Göz Küresinin İçerisinde Üretilen Cherenkov Işıması İlk Kez Görüntülendi

Onlarca yıldır kanseri tedavi etmek için kullanılan radyoterapi uygulanan kişiler ortak bir yan etki bildiriyorlar: Gözleri kapalı olsa bile ışık parlamaları görüyorlar.

Tıbbi literatürde belgelenen hastalar, bazen radyasyonun verilmesi sırasında “beyaz bir koku" eşliğinde, bir saniyeden kısa bir süre içerisinde “mavi neon ışık” gördüklerini belirtiyor. Bu olayın nedeni olarak çeşitli teoriler öne sürüldü. Bunların başlıcaları arasında, tedavi esnasında retina pigmentlerinin uyarılması yer alıyor. Bir diğer teoriye göre ise, nükleer reaktörlerin su altındayken mavi ışıma yapması (Cherenkov ışıması) gibi bir durum göz küresinin içerisinde gerçekleşiyor.

Geçtiğimiz günlerde bilim insanları bu garip ışığı ilk kez yakalamayı başararak, fenomenin aslında Cherenkov ışığı olduğuna dair ilk fotoğrafik kanıtı üretmiş oldular.

Cherenkov Işıması Nedir?

Cherenkov ışıması (Cherenkov radyasyonu) özellikle nükleer reaktör çekirdeklerinde gözlemlenen mavi renkli bir ışıktır. Bu fenomen adını kaşifi olan Pavel Cherenkov'dan ve ışığın elektromanyetik radyasyon olmasından alır. Cherenkov'un bu buluşu ona 1958 yılında Nobel ödülünü getirmiştir.

Işıma, nükleer tepkimeler sonucunda etrafında açığa çıkan yüksek hızlı yüklü parçacıkların, reaktör çekirdeğini çevreleyen su ile girdiği etkileşim nedeniyle ortaya çıkar. Bir madde içerisindeki ışık hızının aşıldığı başka durumlarda da gözlemlenebilir.

İnsan göz küresinde ise Cherenkov ışığını tespit etmek hayli zor bir işti. Çalışmalarını International Journal of Radiation Oncology ’de yayınlayan Dartmouth ve Dartmouth-Hitchcock Norris Cotton Kanser Merkezi'nden bir araştırma ekibi, biyolojik sistemlerden ışık emisyonlarını görüntülemek için özel olarak tasarlanmış CDose adlı bir kameralı görüntüleme sistemini kullandılar.

Dartmouth College’lı araştırma liderlerinden biri olan Irwin Tendler yaptığı açıklamada, “Yeni verilerimiz heyecan verici çünkü ilk kez radyoterapi gören bir hastanın gözünden ışık emisyonu yakalandı. Bu veriler aynı zamanda gözün içinde görsel bir duyuma neden olacak kadar ışık üretildiğini ve bu ışığın Cherenkov emisyonuna benzediğini doğrudan kanıtlayan ilk örnektir.” dedi.

Tendler sözlerine şöyle devam etti: “Radyasyon ışını gözün içinden geçerken, vitreus sıvısı içinde ışık üretiliyor. Gerçek zamanlı verilerimiz, literatürde tartışılan bir konu olan üretilen ışığın miktarının, görsel bir his ortaya çıkarmak için yeterli olduğunu gösterdi. Spektral bileşimin analizi sonucunda, bu emisyonun Cherenkov ışığı olarak da sınıflandırılabileceğini kanıtlamış olduk.”

Ekip, araştırma ve görüntüleme sisteminin radyasyon tedavisini iyileştirmek için kullanılabileceğini umuyor. Hastaların gözlerinden gelen ışık emisyonlarının izlenmesinin, radyasyonun amaçlanan hedefe ulaşıp ulaşmadığını sağlık görevlilerine göstermeye yardımcı olabileceği öne sürülüyor. Bu fenomenin açıklaması, aynı zamanda gözlerinde ışık yanıp sönme durumunu yaşayan hastaları rahatlatmaya da yardımcı olabilir.