FSH ve LH Değerleri: Adet Gününe Göre Nasıl Okunur?

FSH ve LH, yumurtalıkları yöneten hipofiz hormonlarıdır; döngü evresine göre değiştikleri için raporunuzdaki evre aralığı esas alınır. Tek bir yüksek FSH değeri tek başına erken menopoz ya da menopoz tanısı koydurmaz. ESHRE 2024 kılavuzuna göre 40 yaş altında tanı için en az 4 aylık adet düzensizliği ve 25 IU/L üstü FSH birlikte gerekir. LH'nin FSH'ye oranı ise polikistik over sendromunun (PKOS) tanı ölçütleri arasında yer almaz.

• FSH: Raporda "Folikül stimülan hormon (FSH)" ya da yalnız "FSH" yazar.
• LH: "Lüteinizan hormon (LH)" adıyla yer alır.
• Birim: Sağlık Bakanlığı'nın ulusal birim listesinde iki hormonun birimi de IU/L'dir. Bazı raporlar mIU/mL yazar; sayı aynıdır.
• Evreye göre aralık: Birçok laboratuvar foliküler evre, ovülasyon, luteal evre ve menopoz sonrası için ayrı aralık verir.

e-Nabız'daki "Tahlillerim" ekranı sonuçları referans değerleriyle birlikte listeler. Aralık dışındaki sonuçlar renklendirilir. Bu renk, laboratuvarın verdiği aralığa göredir. Kanı döngünün hangi gününde verdiğinizi bilmek yorumu değiştirir. Örneğin yumurtlama günü yüksek LH beklenen bir bulgudur.

Örnek aralıklar: University of Iowa Health Care laboratuvarı, güncel immünoassay yöntemi. Kendi laboratuvarınızın aralığı farklı olabilir.

Referans aralığı sağlıklı kişilerin %95'ini kapsar; sağlıklı kişilerin yaklaşık 20'de biri aralığın biraz dışında çıkabilir.

Gebelikte durum farklıdır. Toplam Test Süreci Rehberi'ne göre gebelikteki yüksek östrojen FSH ve LH salgısını baskılar. Bu hormonlar ölçüm sınırının altına iner.

Hangi gün bakılmalı?

• Düzenli adet görüyorsanız: Amerikan Üreme Tıbbı Derneği (ASRM) 2021 görüşüne göre bazal FSH ve estradiol, adetin 2–4. günleri arasında birlikte ölçülür.
• Adetiniz düzensiz ya da hiç yoksa: ESHRE 2024 kılavuzuna göre erken over yetmezliği araştırmasında FSH'nin belirli bir döngü gününe denk getirilmesi gerekmez.
• Yumurtlamayı yakalamak için: LH ani yükselişi yumurtlamadan 1–2 gün önce olur. Bunu evde idrar testiyle izlemek daha pratiktir.

Her zaman değil. FSH, yumurtlama döneminde ve menopoza geçişte dalgalanır. Bu yüzden tanı tek bir sayıyla konmaz.

• 40 yaş altı (erken over yetmezliği, POY): ESHRE, ASRM ve ortak kuruluşların 2024 kılavuzu tanı için en az 4 aylık düzensiz adet ya da adet görmeme ile 25 IU/L üstü FSH ister. Tanı belirsizse FSH 4–6 hafta sonra tekrarlanır. Önceki 2015/2016 kılavuz iki ayrı ölçüm istiyordu.
• NICE farklı düşünüyor: NICE NG23 menopoz kılavuzu (son güncelleme Nisan 2026) POY için 4–6 hafta arayla iki yüksek FSH ister. Tek kan testiyle tanı konmamasını önerir.
• 40–45 yaş: TEMD 2025'e göre bu yaşta over işlevinin kesilmesi erken menopozdur. NICE, FSH'yi ancak bu yaşta yakınması ve adet değişikliği olanlarda düşünür.
• 45 yaş üstü: TEMD 2025 ve NICE NG23'e göre düzensiz adet ve menopoz yakınmaları varsa tanı için FSH ölçümü gerekmez. Menopoz, 12 ay üst üste adet görmeme ile konan klinik bir tanıdır.
• TEMD 2025 notu: FSH'nin 30 IU/L üzerinde olması menopoza işaret edebilir. Ancak FSH değişken olduğu için tek başına yeterli değildir.

