Klamidya ve gonore tedavisi: test, ilaç ve takip

Klamidya ve gonore (bel soğukluğu), antibiyotikle tedavi edilen iki bakteriyel cinsel yolla bulaşan enfeksiyondur. Klamidyada güncel birinci seçenek 7 günlük doksisiklin, gonorede tek doz seftriakson iğnesidir (CDC 2021, WHO 2024). Tek doz tedaviden sonra 7 gün, 7 günlük tedavide ilaç bitene kadar ve partner tedavi olana kadar ilişkiye ara verilir (CDC 2021). Yeniden enfeksiyon sık görüldüğü için yaklaşık 3 ay sonra tekrar test önerilir.

• Klamidya çoğu zaman belirti vermez ama tedavi edilmezse pelvik inflamatuvar hastalık, tüplerde hasar, dış gebelik ve kısırlığa yol açabilir (CDC, 2025).
• Klamidya tedavisinde doksisiklin artık tek doz azitromisinin önündedir; azitromisin yedek seçenektir (CDC 2021; WHO 2024).
• Gonorede önerilen tedavi kas içine tek doz seftriaksondur. ABD kılavuzu 500 mg, Avrupa (IUSTI 2020) ve WHO (2024) 1 g önerir.
• Tek doz tedaviden sonra 7 gün, 7 günlük tedavide ilaç bitene kadar ve tüm partnerler tedavi olana kadar cinsel ilişkiye girilmemesi önerilir (CDC 2021).
• Boğazda gonore varsa tedaviden 7–14 gün sonra tedavi kontrol testi yapılır (CDC).
• Avrupa'da gonore 2024'te 106.331 doğrulanmış vakayla sürveyansın başladığı 2009'dan beri en yüksek düzeye ulaştı (ECDC, Mayıs 2026).
• ABD'de FDA, 12 Aralık 2025'te gonore için iki yeni ağızdan ilaç onayladı: zoliflodasin ve gepotidasin. Türkiye'de ruhsat durumu doğrulanamadı.

Klamidya ve gonore, en güvenilir biçimde nükleik asit amplifikasyon testiyle (NAAT, halk arasında "PCR testi") saptanır. Örnek, temas edilen bölgeye göre alınır: erkeklerde çoğunlukla ilk akım idrarı, kadınlarda vajinal sürüntü; anal ya da oral temas varsa ayrıca rektum ve boğaz sürüntüsü. Yalnız idrar testi yaptırmak, boğazdaki veya makattaki enfeksiyonu kaçırabilir. Tedaviden önce direnç durumunu görmek için, özellikle gonorede, kültür de istenebilir. Test türleri ve pencere dönemleri cinsel yolla bulaşan enfeksiyon testleri yazısında ayrıntılı anlatılır.

Belirti olduğunda en sık görülenler idrarda yanma, penisten beyaz-sarı-yeşil akıntı, vajinal akıntı artışı, ilişki sonrası veya adet arası kanama ve makatta akıntı, kaşıntı ya da kanamadır. Boğaz enfeksiyonu genellikle belirti vermez. İdrarda yanma her zaman idrar yolu enfeksiyonu değildir; ayrım için CYBE mi, idrar yolu enfeksiyonu mu? yazısına bakabilirsiniz.

Belirtisiz tarama, bu iki enfeksiyonu yakalamanın asıl yoludur. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), cinsel olarak aktif 25 yaş altı kadınlara her yıl klamidya ve gonore taraması önerir; 25 yaş ve üzerinde yeni ya da birden fazla partner gibi risk varsa tarama sürer. Erkeklerle cinsel ilişkiye giren erkeklerde tarama, temas edilen tüm bölgelerden en az yılda bir, risk yüksekse 3–6 ayda bir önerilir. Partnerinde klamidya veya gonore saptanan herkes, belirtisi olmasa da test ve tedavi için başvurmalıdır.

Klamidyanın standart tedavisi, günde iki kez ağızdan alınan doksisiklinin 7 gün kullanılmasıdır. CDC 2021 kılavuzu doksisiklini birinci seçenek yaptı; Dünya Sağlık Örgütü (WHO) da 2024 güncellemesinde aynı yöne geçti. Gerekçe, doksisiklinin özellikle rektal klamidyada daha etkili olması ve azitromisin direncine ilişkin kaygıdır. Tek doz azitromisin artık yalnız doksisiklin kullanılamadığında (ör. uyum sorunu) seçilen alternatiftir. Gebelikte doksisiklin kullanılmaz; bu durumda azitromisin önerilir ve tedaviden yaklaşık 4 hafta sonra tedavi kontrol testi yapılır (CDC).

