Covıd-19
D Vitamini Eksikliği ve COVID-19: Çalışmalar Ne Buldu?
D vitamini eksikliği olanlarda COVID-19 testi daha sık pozitif çıktı; bu bir ilişkiydi. Sonraki randomize çalışmada takviye COVID-19 riskini azaltmadı.

Haberi paylaş
İlgilenecek birine ulaştırın.
Kısa Cevap
Kanıtlanmadı. Chicago'da 489 hastalık 2020 çalışmasında, eksikliği büyük olasılıkla sürenlerde tahmini test pozitifliği yüzde 21,6, yeterli olanlarda yüzde 12,2'ydi. Bu gözlemsel bir ilişkiydi, neden-sonuç göstermedi. Birleşik Krallık'taki 6.200 kişilik randomize çalışmada ise düzeyi düşük çıkanlara takviye vermek COVID-19 riskini azaltmadı.
Çalışma ne buldu?
Çalışma türü: gözlemsel (geriye dönük kohort).
Chicago Üniversitesi ekibi sonuçlarını Eylül 2020'de JAMA Network Open'da yayımladı. Testten önceki bir yıl içinde D vitamini düzeyi ölçülmüş 489 hasta incelendi. Bu kişiler, zaten tahlil yaptırmış olan seçilmiş bir gruptu. Eksikliği büyük olasılıkla süren grupta test pozitifliği riski, yaş ve diğer hastalıklar hesaba katıldıktan sonra 1,77 kat yüksekti. Çalışma tek bir hastanede yapıldı.
Bu sayfayla birleştirdiğimiz Mayıs 2020 haberi, Northwestern Üniversitesi'nin analizine dayanıyordu. Ekip, birkaç ülkenin ortalama verilerinde düşük D vitamini ile yüksek ölüm oranının birlikte görüldüğünü öne sürdü. Bu çalışma 2020'de Aging Clinical and Experimental Research dergisinde yayımlandı. Ülke ortalamalarına dayalı analizler, tek tek kişiler hakkında sonuç çıkarmaya izin vermez.
Bu bulgu ne anlama gelmiyor?
- D vitamini düzeyi düşük olanlar yaş, kronik hastalık veya dışarıda geçirilen süre gibi başka yönlerden de farklı olabilir. Bu etkenler sonucu karıştırabilir.
- Eksiklik, hastalığın nedeni değil göstergesi olabilir.
- İlişki, takviye almanın riski azaltacağı anlamına gelmez.
- Yüksek dozu kendi başınıza kullanmayın. TEMD 2025 kılavuzuna göre toksisite riski 100 ng/mL üzerinde artar.
Güncel kanıt ne diyor?
CORONAVIT, Birleşik Krallık'ta 6.200 kişiyle yapılan açık etiketli, randomize bir çalışmadır. Bir gruba evde kan testi teklif edildi. Düzeyi 75 nmol/L (30 ng/mL) altında çıkanlara 6 ay boyunca günde 800 IU veya 3.200 IU verildi. COVID-19, test ve takviye teklif edilmeyen grupta yüzde 2,6 oranında görüldü. Düşük doz grubunda bu oran yüzde 3,6, yüksek doz grubunda yüzde 3,0 oldu. Farklar anlamlı değildi ve takviye riski azaltmadı.
NICE'ın güncel COVID-19 rehberi, D vitamininin COVID-19 tedavisinde klinik araştırma dışında kullanılmamasını öneriyor. D vitamini ve COVID-19 konusundaki 2020 tarihli ayrı rehberi ise geri çekildi. NICE artık COVID-19 riskini diğer solunum yolu enfeksiyonlarıyla aynı şekilde ele alıyor. 2025'teki büyük meta-analiz de tüm solunum yolu enfeksiyonlarında anlamlı koruma bulmadı.
Türkiye'de
TEMD 2025 kılavuzu 20 ng/mL altındaki 25(OH)D düzeyini yetmezlik (eksiklik), 20–50 ng/mL aralığını yeterli ve güvenli kabul ediyor. Eksikliğin tanısı ve tedavisi hekim kararıdır. Takviyeye başlamadan önce aile hekiminize danışın.
İlgili rehberler
Kaynaklar
- Meltzer DO, Best TJ, Zhang H, et al. Association of Vitamin D Status and Other Clinical Characteristics With COVID-19 Test Results. JAMA Netw Open. 2020;3(9):e2019722. doi.org (yeni pencerede açılır)
- Daneshkhah A, Agrawal V, Eshein A, et al. Evidence for possible association of vitamin D status with cytokine storm and unregulated inflammation in COVID-19 patients. Aging Clin Exp Res. 2020;32(10):2141-2158. doi.org (yeni pencerede açılır)
- Jolliffe DA, Holt H, Greenig M, et al. Effect of a test-and-treat approach to vitamin D supplementation on risk of all cause acute respiratory tract infection and covid-19: phase 3 randomised controlled trial (CORONAVIT). BMJ. 2022;378:e071230. doi.org (yeni pencerede açılır)
- NICE. COVID-19 rapid guideline: managing COVID-19 (NG191), öneri 4.12.1; son güncelleme 1 Mayıs 2025. nice.org.uk (yeni pencerede açılır)
- Jolliffe DA, et al. Vitamin D supplementation to prevent acute respiratory infections: systematic review and meta-analysis of stratified aggregate data. Lancet Diabetes Endocrinol. 2025;13(4):307-320. doi.org (yeni pencerede açılır)
1 kaynak daha
- TEMD. Osteoporoz ve Metabolik Kemik Hastalıkları Tanı ve Tedavi Kılavuzu. 2025. file.temd.org.tr
- Yazan
- DoktorClub Yayın Kurulu
- Editoryal inceleme
- DoktorClub Yayın Kurulu
- Güncelleme
- 4 Ekim 2026
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez. Bir hata mı gördünüz? Bize bildirin · Yayın ilkelerimiz · Tıbbi inceleme politikası


