Çocukta gece bacak ağrısı büyüme ağrısı mı? Dört uyarı işareti

Bu, çocukluk çağının en sık görülen kas-iskelet ağrısıdır. Kız ve erkek çocuklarda benzer sıklıkta görülür. Ağrı genellikle öğleden sonra geç saatlerde ya da gece başlar. Bazı çocuklar uykudan uyanır, sabah ise hiçbir şey olmamış gibi koşar.

Ağrı hep iki taraflıdır. Uyluk ön yüzü, baldır ve diz arkası en sık yerlerdir. Eklemin kendisi ağrımaz; şişlik, kızarıklık ya da sıcaklık artışı olmaz. Bir gece gelir, birkaç gece hiç görünmez, sonra yine gelir.

Hayır. Kemik uzaması ağrı yapmaz; en hızlı büyüme dönemleri bu ağrıların zirvesiyle örtüşmez. Amerikan Pediatri Akademisi ve NHS bu noktada aynı şeyi söyler: isim yanıltıcıdır.

Nedeni tam bilinmez. Gün içinde çok koşan, zıplayan çocuklarda daha sık görülür. Ailede benzer öykü olması da sıktır; anne ya da babanın çocukluğunda aynı ağrılar yaşanmış olabilir. Bu yüzden kas yorgunluğu en güçlü açıklamadır. Bazı çocuklarda ağrı eşiğinin düşük olması ve duruş bozuklukları da rol oynayabilir.

Tanı doğruysa tedavi basittir ve ilaç nadiren gerekir.

• Ağrıyan bölgeye hafif masaj yapın; çocukların çoğu bununla rahatlar.
• Ilık havlu ya da sıcak su torbası uygulayın.
• Yatmadan önce baldır ve uyluk kaslarına nazik esneme yaptırın.
• Ağrı uykuyu bozuyorsa yaşa uygun dozda parasetamol ya da ibuprofen verebilirsiniz.
• Çocuğa "bu tehlikeli değil, geçecek" diye güven verin; kaygı ağrıyı büyütür.

Ağrı kesiciyi rutin hale getirmeyin. Haftada birkaç kez ilaç gerekiyorsa çocuk hekimine danışın.

Ağrı sık tekrarlıyorsa yatmadan önce kısa bir ritüel işe yarar. Ilık duş, beş dakikalık esneme ve masajı aynı sırayla yapın. Çocuk bu düzeni öğrenince gece uyandığında ne yapacağını bilir ve daha az korkar.

Aşağıdaki dört durumdan biri varsa "büyüme ağrısı" demeyin, hekime gidin.

1. Tek taraflı ağrı ya da eklem tutulumu: Ağrı hep aynı bacakta ise ya da diz, kalça, ayak bileği şişmişse.
2. Aksama, sabah ya da gündüz ağrı: Çocuk topallıyorsa, sabah tutuk kalkıyorsa ya da ağrı okul saatlerinde sürüyorsa.
3. Genel belirtiler: Ateş, kilo kaybı, gece terlemesi, halsizlik ya da solukluk eşlik ediyorsa.
4. Sürekli uyandıran ya da haftalarca artan ağrı: Her gece uyandırıyorsa ya da şiddet haftalar içinde tırmanıyorsa.

Bu işaretlerin hiçbiri tek başına ciddi hastalık demek değildir. Ama hiçbiri "bekleyelim" demek de değildir.

Uyarı işareti olan çocukta hekim önce muayene eder. Gerekirse kan sayımı, iltihap testleri ve röntgen ister. Ayırıcı tanıda şunlar yer alır:

• Juvenil idiyopatik artrit (çocukluk çağı romatizması): Sabah tutukluğu ve eklem şişliği tipiktir.
• Enfeksiyon: Kemik ya da eklem iltihabı ateşle gelir; çocuk bacağa basmak istemez.
• Yaralanma: Yeni spor sezonunda stres kırıkları ve yumuşak doku zedelenmeleri sık görülür.
• Nadiren lösemi ya da kemik tümörü: Solukluk, morarma, gece ağrısı ve kilo kaybı birlikte ise akla gelir.

Bu son grup nadirdir; erken tanı ise fark yaratır. Bu yüzden dört işaretten biri varsa gecikmeyin.

Eylül ayında spor ve teneffüs koşusu birden artar. Kaslar bu yüke alışana kadar gece ağrıları sıklaşabilir.

• Spor sonrası beş dakikalık esneme alışkanlığı edindirin.
• Ayakkabının tabanı aşınmışsa değiştirin; kötü ayakkabı bacak ağrısını artırır.
• Yeterli su ve düzenli uyku kas yorgunluğunu azaltır.
• Ağrı günlüğü tutun: hangi gece, hangi bacak, ne kadar sürdü. Muayenede bu bilgi çok değerlidir.

Büyüme ağrısı çocuğun sağlığını bozmaz ve genellikle ergenlik öncesinde kendiliğinden biter. Sizin işiniz iki şey: rahatlatmak ve dört uyarı işaretini gözden kaçırmamak.