30 Saniyede Özet
Hava serinleyince güneş kremi çoğu evde rafa kalkar. Oysa ısı ve ultraviyole (UV) ışını aynı şey değildir. Dünya Sağlık Örgütü'nün ölçütü UV indeksidir: 3 ve üstünde koruma gerekir. Türkiye'de Eylül öğle saatlerinde bu değer güneyde 7'ye, kuzeyde 5'e ulaşır. Ekim ortasında çoğu ilde 3-4'e iner. Yani sonbaharın büyük bölümünde öğle saatlerinde koruma sürmeli. Cilt yaşlanmasından sorumlu UVA ışını yıl boyunca ve bulut arkasından bile geçer.
UV indeksi nedir?
UV indeksi güneşin cilde zarar verme gücünü 0'dan 11+'a kadar ölçer. Meteoroloji Genel Müdürlüğü günlük tahmin yayımlar; hava uygulamaları da gösterir. Dünya Sağlık Örgütü'nün önerisi:
- 0-2: Koruma gerekmez.
- 3-5: Gölge, şapka ve güneş kremi.
- 6-7: Öğle saatlerinde dışarıda kalmayı sınırlayın.
- 8 ve üstü: Ek önlem; öğle saatlerinde güneşe çıkmayın.
Değer öğle saatinde tepe yapar; sabah ve akşam düşer.
Sonbaharda değer nasıl değişir?
Güneşin açısı alçaldıkça UV azalır ama sandığınız kadar hızlı değil. Eylül başında İstanbul'da öğle değeri 6 civarındadır; Antalya'da 7-8'e çıkar. Eylül sonunda kuzeyde 4-5, güneyde 6 sürer. Ekim sonunda ülkenin çoğunda 3'ün altına iner.
Deniz ve kar yansıması değeri artırır. Yüksek rakımda her 1.000 metrede UV yaklaşık %10 yükselir; sonbahar dağ yürüyüşlerinde bu önemlidir.
Sıcaklık neden yanıltır?
Isıyı kızılötesi ışın verir, hasarı UV. Serin ve rüzgarlı bir sonbahar gününde UV indeksi 5 olabilir. Bulut UVB'yi kısmen azaltır ama UVA'nın büyük bölümünü geçirir. UVA derinde çalışır; kırışıklık, leke ve elastikiyet kaybının ana nedenidir.
Kremi ne zaman azaltabilirsiniz?
Bulunduğunuz ilde günlük UV değeri sürekli 3'ün altına inince gündelik koruma gevşetilebilir. Yüz için nemlendirici içindeki SPF çoğu kişiye kışın yeter. Şu gruplar yıl boyu SPF 30+ sürmeli:
- Melazma ya da güneş lekesi tedavisi görenler.
- Retinol, AHA ya da leke kremleri kullananlar.
- Cilt kanseri öyküsü olanlar.
- Açık tenli, çok benli ya da bağışıklığı baskılanmış kişiler.
Yazın lekelerini onarma zamanı
Sonbahar leke tedavisi için doğru mevsimdir. Kimyasal peeling, lazer ve retinoid tedavileri UV düştükçe daha güvenli hale gelir. Bu tedaviler sırasında güneş kremi zorunludur; aksi halde leke koyulaşır. Dermatoloğunuzla planlayın.
Sık Sorulan Sorular
Camın arkasında güneş kremi gerekir mi?
Pencere camı UVB'yi keser ama UVA'yı geçirir. Uzun süre cam kenarında çalışan ya da araç kullananlarda yüz için SPF önerilir.
Kışın D vitamini için güneş kremini bırakayım mı?
UV indeksi 3'ün altındayken cilt zaten D vitamini üretemez. Kışın kaynak besin ve gerekirse takviyedir.
Çocuklarda sonbaharda güneş kremi?
Teneffüs ve spor saatleri öğleye denk geliyorsa Eylül'de sürmeye devam edin. Ekim'den sonra UV 3'ün altına inince gevşetilebilir.
Kaynaklar
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
