Yatağa girip ısındığınızda dayanılmaz hale gelen bir kaşıntı, uyuzun en tipik işaretidir. Uyuz, deride tünel açan mikroskobik bir akarın yol açtığı bulaşıcı bir hastalıktır. Parmak araları, bilekler ve bel çevresi en…
Haberi paylaş
İlgilenecek birine ulaştırın.
Geceleri artan kaşıntı, parmak aralarında döküntü ve ince tüneller uyuz belirtisi olabilir. Bulaşma yolları, tedavi ve ev temizliği için pratik rehber.
Yatağa girip ısındığınızda dayanılmaz hale gelen bir kaşıntı, uyuzun en tipik işaretidir. Uyuz, deride tünel açan mikroskobik bir akarın yol açtığı bulaşıcı bir hastalıktır. Parmak araları, bilekler ve bel çevresi en sık tutulan yerlerdir. Tedaviyi hekim planlar ve evdeki herkesin aynı anda tedavi olması gerekir. Kaşıntı, tedaviden sonra birkaç hafta daha sürebilir.
Uyuz, Sarcoptes scabiei adlı çok küçük bir akarın derinin üst katmanına yerleşmesiyle olur. Dişi akar deride tüneller açar ve yumurtalarını buraya bırakır. Kaşıntı, vücudun akara ve atıklarına verdiği tepkiden kaynaklanır.
CDC'ye göre hastalık en çok doğrudan ve uzun süreli ten temasıyla bulaşır. Aynı evde yaşayanlar ve cinsel partnerler en fazla risk altındadır. Daha seyrek olarak ortak havlu, giysi ve yatak takımlarıyla da geçebilir. Evcil hayvanlardan insana uyuz bulaşmaz.
Huzurevleri, yurtlar ve kreşler gibi kalabalık ortamlarda salgınlar görülebilir. Bu ortamlarda bir kişide uyuz saptanırsa yakın temaslıların da değerlendirilmesi gerekir.
Amerikan Dermatoloji Akademisi'ne (AAD) göre en sık belirti, geceleri artan yoğun kaşıntıdır. Deride küçük kabarcıklar veya sivilceye benzeyen döküntüler görülür. Bu kabarcıklar bazen bir çizgi halinde dizilir. Kaşımaya bağlı yaralar ve kabuklar da oluşabilir.
Tipik tutulum yerleri şunlardır.
Yetişkinlerde akar boyun üstüne nadiren yerleşir. Bebeklerde ve küçük çocuklarda ise avuç içi, ayak tabanı ve saçlı deri de tutulabilir. AAD'ye göre bu yaştaki çocuklar huzursuz olabilir ve uykuları bozulabilir.
Uyuza özgü işaret, deride ince ve kıvrımlı çizgiler şeklinde görülen tünellerdir. Mayo Clinic bu çizgilerin küçük kabarcık veya kabarıklardan oluştuğunu belirtir. Tüneller en kolay parmak aralarında ve bilek iç yüzünde fark edilir. Ancak her hastada gözle görülmeyebilir.
Egzama (kuru ve kaşıntılı deri iltihabı) ve alerjik döküntüler de kaşıntı yapar. Mayo Clinic, bu hastalıkların uyuza çok benzeyebileceğini vurgular. Şu ipuçları uyuzu daha olası kılar.
Kesin tanıyı hekim koyar. Gerekirse deriden küçük bir kazıntı alıp mikroskopla akara veya yumurtasına bakabilir.
Uyuz tedavisiz genellikle geçmez. Hekiminiz akarları öldüren bir krem, losyon ya da ağızdan alınan bir ilaç önerebilir. İlacı hekiminizin tarif ettiği şekilde tüm vücuda uygulamak gerekir. Tedavinin tekrarı gerekip gerekmediğini de hekiminiz söyler.
Başarının en önemli kuralı, evdeki herkesin ve yakın temaslıların aynı gün tedavi olmasıdır. NHS, belirtisi olmayanların da tedavi edilmesi gerektiğini vurgular. Aksi halde akar kişiden kişiye dönmeye devam eder.
Tedavi sırasında şu noktalara dikkat edin.
Tedavinin ilk günü evdeki eşyalara da müdahale edin. NHS ve CDC şu adımları önerir.
CDC'ye göre akarlar insan derisinden uzakta genellikle 2-3 günden fazla yaşayamaz. Bu yüzden evi baştan sona dezenfekte etmeniz gerekmez.
NHS'ye göre tedavi akarları hızla öldürür, ancak kaşıntı birkaç hafta daha devam edebilir. Bu durum, deride kalan akar kalıntılarına verilen tepkiden kaynaklanabilir. Yani kaşıntının sürmesi her zaman tedavinin başarısız olduğu anlamına gelmez. Bu dönemde hekiminiz kaşıntıyı hafifletecek bir krem veya ilaç önerebilir.
Şu durumlarda hekiminize yeniden başvurun.
Kalın kabuklar, kabuklu uyuz denen ağır ve çok bulaşıcı bir türe işaret edebilir. Bu tür en çok bağışıklığı zayıf kişilerde görülür.
Hayır. Uyuz, kişisel temizliğine dikkat eden herkese bulaşabilir. Asıl bulaşma yolu uzun süreli yakın ten temasıdır.
AAD'ye göre daha önce uyuz geçirmiş kişilerde belirtiler 1-4 gün içinde çıkar. İlk kez bulaşanlarda ise bu süre haftalarca uzar. AAD 2-6 hafta, CDC ise 4-8 hafta süre verir. Bu sürede kişi farkında olmadan hastalığı bulaştırabilir.
NHS ve Mayo Clinic'e göre insan uyuzu evcil hayvanlardan bulaşmaz. Hayvanınızda deri sorunu varsa veteriner hekime danışın.
Uyuzdan şüpheleniyorsanız önce bir hekime görünün. Doğru tanı ve uygun ilaç, tedavinin başarısı için önemlidir. Yanlış bir krem tanıyı geciktirebilir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.