Tat ve koku almada azalma neyin işareti olabilir?

Üst solunum yolu enfeksiyonları. Nezle, grip ve benzeri viral tablolar en sık neden. Genellikle birkaç hafta içinde düzelir.

Burun ve sinüs hastalıkları. Alerjik nezle, kronik sinüzit ve burun içi et (polip) koku moleküllerinin ilgili bölgeye ulaşmasını engeller. Bu grup tedaviye en iyi yanıt veren gruptur.

İlaçlar. Bazı tansiyon ilaçları, antibiyotikler, kolesterol ilaçları ve kanser tedavileri tat algısını bozabilir. Uzun süreli burun spreyi kullanımı da tabloyu ağırlaştırabilir.

Ağız içi sorunlar. Diş eti hastalığı, ağız kuruluğu ve uyumsuz protezler tat algısını değiştirir.

• Kafa travması. Darbe sonrası koku sinirinin lifleri zedelenebilir.
• Sigara. Koku alma eşiğini yıllar içinde yükseltir; bırakınca kısmen düzelir.
• Beslenme eksiklikleri. Çinko ve B12 vitamini eksikliği tat algısını etkileyebilir.
• Yaşa bağlı azalma. 60 yaşından sonra koku keskinliği doğal olarak azalır.
• Nörolojik hastalıklar. Parkinson ve Alzheimer hastalığında koku kaybı, diğer belirtilerden yıllar önce başlayabilir.

Son maddeyi panikle okumayın. Koku kaybının en sık nedenleri hâlâ burun ve enfeksiyon kaynaklıdır. Tek başına koku azalması bir nörolojik tanı anlamına gelmez.

Şu durumlarda randevu alın:

• Kayıp dört haftadan uzun sürüyor ve burnunuz açık.
• Tek burun deliğinde tıkanıklık var ya da kanlı akıntı geliyor.
• Kafa travmasından sonra başladı.
• Yanında baş ağrısı, görme değişikliği ya da denge sorunu var.
• Olmayan kokular alıyorsunuz; yanık ya da kimyasal koku hissi yaygındır.
• Tadın kaçması nedeniyle iştahınız düştü ve kilo kaybediyorsunuz.

İlk adres kulak burun boğaz hekimidir. Muayenede burun içi endoskopla değerlendirilir ve gerekirse görüntüleme istenir.

Evet, belirli gruplarda faydası gösterilmiş basit bir yöntemdir. Özellikle enfeksiyon sonrası koku kaybında denenir.

Uygulaması kolay:

• Dört belirgin koku seçin. Klasik set gül, limon, okaliptüs ve karanfildir.
• Her birini 20 saniye koklayın ve o kokuyu zihninizde canlandırmaya çalışın.
• Günde iki kez tekrarlayın.
• En az 12 hafta sürdürün; erken bırakmak sonucu bozar.

Sabır gerektirir. İyileşme haftalar değil aylar içinde gelir.

Koku alamamak günlük yaşamda somut bir risktir. Doğal gaz kaçağını, yanan yemeği ve bozulmuş gıdayı fark edemezsiniz.

Şu önlemleri alın:

• Evinize duman dedektörü takın ve pilini düzenli kontrol edin.
• Doğal gaz kullanıyorsanız gaz dedektörü ekleyin.
• Gıdaları kokusuna göre değil, tarihine göre değerlendirin.
• Yemek pişirirken mutfaktan ayrılmayın ya da zamanlayıcı kullanın.