ABD’deki ChristianaCare Helen F. Graham Kanser Merkezi ve Delaware Üniversitesi’nden araştırmacılar, vücuttaki dokuların karmaşık yapısını sadece beş temel kuralın şekillendirdiğini keşfettiklerini açıkladı. 15 yılı aşkın süredir matematikçiler ve kanser biyologları arasında yürütülen bu ortak çalışma, vücudun düzenli kalmasını sağlayan bir "doku kodu"nun varlığını ortaya koyuyor. Araştırma, Biology of the Cell dergisinde yayımlandı.
Araştırmacılar, özellikle yapısı son derece düzenli olan kolon dokusu üzerinde matematiksel modellemeler kullanarak çalışmalar yürüttü. Yapılan simülasyonlar sonucunda, hücrelerin bölünme zamanlaması, bölünme sırası, yönü, bölünme sayısı ve yaşam süresinin, doku düzenini belirleyen beş temel biyolojik kural olduğu belirlendi. Bu kuralların birlikte "koreografi gibi" çalışarak hücrelerin nerede, ne zaman ve ne şekilde yer alacağını yönettiği ifade ediliyor.
Araştırma sonuçlarına göre bu kurallar yalnızca kolona değil, cilt, karaciğer, beyin gibi pek çok dokuya da uygulanabilir nitelikte. Böylece vücut, hasar gördüğünde doku yapısını yeniden oluşturabiliyor. Bilim insanları bu “doku kodu”nun, doğumsal anormallikleri, doku onarım süreçlerini ve kanser gibi hastalıkların neden geliştiğini anlamada devrim niteliğinde bilgiler sunabileceğine inanıyor.
Bu çalışma aynı zamanda Human Cell Atlas (İnsan Hücre Atlası) projesine de önemli katkılar sunabilir. Atlas, insan vücudundaki tüm hücre tiplerini haritalandırmayı hedeflerken, yeni çalışma hücrelerin zaman içinde nasıl organize olduğunu anlamaya yönelik dinamik bir çerçeve sunuyor. Böylece sadece hücreleri tanımlamak değil, hastalık halinde nasıl davrandıklarını öngörmek de mümkün olabilir.
Gelecek adımlar arasında modelin laboratuvar deneyleriyle test edilmesi, daha fazla veriyle geliştirilmesi ve özellikle kanser biyolojisinde bu kuralların nasıl bozulduğunun incelenmesi yer alıyor. Araştırmacılar, “Kuralları belirleyebiliyorsak, artık sorunların neden oluştuğunu ve nasıl düzeltileceğini de araştırabiliriz,” diyerek bu çalışmanın sadece bir başlangıç olduğuna dikkat çekiyor.
