Tam uykuya dalmışken bir boşluğa düşüyormuş gibi sıçrayıp uyanmak çok yaygın bir deneyimdir. Buna hipnik sıçrama (uykuya geçerken ani kas seğirmesi) denir. Çoğu zaman düşme hissiyle birlikte gelir ve zararsızdır.…
Haberi paylaş
İlgilenecek birine ulaştırın.
Uykuya dalarken düşme hissiyle irkilmek (hipnik sıçrama) çok yaygın ve zararsızdır. Tetikleyicileri, azaltma yollarını ve hekime gitme zamanını öğrenin.
Tam uykuya dalmışken bir boşluğa düşüyormuş gibi sıçrayıp uyanmak çok yaygın bir deneyimdir. Buna hipnik sıçrama (uykuya geçerken ani kas seğirmesi) denir. Çoğu zaman düşme hissiyle birlikte gelir ve zararsızdır. Kafein, stres, uykusuzluk ve geç saatte yapılan egzersiz sıklığını artırabilir. Sıçramalar uykunuzu bozuyorsa ya da gündüz de oluyorsa bir hekime danışın.
Acil: Uykuda uzun süren kasılma nöbeti, dil ısırma, idrar kaçırma ya da uyandıktan sonra geçmeyen bilinç bulanıklığı varsa hemen 112'yi arayın.
Amerikan Uyku Tıbbı Akademisi (AASM), bu durumu ani, kısa ve güçlü kas kasılmaları olarak tanımlar. Kasılmalar genellikle kol ve bacaklarda olur. Yalnızca uykuya dalarken, yani uyanıklıktan uykuya geçiş anında ortaya çıkar. Bazen düşme hissi, ani bir duyusal çakma ya da kısa bir rüya görüntüsü eşlik eder.
Tıp dilinde bu duruma uyku başlangıcı sıçraması da denir. Çoğu kişi sıçramayı fark eder, ama bazıları sabah hiç hatırlamaz.
AASM'ye göre insanların %60-70'i bu irkilmeyi yaşar. Sleep Foundation da bu oranın %70'e kadar çıkabileceğini belirtir. Yani bu, sinir sisteminin olağan bir davranışıdır. Çoğu kişide ara sıra olur ve tedavi gerektirmez.
Sleep Foundation'a göre bu irkilmeler özellikle yetişkinlerde sıktır. Bazı kişiler tek bir sıçrama yaşar. Bazılarında ise art arda birkaç sıçrama olabilir.
Kesin mekanizma henüz tam olarak bilinmez. Cleveland Clinic'teki bir uyku uzmanına göre beyin, hafif uykuyu uyanıklık gibi yorumlayabilir. Bu sırada kaslara bir tür "kontrol" sinyali gönderir ve beden birden sıçrar. Düşme hissi, bu hızlı geçişe eşlik eden bir algıdır.
Yani bu his bir tehlike işareti değildir. Beyninizin uykuya geçerken yaptığı küçük bir ayar olarak düşünebilirsiniz. Sıçramadan sonra kalbiniz bir an hızlanabilir ve kısa bir süre uyanık kalabilirsiniz.
İrkilmeler bazı dönemlerde daha sık olabilir. Sleep Foundation ve AASM'nin saydığı başlıca tetikleyiciler şunlardır:
Sıçramalar kaygı yaratırsa, bu kaygı da uykuya dalmayı zorlaştırabilir. AASM'ye göre bu durum zamanla uzun süreli uykusuzluğa yol açabilir. Kısır döngüyü kırmak için tetikleyicileri azaltmak önemlidir.
Bu irkilmeleri tamamen önlemek her zaman mümkün değildir. Ama basit uyku alışkanlıklarıyla sıklığını çoğu zaman azaltabilirsiniz. Şu adımları deneyin:
Kullandığınız bir ilacın sıçramaları artırdığını düşünüyorsanız ilacı kendiniz bırakmayın. Bunu ilacı yazan hekiminizle konuşun.
Hipnik sıçrama yalnızca uykuya geçerken olur ve genellikle tek ya da birkaç seferliktir. Benzer görünen bazı durumlar şunlardır:
Hipnik sıçrama ise yalnızca uykuya geçerken olan, kısa ve zararsız bir kas kasılmasıdır. Sabah uyanınca kol ve omuzlarda tekrarlayan seğirmeler ise nöbet belirtisi olabilir ve değerlendirilmelidir. Emin değilseniz, olayı partnerinize gözlemletmek ya da telefonla kaydetmek hekiminize yardımcı olur.
Çoğu kişinin tedaviye ihtiyacı yoktur. Yine de şu durumlarda bir nöroloji ya da uyku uzmanına başvurun:
AASM'ye göre sıçramalar ağırsa hekim polisomnografi (uyku laboratuvarında yapılan uyku testi) isteyebilir.
Randevudan önce bir iki hafta uyku günlüğü tutun. Yatış ve kalkış saatlerinizi, kafein tüketiminizi ve sıçramaların sıklığını not edin. Bu bilgiler, hekiminizin tetikleyicileri bulmasını kolaylaştırır.
Hayır, genellikle zararsızdır. Nadiren küçük morluklar ya da partnere istemeden tekme atma görülebilir. Asıl sorun, sıçramaların yarattığı kaygının uykuyu bozmasıdır.
Stresli ya da uykusuz dönemlerde bu irkilmeler sıklaşabilir. Bu tek başına bir hastalık belirtisi değildir. Ancak her gece uykunuzu bölüyorsa bir hekimle konuşun.
Düşme hissi, uykuya geçiş sırasında beynin verdiği ani bir tepkiyle ilişkilidir. Cleveland Clinic'e göre beyin, hafif uykuyu yanlış yorumlayabilir. Bu his bir hastalık göstergesi değildir.
Çoğu durumda gerekmez. AASM'ye göre uzman görüşü ancak sıçramalar ya da onlara bağlı kaygı uykuyu engelliyorsa gerekir. Uyku düzenini düzeltmek ve tetikleyicileri azaltmak genellikle yeterli olur.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
Bu konuyla ilgili Doktorclub'da ele aldığımız diğer hekim onaylı rehberler: