Seksen yaşındaki anneniz duvarda çiçek desenleri, koltukta oturan küçük insanlar gördüğünü söylüyorsa ilk akla gelen demans olur. Oysa görme kaybı olan kişilerde bunun çok daha sık bir açıklaması var: Charles Bonnet…
Haberi paylaş
İlgilenecek birine ulaştırın.
Ciddi görme kaybı yaşayanların yaklaşık yüzde 10-30'u gerçek olmayan desenler, yüzler ya da figürler görür. Charles Bonnet sendromu demans değildir; 5 ayırt edici işaret.
Seksen yaşındaki anneniz duvarda çiçek desenleri, koltukta oturan küçük insanlar gördüğünü söylüyorsa ilk akla gelen demans olur. Oysa görme kaybı olan kişilerde bunun çok daha sık bir açıklaması var: Charles Bonnet sendromu. Araştırmalar, ciddi görme kaybı yaşayanların yaklaşık yüzde 10 ile 30'unun bu deneyimi yaşadığını gösteriyor. Makula Derneği'ne göre makula dejenerasyonu olanlarda oran yarıya kadar çıkabiliyor. Kişi gördüğünün gerçek olmadığını bilir; sesler duymaz, sanrıları yoktur. Çoğu kişi "deli sanılırım" korkusuyla bunu kimseye anlatmaz.
Adını 18. yüzyılda yaşamış İsviçreli doğa bilimci Charles Bonnet'den alır. Bonnet, katarakt nedeniyle görmesi azalan büyükbabasının gördüğü figürleri kaydetti. Büyükbabası bunların gerçek olmadığını her zaman biliyordu.
Bugünkü tanım aynı: Belirgin görme kaybı olan, zihinsel olarak sağlıklı bir kişide ortaya çıkan görsel halüsinasyonlar (gerçekte olmayan şeyleri görme). Makula dejenerasyonu, glokom, diyabetik retinopati ve katarakt en sık nedenlerdir. Her yaşta görülebilir ama yaşlılarda daha sıktır.
Mekanizma, ampute edilen bacağın "hayali ağrısına" benzetilir. Göz, beynin görme merkezine yeterli sinyal göndermeyi bırakır. Görme korteksi (beynin görüntüleri işleyen bölgesi) boş kalmaya alışık değildir.
Beyin bu boşluğu kendi deposundan doldurur. Hafızadaki desenler, yüzler ve nesneler ekrana yansır. Bu yüzden bazı uzmanlar sendroma "gözün hayalet uzvu" der.
Görüntüler genellikle şunlardır:
Görüntüler saniyeler ya da dakikalar sürer. Genellikle sessiz ortamda, loş ışıkta ve akşam saatlerinde artar.
Ayrım çoğu zaman birkaç soruyla yapılır. Charles Bonnet'de şu özellikler öne çıkar:
Demansta ise halüsinasyonlar unutkanlık, kafa karışıklığı ve yön kaybıyla birlikte gelir. Psikozda kişi gördüğüne inanır ve genellikle sesler de duyar. Lewy cisimcikli demans karışabilir; ancak orada yürüme ve dikkat bozukluğu da eşlik eder.
Her görsel halüsinasyon zararsız değildir. Şu belirtiler varsa aynı gün hekime başvurun:
Acil: Ani bilinç bulanıklığı, konuşma bozukluğu, yüzde kayma ya da nöbet varsa 112'yi arayın.
Bu durumlarda deliryum, ilaç yan etkisi, enfeksiyon ya da inme dışlanmalıdır. Charles Bonnet tanısı, diğer nedenler elendikten sonra konur.
Özgül bir ilaç yoktur. Ama basit yöntemler görüntüleri kısaltabilir ya da durdurabilir:
Yalnızlık ve uykusuzluk görüntüleri artırır. Sosyal temas, düzenli uyku ve gün içinde hareket koruyucudur.
Görme kaybının nedeni tedavi edilebiliyorsa (örneğin katarakt ameliyatı) görüntüler genellikle azalır. Çoğu kişide sendrom aylar ya da birkaç yıl içinde kendiliğinden söner.
Görüntüler yaşamı ciddi bozuyorsa hekiminiz nadiren ilaç deneyebilir. Bu ilaçlar bu amaçla ruhsatlı değildir ve yan etkileri vardır. Çoğu kişi için açıklama ve güvence tek başına yeterli olur. Az gören kişiler için büyüteç ve aydınlatma gibi rehabilitasyon desteği de görüntüleri azaltabilir.
Birleşik Krallık'taki RNIB ve Makula Derneği aynı şeyi vurguluyor: En büyük sorun bilgisizlik. Kişiler damgalanma korkusuyla susuyor. Aileler de yanlış yorumlayıp erken bakımevi ya da gereksiz ilaç yoluna sapabiliyor.
Yakınınız görme kaybı yaşıyorsa açıkça sorun: "Bazen olmayan şeyler görüyor musun?" Cevap evetse göz hekimine bu terimle başvurun. Tanının kendisi çoğu kişi için en büyük rahatlamadır.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.