Tansiyon İlacı Gece mi Sabah mı Alınmalı? Kanıt Ne Diyor?

İspanya'da yürütülen ve 2019'da European Heart Journal'da yayımlanan Hygia çalışmasında, yaklaşık 19 bin hipertansiyon hastası ilaçlarını sabah ya da yatarken alacak şekilde ikiye ayrılmıştı. Araştırmacılar, ilacı gece alan grupta kalp-damar olaylarının neredeyse yarı yarıya daha az görüldüğünü bildirdi. Ancak bu kadar büyük bir fark, yalnızca ilacın saatini değiştirmekle beklenenin çok üzerindeydi; çalışmanın yöntemi ve sonuçları bilim çevrelerinde yoğun biçimde tartışıldı; dergi 2020'de okurları çalışma konusunda uyaran iki not yayımladı. Bu nedenle sonucu test etmek için yeni ve bağımsız çalışmalar yapıldı.

• TIME çalışması (The Lancet, 2022): İngiltere'de 21.104 kişi ilaçlarını sabah ya da akşam alacak şekilde ayrıldı ve ortanca 5,2 yıl izlendi. Kalp krizi, inme veya damar kaynaklı ölüm akşam grubunda %3,4, sabah grubunda %3,7 oranında görüldü; fark istatistiksel olarak anlamlı değildi. Yan etkiler açısından da önemli bir fark yoktu.
• BedMed çalışması (JAMA, 2025): Kanada'da birinci basamakta tedavi gören 3.357 hipertansiyon hastası ortanca 4,6 yıl izlendi. Ölüm ve kalp-damar olayları açısından yatarken ve sabah alım arasında fark bulunmadı; düşme, kırık, glokom ya da bilişsel gerileme gibi güvenlik sonuçlarında da fark yoktu.
• BedMed-Frail (JAMA Network Open, 2025): Huzurevinde yaşayan, çoğu ileri yaşta ve kırılgan 776 kişide de iki zaman arasında ana sonuç açısından anlamlı fark görülmedi.

• Hatırlayacağınız saati seçin: Doz atlamamak, saatten çok daha önemlidir.
• İdrar söktürücü ilaçlar gece alınırsa sık idrara çıkma uykuyu bölebilir; bu ilaçlar genellikle sabah alınır.
• Gece baş dönmesi ya da düşme riski olan yaşlı kişilerde, ilacın saati ve dozu hekimle birlikte değerlendirilmelidir.
• Bazı kişilerde hekim, 24 saatlik tansiyon ölçümüne göre dozların bir kısmını akşama kaydırabilir. Bu kişisel bir karardır; herkes için geçerli bir kural değildir.
• Saati kendiniz değiştirecekseniz geçiş gününde çift doz almamaya ya da dozu atlamamaya dikkat edin.

Evde ölçtüğünüz tansiyon düzenli olarak hedefinizin üzerindeyse, ilaç sonrası belirgin baş dönmesi, bayılma veya düşme yaşıyorsanız kontrol randevusu alın. Tansiyon 180/120 mmHg ve üzerindeyken göğüs ağrısı, nefes darlığı, konuşma bozukluğu, görme kaybı ya da vücudun bir tarafında güçsüzlük varsa beklemeden 112'yi arayın.