30 Saniyede Özet
Hırıltı, nefes verirken duyulan ıslık benzeri sestir. Okul öncesi dönemde çocukların önemli bir bölümü en az bir kez yaşar. En sık nedeni virüs enfeksiyonlarıdır ve çoğu çocukta okul çağına doğru kendiliğinden azalır. Tablo bazı çocuklarda farklıdır: ataklar virüs olmadan da gelir, geceleri uykuyu böler ve koşmakla tetiklenir. Bu örüntü astımı düşündürür ve değerlendirme gerektirir. Okul döneminin başlaması atakları artırabilir.
Hırıltı neden olur?
Çocukların hava yolları yetişkinlere göre dar. Küçük bir şişlik bile hava akımını belirgin daraltır.
Virüs enfeksiyonu hava yolu duvarında ödem ve salgı artışı yapar. Kaslar kasılır, geçiş daralır ve nefes verirken ıslık sesi çıkar.
Bu nedenle sonbaharda okulların açılmasıyla birlikte hırıltılı atak sayısı artar. Kreş ve okul, virüs dolaşımını hızlandırır.
Astımı düşündüren işaretler
Tek bir atak astım tanısı koydurmaz. Örüntüye bakılır:
- Ataklar enfeksiyon olmadan da tekrarlıyor.
- Gece ya da sabaha karşı öksürük çocuğu uyandırıyor.
- Koşmak, gülmek ya da ağlamak hırıltıyı başlatıyor.
- Soğuk hava, duman ve toz belirgin tetikleyici.
- Çocukta egzama ya da alerjik nezle var.
- Anne veya babada astım ya da alerji öyküsü bulunuyor.
- Nefes açıcı ilaca belirgin ve hızlı yanıt alınıyor.
Bu maddelerden üç ya da daha fazlası varsa hekiminizle astım olasılığını konuşun.
Virüse bağlı hırıltıyı düşündüren işaretler
- Atak her seferinde burun akıntısı ve ateşle başlıyor.
- Atak dışındaki haftalarda çocuk tamamen normal.
- Egzersizle ilgili yakınma yok.
- Ailede alerjik hastalık öyküsü bulunmuyor.
- Yaş ilerledikçe ataklar seyrekleşiyor.
Bu grup çoğunlukla koruyucu ilaç gerektirmez. Ataklar sırasında destek tedavisi yeterlidir.
Muayenede ne yapılır?
Değerlendirme dinlemeyle başlar. Hekim göğsü dinler, büyüme eğrisine bakar ve burun ile cilt bulgularını inceler.
Beş yaş ve üzerindeki çocuklarda solunum fonksiyon testi yapılabilir. Test, hava yolundaki daralmanın geri dönüp dönmediğini gösterir.
Küçük çocuklarda tanı büyük ölçüde öykü ve tedaviye yanıta dayanır. Hekim bazen deneme tedavisi başlatır ve yanıtı değerlendirir.
Alerji testleri her çocukta gerekmez. Tetikleyici şüphesi varsa gündeme gelir.
Evde neye dikkat etmelisiniz?
- Evde kesinlikle sigara içilmesin; balkonda içmek de iç havayı etkiler.
- Yatak odasında toz tutan halı, tüy yastık ve peluş oyuncak sayısını azaltın.
- Nemli ve küflü alanları onarın; küf güçlü bir tetikleyicidir.
- Grip aşısı için aile hekiminize danışın; solunum enfeksiyonları en sık tetikleyicidir.
- Reçete edilen ilacı doğru teknikle verin. Ara parça yani spacer kullanımı küçük çocukta şarttır.
- Atakları tarihiyle birlikte not edin. Bu kayıt hekime tanıda yol gösterir.
Acil: Çocuğun dudakları ya da tırnakları morardıysa hemen 112'yi arayın. Konuşurken cümleyi tamamlayamıyorsa, kaburga araları içeri çöküyorsa ya da burun kanatları solunumla açılıp kapanıyorsa da aynısını yapın. Olağandışı uyku hali de acil bir işarettir.
Sık sorulan sorular
Çocuğum astım olursa ömür boyu sürer mi?
Birçok çocukta belirtiler okul çağı ve ergenlikte belirgin azalır. Bazı çocuklarda erişkin dönemde devam eder.
Koruyucu ilaçlar bağımlılık yapar mı?
Hayır. Solunum yoluyla verilen koruyucu ilaçlar bağımlılık yapmaz. Düzenli kullanıldığında atak sayısını ve acil başvurularını azaltır.
Nemlendirici cihaz faydalı mı?
Aşırı nem küf üremesini artırabilir. Oda nemini ölçün ve yüzde 40-50 aralığında tutmaya çalışın.
Kaynaklar
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