ESHRE'ye göre cerrahi dışı nedenle POY tanısı alan kadınlarda yumurtalık zaman zaman çalışabilir. Bu nedenle kendiliğinden gebelik şansı sıfır değildir. Gebelik istemiyorsanız korunmaya devam etmeniz önerilir.

• Yumurtlama dönemi: Döngünün ortasında LH ve FSH doğal olarak yükselir.
• Menopoza geçiş ve menopoz: Yumurtalık rezervi azaldıkça FSH yükselir.
• Erken over yetmezliği: TEMD 2025 nedenler arasında Turner sendromu, otoimmün hastalıklar, kemoterapi, radyoterapi ve cerrahiyi sayar. Olguların bir kısmında neden bulunamaz.
• PKOS: TEMD 2025'e göre PKOS'ta ortalama LH düzeyi artmış olabilir. Ancak bu bulgu tanı koydurmaz.
• Erkeklerde: TEMD 2025'e göre düşük testosteronla birlikte yüksek LH ve FSH, sorunun testislerde olduğunu düşündürür.

• Luteal evre: Yumurtlamadan sonra iki hormon da düşük aralıktadır.
• Gebelik: FSH ve LH baskılanır.
• Hormonal ilaçlar: ESHRE'ye göre doğum kontrol hapı, iğnesi ve uzun etkili yöntemler FSH'yi düşürebilir. NICE, bu ilaçları kullananlarda FSH ile menopoz tanısı konmamasını önerir.
• Hipotalamik amenore: TEMD 2025'e göre yetersiz beslenme, aşırı egzersiz ve uzun süren stres hormon salgısını baskılar. Bu tabloda FSH ve LH düşük ya da normaldir, östrojen düşüktür.
• Prolaktin yüksekliği ve hipofiz hastalıkları: TEMD 2025 bunları düşük gonadotropin nedenleri arasında sayar.

• Yüksek FSH + düşük estradiol + aylardır adet yok: ASRM'ye göre bu tablo yumurtalık yetmezliğini düşündürür. 40 yaş altında ESHRE ölçütleri uygulanır.
• Düşük ya da normal FSH + düşük estradiol: ASRM bu tabloyu hipotalamik amenore ile uyumlu bulur. Prolaktin ve gerekirse hipofiz incelemesi gerekir.
• LH yüksek, FSH normal ("LH/FSH oranı yüksek"): PKOS'ta görülebilir ama tanı ölçütü değildir. 2023 Uluslararası PKOS Kılavuzu tanıyı şu üç bulgudan ikisiyle koyar: yumurtlama bozukluğu, androjen fazlalığı, ultrasonda polikistik over. Yetişkinlerde ultrason yerine AMH de kullanılabilir. Kılavuz FSH ve LH'yi yalnız başka nedenleri dışlamak için önerir.
• FSH + AMH: NICE NG257 (Mart 2026), tüp bebekte yumurtalık yanıtını öngörmek için FSH değil, AMH ya da antral folikül sayımı kullanılmasını önerir. NICE'a göre AMH de kendiliğinden gebelik şansını öngörmez.
• FSH + hCG + prolaktin + TSH: Adet düzensizliğinde TEMD 2025 önce gebeliğin dışlanmasını ister. Gerekirse prolaktin ve tiroid testleri eklenir. Ayrıntılar Prolaktin Yüksekliği yazısındadır.

