CYBE tanısı sonrası partnere nasıl söylenir? Kime, ne zaman

Partner bilgilendirme, cinsel yolla bulaşan enfeksiyon (CYBE) tanısı alan kişinin, enfeksiyonu almış ya da bulaştırmış olabilecek partnerlerinin test ve tedavi olmasını sağlamaktır. Kime haber verileceği enfeksiyona göre değişir: klamidya ve gonorede son 60 gün (ya da son partner), sifilizde evreye göre 3 aydan 1 yıla kadar. Klamidya ve gonore tedavisinden sonra 7 gün ve partner tedavi olana kadar ilişkiye girilmez.

• Klamidya ve gonorede tanıdan ya da belirtilerden önceki 60 gündeki tüm partnerler, bu sürede partner yoksa son partner bilgilendirilir (CDC, 2021–2022).
• Avustralya ASHM rehberi klamidya için 6 ay, gonore için 2 ay geriye bakmayı önerir ve sürelerin "en az" kabul edilmesi gerektiğini vurgular (ASHM, 2022).
• Sifilizde süre evreye bağlıdır: birincil evrede 3 ay + belirti süresi, ikincil evrede 6 ay + belirti süresi, erken latent evrede 1 yıl (CDC). Son 90 gün içindeki partnere test sonucu beklenmeden tedavi önerilir.
• Tek doz tedaviden sonra 7 gün, 7 günlük tedavide ilaç bitene kadar ve partner tedavi olana kadar cinsel ilişkiye ara verilir (CDC, klamidya-gonore).
• Klamidya, gonore ve trikomonasta partner tedavi olsa bile yaklaşık 3 ay sonra yeniden test önerilir; yeniden enfeksiyon sıktır (CDC).
• Türkiye'de gonore, sifiliz ve HIV bildirimi zorunlu hastalıklardır; ancak sağlık otoritesinin partnerlere ulaştığı bir partner hizmeti programına ilişkin kaynak bulunamadı.

Geriye dönük süre (İngilizcede "lookback"), o enfeksiyonun ortalama kuluçka ve belirtisiz seyir süresine göre belirlenir. Aşağıdaki süreler kılavuzlardaki tipik değerlerdir; hekiminiz belirtilerinize ve cinsel öykünüze göre süreyi uzatabilir.

Kaynak: CDC STI Tedavi Kılavuzları (2021, güncellemeler); ASHM Contact Tracing Manual (Eylül 2022). Genital herpes ve HPV için geriye dönük partner bilgilendirmesi rutin değildir; herpeste mevcut ve yeni partnerlerle açık konuşmak, HPV'de ise aşı ve tarama önerilir.

Partner bilgilendirmenin üç yolu vardır ve CDC hepsini kabul eder: kişinin kendisinin haber vermesi, sağlık çalışanı ya da sağlık otoritesinin haber vermesi ve hızlandırılmış partner tedavisi (EPT).

1. Kendiniz haber vermek: Yüz yüze, telefonla ya da mesajla. Kısa ve olgusal bir mesaj yeterlidir: hangi enfeksiyon, ne zaman tanı aldığınız, test için ne yapmaları gerektiği. Örnek: "Geçen hafta klamidya tanısı aldım ve tedavi oluyorum. Belirtisiz olabildiği için senin de test olman gerekiyor; kolay tedavi edilen bir enfeksiyon." Suçlama ya da "kimden aldın" tartışması, partnerin teste gitme olasılığını azaltır.
2. Sağlık çalışanının haber vermesi: Bazı ülkelerde klinik ya da sağlık otoritesi partneri sizin adınızı vermeden arar. Türkiye'de böyle sistematik bir hizmet bulunamadı; tanıyı koyan kliniğe bu konuda destek verip vermediklerini sorabilirsiniz.
3. Hızlandırılmış partner tedavisi (EPT): Hekim, muayeneye gelemeyecek partner için de ilaç ya da reçete verir. Klamidya ve gonorede kullanılır, trikomonasta rolü olabilir, sifiliz için önerilmez; erkeklerle ilişkiye giren erkeklerde ortak kararla değerlendirilir (CDC). Türkiye'de EPT'nin yasal ve pratik durumu doğrulanamadı.

