Güney Kore’deki üç araştırma hastanesinin yürüttüğü yeni bir çalışma, huzursuz bacak sendromu (HBS) yaşayan kişilerin Parkinson hastalığına yakalanma riskinin daha yüksek olabileceğini ortaya koydu. Araştırmada, HBS hastalarının %1,6’sının Parkinson’a yakalandığı, buna karşılık kontrol grubunda bu oranın %1 olduğu belirlendi. Ayrıca HBS hastalarının Parkinson tanısı alma süresinin de daha kısa olduğu görüldü. Çalışma, 15 yıllık bir dönemi kapsayan geniş bir hasta veritabanına dayanıyor.
Huzursuz bacak sendromu, özellikle istirahat halindeyken bacaklarda rahatsız edici hislerin oluşmasıyla karakterize bir hastalık. Bu semptomlar genellikle hareketle azalıyor. Hastalığın tam nedenleri hâlâ netleşmemiş olsa da, tedavide dopamin agonistleri adı verilen ilaçlar ilk tercih olarak kullanılıyor. Dopamin, vücudun hareket kontrolünü düzenleyen temel bir nörotransmiter; dopamin agonistleri ise bu maddeyi taklit ederek sinir hücrelerindeki dopamin reseptörlerini uyarıyor.
Parkinson hastalığında da dopamin seviyesi belirgin şekilde azalıyor ve tedavide yine dopamin agonistleri kullanılıyor. Bu benzerlik, iki hastalık arasında biyolojik bir bağlantı olup olmadığı sorusunu gündeme getirdi. Daha önceki bazı araştırmalar HBS ve Parkinson’un benzer dopaminerjik mekanizmalarla ilişkili olabileceğini öne sürmüştü.
Yeni çalışma, JAMA Network Open dergisinde yayımlandı ve 2002–2019 yılları arasında Güney Kore Ulusal Sağlık Sigortası verilerinden elde edilen yaklaşık 10.000 HBS hastası ile 10.000 kontrol bireyi karşılaştırıldı. Katılımcıların ortalama yaşı 50 civarındaydı ve %62,8’i kadındı. Dopamin agonistlerini (pramipexole veya ropinirole) en az iki kez reçeteyle alanlar “tedavi edilen grup” olarak sınıflandırıldı.
Sonuçlara göre, HBS hastalarında Parkinson gelişme riski genel popülasyona kıyasla %60 daha yüksek bulundu. Ancak dopamin agonisti kullananlarda Parkinson oranı yalnızca %0,5 iken, ilaç kullanmayanlarda bu oran %2,1’e çıktı. Bu durum, dopamin agonistlerinin koruyucu bir etkisi olabileceği yönünde ipuçları verse de, araştırmacılar bu ilişkinin doğrudan nedensel olduğunu söylemek için yeterli kanıt bulunmadığını belirtiyor.
Bilim insanları, bu iki hastalık arasındaki ilişkinin sadece dopaminle açıklanamayabileceğini, dopaminerjik sistemin ötesinde başka biyolojik mekanizmaların da rol oynayabileceğini vurguluyor. Gelecekte yapılacak daha kapsamlı araştırmaların, bu bağlantının altında yatan nörolojik süreçleri aydınlatarak hem HBS’nin hem de Parkinson hastalığının daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayabileceği düşünülüyor.