• Döngü günü: Düzenli adet görüyorsanız hekiminiz büyük olasılıkla adetin 2–4. günleri arasında kan isteyecektir.
• Hormonal ilaçlar: Doğum kontrol yöntemi kullanıyorsanız bunu hekiminize söyleyin. İlacı kendi başınıza bırakmayın; gerekirse plan hekiminizle yapılır.
• Biotin: University of Iowa laboratuvarına göre son 12 saatte alınan 5 mg üstü biotin LH'yi yalancı düşük gösterebilir. Takviye kullanıyorsanız laboratuvara söyleyin.
• Gebelik olasılığı: Adetiniz gecikmişse önce gebelik testi yapılır.
• Açlık: FSH ve LH için ayrıca açlık gerekip gerekmediğini laboratuvarınıza sorun. Aynı tüpte başka testler isteniyorsa onların kuralı geçerli olur.

• Kadın Hastalıkları ve Doğum: Adet düzensizliği, gebe kalamama ve menopoz yakınmalarında ilk başvuru yeridir.
• Endokrinoloji: Düşük FSH/LH ile hipofiz şüphesi, PKOS ve erken over yetmezliğinin izleminde gerekir.
• Erkeklerde: Üroloji ya da Endokrinoloji değerlendirir.
• İstenebilecek testler: Gebelik testi, estradiol, prolaktin, TSH ve gerekirse AMH. ESHRE'ye göre AMH, FSH sonucu belirsizse tanıyı desteklemek için kullanılabilir.
• POY tanısından sonra: TEMD 2025 karyotip analizi, FMR1 gen taraması, TSH ve tiroid antikorlarının bakılmasını önerir.

• Ulusal kılavuz: TEMD'nin 2025 Adrenal ve Gonadal Hastalıklar Kılavuzu, 40 yaş altındaki durumu "primer over yetersizliği (POY)" olarak adlandırmayı önerir.
• Menopoz yaşı: Aynı kılavuza göre Türkiye'de menopoz yaşı 47–49 olarak bildirilir. Ancak bu konuda geniş bir epidemiyolojik çalışma yoktur.
• PKOS sıklığı: TEMD'nin aktardığı Türkiye çalışmasında PKOS sıklığı NIH ölçütleriyle %6,1, AE-PCOS ölçütleriyle %15,3 ve Rotterdam ölçütleriyle %19,9 bulunmuştur.
• Birim standardı: Bakanlığın ulusal listesinde FSH ve LH IU/L ile raporlanır.
• e-Nabız: Önceki FSH sonuçlarınızı aynı ekranda görüp grafikle karşılaştırabilirsiniz.

• Ani başlayan çok şiddetli baş ağrısıyla birlikte görme kaybı olursa 112'yi arayın. Bu tablo hipofizde kanamaya bağlı olabilir ve acil bir durumdur.
• Adetiniz gecikmişken gebelik testi pozitifse ve karın ağrısı ya da kanama varsa acile başvurun.
• Laboratuvar ya da hekiminiz sonucunuz için sizi aradıysa aynı gün geri dönün.
• 40 yaşın altında 3 aydan uzun süredir adet görmüyorsanız acil değil ama birkaç hafta içinde planlı randevu alın.
• Göğüs ağrısı, nefes darlığı ya da bayılma olursa hormon sonucunuz ne olursa olsun 112'yi arayın.

• Tahlil Rehberi: tüm testler
• Estradiol (E2) Değerleri
• Prolaktin Yüksekliği
• Ovülasyon Testi ve LH
• Beta HCG Değerleri
• Erken Menopoz: Ne Zaman Önemsenmeli?
• Erken Menopoz / POI Rehberi
• Tiroid Testleri Rehberi

• ESHRE/ASRM/CRE WHiRL/IMS 2024 POY kılavuzu esas alındı: tek yüksek FSH, uygun klinik tabloyla tanı için yeterli sayılıyor. NICE NG23'ün iki ölçüm isteyen yaklaşımı da belirtildi.
• NICE NG257 (Mart 2026) ve TEMD 2025 Adrenal ve Gonadal Hastalıklar Kılavuzu ile uyumludur.