olsalar bile tatlı tüketmeye devam etti; baskılandığında ise çok aç olduklarında bile tatlıya ilgileri azaldı.
Araştırma, BNST’nin sadece tatlı değil; yağ, tuz ve diğer besinlerle ilgili tüketim dürtüsünde de etkili olduğunu gösterdi. BNST’nin, organizmanın açlık ya da tuz ihtiyacı gibi içsel durumlarını, dışsal tat ve hislerle bütünleştirerek uygun yeme davranışını tetiklediği anlaşıldı. Bu bulgu, iştahın beyinde tek bir merkez üzerinden çok yönlü kontrol edilebildiğini ortaya koyuyor.
Elde edilen sonuçlar, özellikle kemoterapi gören ve iştah kaybı yaşayan kanser hastaları için umut vadediyor. Çalışmada, kemoterapi ilacı verilen farelerde BNST’nin uyarılmasının kilo kaybını engelleyebildiği görüldü. Öte yandan, BNST’nin baskılanması farelerde belirgin kilo kaybına yol açtı ve bu durumun zayıflama ilacı semaglutide’ın (Ozempic, Wegovy) etki mekanizmasıyla da bağlantılı olduğu tespit edildi.
Araştırmacılar, BNST’nin daha iyi anlaşılmasıyla, iştahı güvenli şekilde artıran ya da baskılayan tedavilerin geliştirilebileceğini vurguluyor. Böylece hem aşırı yeme bozukluklarının hem de ciddi iştah kaybının önüne geçilmesi mümkün olabilir.