Evde kalan azitromisinle "kendi kendine tedavi" doğru değildir: doz, süre ve eşlik eden gonore olasılığı hekim tarafından değerlendirilmelidir. İlacı yarım bırakmak veya kusmak gibi durumlarda hekime tekrar danışılmalıdır.

Gonorenin önerilen tedavisi, kas içine tek doz seftriaksondur; bu, genital, rektal ve boğaz enfeksiyonları için geçerlidir. Kılavuzlar arasında doz ve kombinasyon farkı vardır:

Sefalosporin alerjisinde ya da seftriakson bulunamadığında gentamisin + azitromisin veya sefiksim gibi seçenekler vardır; bunlar daha az tercih edilir ve seçim yerel direnç verisine göre yapılır (CDC; WHO 2024). Türkiye'ye özgü bir gonore tedavi kılavuzuna ulaşılamadı; uygulamada uluslararası kılavuzlar izlenmektedir.

Gonore bakterisi, zaman içinde penisilin, tetrasiklin ve kinolonlara direnç geliştirdi; bugün etkili kalan ana ilaç seftriaksondur. KLİMİK'in aktardığı ECDC verisine göre Avrupa'da azitromisine dirençli izolat oranı 2021'de %14,2 iken 2022'de %25,6'ya çıktı; Avusturya ve Almanya'da seftriaksona dirençli vakalar bildirildi (KLİMİK, Haziran 2024). Bu nedenle tedavi sonrası belirtisi sürenlerde kültür ve duyarlılık testi, partner tedavisi ve kontrol testleri önem taşır.

FDA, 12 Aralık 2025'te iki ağızdan gonore ilacını onayladı: zoliflodasin (Nuzolvence, suda çözülen granül) ve gepotidasin (Blujepa, tablet). Her ikisi de 12 yaş ve üzerindeki kişilerde yalnız komplike olmayan ürogenital (üretra veya serviks) gonore için onaylıdır; boğaz ve rektum enfeksiyonları onay kapsamında belirtilmemiştir. Gepotidasin, sınırlı güvenlilik verisi nedeniyle başka seçeneği az olan hastalara ayrılmıştır. Bu ilaçlar seftriaksonun yerini almak için değil, direnç çağında seçenek sayısını artırmak için önemlidir. Türkiye'de ruhsat veya bulunurlukları doğrulanamadı.

Tek doz tedaviden sonra 7 gün, 7 günlük tedavide ise ilaç bitene kadar ve her iki durumda da tüm partnerler tedavi olana kadar cinsel ilişkiye girilmemesi önerilir (CDC). Belirtilerin hızla geçmesi enfeksiyonun bittiğini göstermez; tedavi edilmemiş bir partnerle ilişki, "pinpon" yeniden enfeksiyonun en sık nedenidir.

Partner tedavisi, yeniden enfeksiyonu önlemenin temelidir. CDC, gonorede tanıdan önceki son 60 gündeki partnerlerin değerlendirilip tedavi edilmesini önerir; son temas daha eskiyse en son partner yine değerlendirilir. ABD'de hastanın partnerine ilaç veya reçete götürmesine izin veren "hızlandırılmış partner tedavisi" (EPT) uygulaması vardır; Türkiye'de böyle bir düzenleme bulunduğuna dair kaynağa ulaşılamadı, bu nedenle partnerin kendisinin başvurması gerekir. Nasıl konuşulacağı partner bilgilendirme yazısında anlatılır.

Evet, iki ayrı nedenle. Birincisi yeniden enfeksiyondur: CDC, klamidya ve gonore tedavisinden yaklaşık 3 ay sonra, partnerin tedavi olduğuna inanılsa bile tekrar test önerir; 3. ayda yapılamazsa 12 ay içinde yapılmalıdır. İkincisi tedavi kontrol testidir (test-of-cure): boğaz gonoresinde tedaviden 7–14 gün sonra, gebelikte klamidyada yaklaşık 4 hafta sonra yapılır. NAAT ölü bakteri DNA'sını da yakalayabildiği için daha erken test yanlış pozitif verebilir.

