30 Saniyede Özet
Şeker hastalığı ayakları özellikle etkiler. Yüksek kan şekeri sinirleri ve damarları yıpratır. Bu yüzden ayakta his azalır. Küçük bir yara fark edilmeyebilir. Yazın açık ayakkabı ve sıcak zemin riski büyütür. Bir kesik ya da su toplaması ciddi yaraya dönüşebilir. Günlük ayak kontrolü en güçlü korumadır. Kızarıklık ve yara varsa hemen hekime gidin.
Not: Diyabetli iseniz ayakta iyileşmeyen bir yara gördüğünüzde bekletmeden hekime başvurun.
Neden ayaklar risk altında?
Yüksek şeker zamanla sinirlere zarar verir. Buna "nöropati" (sinir hasarı) denir. His azalınca ağrıyı da hissetmezsiniz.
Aynı zamanda damarlar daralır. Kan akışı azalınca yara zor iyileşir. His kaybı ve zayıf dolaşım tehlikeli bir ikilidir.
Yaz neden riski artırır?
Yazın davranışlar değişir. Bu değişimler ayağı zorlar:
- Açık ayakkabı ve yalınayak yürüme yaralanma riskini artırır
- Sıcak kum ve zemin farkına varmadan yanık yapar
- Deniz ve havuz suyu yumuşayan cildi tahriş eder
- Terleme mantar enfeksiyonunu kolaylaştırır
His azaldığı için bu zararlar geç fark edilir.
Günlük ne yapmalısınız?
Ayak bakımı birkaç dakikanızı alır:
- Ayaklarınızı her gün kontrol edin; tabanına da bakın
- Parmak aralarını kuru tutun
- Sıcak zeminde ve kumda yalınayak yürümeyin
- Ayağınıza tam oturan, kapalı ayakkabı seçin
- Ayakkabıyı giymeden içini elle yoklayın
Kan şekeri neden önemli?
Ayak sağlığı kan şekeriyle doğrudan bağlıdır. Şeker kontrol altındaysa sinir hasarı yavaşlar. Yaralar da daha kolay iyileşir.
Bu yüzden diyetinize ve ilaçlarınıza sadık kalın. Düzenli ölçüm sizi yönlendirir. Kontrolsüz şeker her organ gibi ayağı da yıpratır.
Ne zaman hekime gidin?
Şu durumlarda gecikmeyin:
- İyileşmeyen kesik, su toplaması ya da yara
- Ayakta kızarıklık, ısı artışı ya da şişlik
- Renk değişimi ya da kötü kokulu akıntı
- Ayakta uyuşma ya da yanmanın artması
Sık Sorulan Sorular
Nasır kendim alabilir miyim? Hayır. Diyabetli iseniz nasırı kendiniz kesmeyin. Bir uzmana bırakın.
Yalınayak hiç mi yürümeyeyim? Evde bile terlik giyin. Görünmeyen bir cam ya da diken yara yapabilir.
Kaynaklar
- American Diabetes Association — Foot Care: https://diabetes.org/health-wellness/foot-complications
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases — Diabetes and Foot Problems: https://www.niddk.nih.gov/health-information/diabetes/overview/preventing-problems/foot-problems
- International Diabetes Federation — Diabetic foot: https://idf.org/
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
İlgili Yazılar
Bu konuyla ilgili Doktorclub'da ele aldığımız diğer hekim onaylı rehberler:
Şeker hastalığında ayaklar özel bakım ister. Yazın açık ayakkabı ve sıcak kum riski artırır. Küçük bir yara bile ciddileşebilir. Korunma yolları burada.
