Genomik “Karanlık Madde”nin Parkinson ve Psikiyatrik Hastalıklar ile Bağlantısı

Orta beyinde bulunan dopamin nöronlarının aksonları kortikal bölgeye kadar uzanır. Yeni genetik araştırma bu hücrelerin Parkinson hastalığından şizofreniye kadar geniş yelpazede etkileri olabileceğini ortaya koyuyor.

Dopamin nöronları orta beyinde yer alıyor ancak hareketlerimizi ve hislerimizi etkileyen filiz benzeri aksonları, üst kortikal (kabuksal) bölgelere kadar ulaşabiliyor. Yeni araştırmalar bu hücrelerin Parkinson hastalığından şizofreniye kadar farklı etkilere de sahip olduğunu ortaya koyuyor. Eylül 2018’de Nature Neuroscience'da yayımlanan çalışmaya göre araştırmacılar, yeni bir teknik ile dopamin nöronlarını lazer yardımıyla beynin ilgili bölgesinden keserek beyin hücrelerinde aktif olan 70,000’den fazla yeni element keşfettiler.

Araştırmacılara göre insan genomunun yüzde 64'ü -ki büyük çoğunluğu proteinleri kodlamayan karanlık madde DNA'sından oluşuyor- insan beynindeki dopamin nöronlarında tanımlanıyor. Bu nöronlar örneğin Parkinson hastalığında yavaş, şizofrenide ise fazlasıyla aktif çalışabilen insan beynindeki kritik ve özelleşmiş hücreler.

Araştırmacılar geliştirdikleri yeni teknik ile 86 post mortem (kadavradan) beyinden 40.000’den fazla dopamin nöron elde ettiler. Farklı araştırma ekipleri protein üreten mesajcı RNA'lar (messenger RNA) üzerine eğilirken, bu ekip RNA’larının bütün içeriğinin listelemeyi hedefleyerek çok daha detaylı analizler yaptılar ve araştırmada toplam 71.022 TNE (transcribed noncoding elements) buldular. TNE’lerin çoğu beyindeki milyarlarca nöronun özelleşmiş işlevlerini etkinleştiren düzenleyici anahtarlar olarak görev yapiyor, beyin gelişiminde de aktif rol oynuyorlar. Bu TNE’lerin birçoğu yeni bulundu ve hiçbirinin beyindeki varlığı daha önceden bilinmiyordu.

Başta Parkinson hastalığının araştırılması amacıyla yola çıkan araştırma ekibi, daha sonra dopamin nöronlarını şizofreni, bağımlılık ve diğer nöropsikiyatrik hastalıklar ile ilişkili birçok genetik varyantta da zengin olarak gözlemledi. Çalışma dopamin nöronlardaki protein kodlamayan RNA’larin, genetik risk, Parkinson ve psikiyatrik hastalıklar arasındaki şaşırtıcı bağlantı olduğunu ortaya koyuyor. Ekip dopamin nöronların RNA içeriklerine ait bulgularını diğer araştırmacılar için http://www.humanbraincode.org portalinde online olarak yayımlandı.

Kaynak: https://www.sciencedaily.com/releases/2018/09/180920160837.htm