Tedavi edilmeyen klamidya ve gonore, kadınlarda pelvik inflamatuvar hastalığa (PİH) ilerleyebilir. PİH; alt karın ağrısı, ilişkide derin ağrı, ateş ve düzensiz kanamayla kendini gösterebilir, tüplerde iz bırakarak dış gebelik, kısırlık ve kronik pelvik ağrıya yol açabilir. Erkeklerde epididimit, yani testis arkasındaki kanalın iltihabı, tek taraflı testis ağrısı ve şişlikle ortaya çıkar (bkz. testis ağrısı). Gonore nadiren kana ve eklemlere yayılabilir. Doğum sırasında bebeğe geçerek yenidoğanda göz ve akciğer enfeksiyonu yapabilir (CDC).

Doxy-PEP, korunmasız ilişkiden sonraki 72 saat içinde tek doz 200 mg doksisiklin alınmasıdır. CDC Haziran 2024 kılavuzu bunu, son 12 ayda en az bir bakteriyel CYBE (sifiliz, klamidya veya gonore) geçirmiş, erkeklerle ilişkiye giren erkekler ve trans kadınlar için hekimle ortak kararla önerir. Çalışmalarda klamidya ve sifilizde yaklaşık %70, gonorede yaklaşık %50 azalma görüldü. Cis kadınlar ve heteroseksüel erkekler için kanıt yetersizdir. Direnç kaygısı nedeniyle kendi başına kullanılmamalı; 3–6 ayda bir CYBE testiyle birlikte izlenmelidir.

• Nereye başvurulur? Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji, Kadın Hastalıkları ve Doğum, Üroloji ve Deri ve Zührevi Hastalıklar poliklinikleri klamidya ve gonore değerlendirir. Aile hekimi ilk başvuru ve yönlendirme için uygundur.
• Anonim ve ücretsiz test: Sağlık Bakanlığı, belediye ve üniversite iş birliğiyle çalışan Gönüllü Danışmanlık ve Test Merkezleri (GDTM) kimlik istemeden ücretsiz HIV testi yapar; bazıları sifiliz ve hepatit testi de sunar. GDTM'lerde klamidya ve gonore PCR testi yapıldığına dair güncel resmî bilgiye ulaşılamadı; merkeze önceden sorulmalıdır.
• Ücret: Kamu hastanelerinde PCR testinin SGK kapsamı ve özel laboratuvar ücretleri doğrulanamadı.
• Bildirim: Gonore, Sağlık Bakanlığı bulaşıcı hastalık bildirim sisteminde bildirimi zorunlu hastalıklar arasındadır (Grup A). Bildirim sağlık kuruluşu tarafından yapılır. Sağlık verisi, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nda (md. 6) özel nitelikli kişisel veri olarak korunur.
• Direnç: Türkiye'ye özgü ulusal gonore direnç verisine ulaşılamadı; Türkçe güncel bilgi için KLİMİK duyuruları izlenebilir.

• Şiddetli alt karın ağrısı, ateş, kusma ya da gebelik olasılığıyla birlikte karın ağrısı veya bayılma (dış gebelik ve ağır PİH olasılığı): acil servis veya 112.
• Ani ve şiddetli testis ağrısı (torsiyon dışlanmalıdır): beklemeden acil servis.
• Ateşle birlikte eklem ağrısı-şişliği veya ciltte döküntü: aynı gün değerlendirme.

• 12 Aralık 2025: FDA, komplike olmayan ürogenital gonore için zoliflodasin (Nuzolvence) ve gepotidasini (Blujepa) onayladı.
• 21 Mayıs 2026: ECDC, 2024 verisinde gonorenin Avrupa'da en yüksek düzeye ulaştığını (106.331 vaka, 2015'ten bu yana %303 artış) bildirdi.
• 2024: WHO, klamidyada doksisiklini tercih edilen tedavi, gonorede seftriakson 1 g'ı ana tedavi olarak güncelledi.
• Haziran 2024: CDC, seçilmiş gruplar için doxy-PEP kılavuzunu yayımladı.
• Haziran 2024: KLİMİK, Avrupa'da azitromisin direncinin %25,6'ya çıktığını aktardı.