30 Saniyede Özet
Sedef hastalığında son on yılın standardı iğneyle uygulanan biyolojik ilaçlardı. 2026 verileri tabloyu değiştiriyor. Geliştirme aşamasındaki iki ağızdan ilaç, icotrokinra ve zasocitinib, ileri faz çalışmalarda güçlü temizlenme oranları bildirdi. Ayrıca roflumilast içeren yüzde 0,3'lük krem Haziran 2026'da ABD'de 2 yaş ve üzeri plak tipi sedef için onaylandı. İğnesiz seçenekler genişliyor; yine de bu ilaçların çoğu henüz her ülkede reçete edilemiyor.
Sedef nedir, neden tedavisi zor?
Sedef hastalığı yani psoriazis, bağışıklık sisteminin deri hücrelerini fazla hızlı ürettiği kronik bir hastalıktır. Sonuçta kalın, pullu ve kırmızı plaklar oluşur.
Hastalık yalnızca deride kalmaz. Hastaların bir bölümünde eklem tutulumu, yani psoriatik artrit gelişir. Kalp ve damar hastalığı riski de toplum ortalamasının üzerindedir.
Bu nedenle tedavi hedefi artık "biraz iyileşme" değil. Hekimler derinin neredeyse tamamen temizlenmesini hedefliyor.
"PASI 90" ne anlama geliyor?
Sedef şiddeti PASI adı verilen bir ölçekle puanlanır. Kızarıklık, kalınlık, pullanma ve yaygınlık hesaba katılır.
PASI 90, başlangıç puanının yüzde 90 azalması demektir. Yani deri neredeyse temiz. PASI 100 ise tam temizlenmeyi ifade eder.
Yirmi yıl önce başarı ölçütü PASI 75'ti. Bugün yeni ilaçlar PASI 90 ve PASI 100 üzerinden değerlendiriliyor. Çıtanın yükselmesi hasta lehine bir gelişme.
Ağızdan yeni ilaçlar neden önemli?
Biyolojik ilaçlar çok etkili. Ancak üç pratik sorun taşıyorlar: iğne korkusu, soğuk zincir gerektiren saklama koşulu ve yüksek maliyet.
Ağızdan alınan bir hap bu üç engeli birden kaldırır. Evde saklamak kolaydır, seyahat sorun olmaz ve uygulama için eğitim gerekmez.
Yeni moleküllerin bildirilen temizlenme oranları, bazı biyolojik ilaçlara yakın seviyelerde. Kesin yerlerini uzun süreli güvenlik verileri belirleyecek.
Bugün Türkiye'de neler kullanılıyor?
Sedef tedavisi basamaklı ilerler. Hastalığın yaygınlığı ve eklem tutulumu basamağı belirler.
- Yerel tedaviler. Kortikosteroid kremler, D vitamini türevleri ve kombinasyon ürünleri. Sınırlı tutulumda ilk seçenektir.
- Fototerapi. Dar bant ultraviyole B uygulaması yaygın tutulumda etkilidir.
- Sistemik klasik ilaçlar. Metotreksat, asitretin ve siklosporin.
- Biyolojik ilaçlar. Belirli bağışıklık yolaklarını hedefler; ileri olgularda kullanılır.
- Yeni kuşak hedefli ilaçlar. Erişim ruhsat ve geri ödeme durumuna göre değişir.
Hangi basamağın uygun olduğuna dermatoloğunuz karar verir. Kendi başınıza basamak atlamayın.
Alevlenmeyi tetikleyen etkenler
İlaç kadar önemli olan ikinci başlık tetikleyicilerdir:
- Boğaz enfeksiyonları; özellikle streptokok kaynaklı olanlar.
- Sigara ve aşırı alkol.
- Yoğun stres dönemleri.
- Bazı ilaçlar; lityum ve beta bloker örnek verilebilir.
- Deriye gelen travma; çizik ve sürtünme yeni plak başlatabilir.
- Kuru ve soğuk hava; sonbahar ve kışta yakınmalar genellikle artar.
Sık sorulan sorular
Sedef bulaşıcı mı?
Hayır. Temasla, havuzda ya da ortak eşyayla geçmez. Bu yanlış inanç hastaların sosyal yaşamını en çok zorlayan konudur.
Diyet sedefi geçirir mi?
Tek başına geçirmez. Fazla kilonun azaltılması tedavi yanıtını iyileştirebilir. Sigarayı bırakmak da ölçülebilir fayda sağlar.
Yeni ilaçlara nasıl ulaşırım?
Ruhsatlanmamış ilaçlara erişim yalnızca klinik araştırma kapsamında mümkün olabilir. Dermatoloğunuza aktif çalışma olup olmadığını sorun. İnternetten ilaç temin etmeye çalışmayın.
Krem tedavisi çocuklarda güvenli mi?
Yaşa uygun onay taşıyan ürünler hekim gözetiminde kullanılabilir. Güçlü kortikosteroidlerin uzun süreli kullanımı çocuklarda özellikle dikkat ister.
Kaynaklar
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