Anonim bildirimin sınırları: Avustralya'da Melbourne Sexual Health Centre'ın "Let Them Know" hizmeti gibi SMS ve e-posta ile bildirim araçları vardır; Türkiye için resmî bir karşılığı bulunamadı. Anonim mesaj gönderilse bile partner, sınırlı sayıda kişiyle ilişkisi olduğu için sizi tahmin edebilir. Sahte isimle ya da başkası adına mesaj göndermek güveni zedeler ve kötüye kullanılabilir. Partnerle iletişim sizin için şiddet ya da tehdit riski taşıyorsa kendiniz haber vermek zorunda değilsiniz; hekimden ya da güvendiğiniz bir sağlık danışmanından destek isteyin. İletişim dili için rıza, sınırlar ve iletişim yazısına bakabilirsiniz.

Cinsel ilişkiye dönüş zamanı, hem sizin tedavinizin bitmesine hem partnerin tedavi olmasına bağlıdır. Partner tedavi edilmeden ilişkiye girmek "ping-pong" yeniden enfeksiyonun en sık nedenidir.

Tedaviden sonra yaklaşık 3 ay içinde yeniden test, partner tedavi edilmiş olsa bile önerilir: klamidya ve gonorede herkes için, trikomonasta cinsel olarak aktif kadınlar için (CDC). Tedavi ve test ayrıntıları klamidya ve gonore yazısındadır.

HIV tanısında partner bilgilendirme iki amaca hizmet eder: partnerin test olması ve son 72 saatte temas varsa PEP alması. HIV tanısı yeni ve viral yük henüz baskılanmamışsa, düzenli tedaviyle viral yük 200 kopya/mL'nin altına indiğinde cinsel yolla bulaş olmayacağını (U=U) partnere anlatmak konuşmayı kolaylaştırır. Türkiye'de HIV durumunu açıklamadan prezervatifsiz ilişkiyle bulaştırma, Yargıtay'ın 2004 kararından bu yana "kasten yaralama" kapsamında yargılanabilmektedir (HIV Justice Network, 2024); hukuki soru için avukata danışın.

• Bildirim zorunluluğu: Gonore, sifiliz, HIV enfeksiyonu ve AIDS, A grubu bildirimi zorunlu hastalıklar listesindedir; bildirimi kurumun bildirim sorumlusu (genellikle enfeksiyon hastalıkları uzmanı) yapar (hastane talimatı, 2023). Bu bildirim istatistik ve sürveyans içindir; sağlık otoritesinin partnerinizi aradığına dair bir program kaynağı bulunamadı. Klamidya bu (2004 yönergesine dayanan) listede yer almıyor.
• Partner hizmeti: Türkiye'de klinik destekli, anonim partner bilgilendirme programı veya EPT düzenlemesi doğrulanamadı. Pratikte bilgilendirme kişinin kendisine kalır; hekiminizden partnerinizin nereye başvuracağını yazılı olarak istemek işe yarar.
• Partnerin test olacağı yer: Aile hekimi, Kadın Hastalıkları ve Doğum, Üroloji, Dermatoloji (zührevi hastalıklar) veya Enfeksiyon Hastalıkları poliklinikleri. Gönüllü Danışmanlık ve Test Merkezleri (GDTM) kimlik istemeden ücretsiz HIV testi yapar, bazıları sifiliz ve hepatit testi de sunar (Kırmızı Kurdele, Ağustos 2026).
• Gizlilik: Sağlık verisi özel nitelikli kişisel veridir; hekimin sizin rızanız olmadan partnerinize bilgi vermesine ilişkin Türkiye'ye özgü açık bir düzenleme bulunamadı.
• Destek: HIV için Kırmızı Kurdele ve Pozitif-iz çevrim içi danışmanlık sunar.

• Partneriniz son 72 saat içinde HIV açısından riskli bir temas yaşadıysa: hemen acil servis (PEP).
• Sizde ya da partnerde şiddetli alt karın ağrısı, ateş, ağrılı ilişki (pelvik inflamatuvar hastalık olasılığı) veya ani, şiddetli testis ağrısı ve şişlik: aynı gün acil servis.
• Partner bilgilendirme sonrası tehdit ya da şiddetle karşılaştıysanız: 112.

• Haziran 2024: CDC doxy-PEP kılavuzunu yayımladı; son 12 ayda bakteriyel CYBE geçirmiş erkeklerle ilişkiye giren erkekler ve trans kadınlarda partner görüşmesi sırasında konuşulabilecek yeni bir korunma seçeneği.
• Aralık 2025: FDA ürogenital gonore için iki yeni ağızdan ilacı (zoliflodasin, gepotidasin) onayladı; partner tedavisinde yerleri ve Türkiye ruhsatı henüz belirsiz.
• Mayıs 2025: CDC'nin yeni HIV PEP kılavuzu, partnerin son 72 saatteki temasında PEP'in ideal olarak 24 saat içinde başlanmasını önerdi.