30 Saniyede Özet
Uzun süre hareketsiz oturmak bacak toplardamarlarında pıhtı oluşumunu kolaylaştırır. Buna derin ven trombozu denir. Risk dört saatin üzerindeki yolculuklarda artar, ancak sağlıklı bir kişide mutlak olasılık düşük kalır. Asıl fark, kişinin taşıdığı ek risk etkenlerinden gelir.
Acil: Ani nefes darlığı, göğüs ağrısı, kan tükürme veya bayılma pıhtının akciğere gitmiş olabileceğini düşündürür. Hemen 112'yi arayın.
Neden oturunca oluyor?
Bacak kasları çalışırken damarları sıkar ve kanı yukarı iter. Buna kas pompası denir.
Uzun süre kıpırdamadan oturunca bu pompa durur. Kan diz arkasında ve baldırda yavaşlar. Yavaşlayan kan pıhtılaşmaya daha yatkındır.
Uçak kabinindeki düşük nem ve basınç da tartışılır. Yine de baskın etken hareketsizliktir. Aynı risk uzun otobüs ve araba yolculuklarında da vardır.
Risk kimlerde anlamlı yükselir?
Yolculuk tek başına nadiren yeterlidir. Şu etkenler eklendiğinde tablo değişir:
- Daha önce pıhtı geçirmiş olmak veya ailede pıhtı öyküsü
- Son haftalarda geçirilmiş ameliyat ya da alçı, kırık
- Aktif kanser veya kanser tedavisi
- Gebelik ve doğum sonrası ilk altı hafta
- Östrojen içeren doğum kontrol hapı ya da hormon tedavisi
- İleri yaş ve belirgin obezite
Bu maddelerden birkaçı bir aradaysa, yolculuk öncesi hekiminizle konuşun.
Yolculukta ne işe yarıyor?
Temel önlem düzenli harekettir. Yolculuğun güvenli olduğu aralıklarda ayağa kalkın, koridorda birkaç adım yürüyün.
Oturduğunuz yerde baldır kaslarını çalıştırabilir; ayak bileklerini büküp açabilirsiniz. Belirli bir tekrar sayısının pıhtıyı önlediği kanıtlanmış değildir; amaç uzun hareketsizliği bölmektir.
Susuz kalmayın ve fazla alkolü sınırlayın. Koridor koltuğu hareket etmeyi kolaylaştırabilir; tek başına koruyucu bir tedavi değildir.
Diz altı basınçlı çorap risk taşıyan kişilerde bacak şişmesini azaltır. Ancak herkes için gerekli değildir, doğru basınç sınıfını hekiminiz belirler.
Aspirini pıhtı önlemek amacıyla kendi kararınızla almayın. Bu endikasyonda yararı gösterilmemiştir ve kanama riski taşır.
Hangi belirtiler pıhtıyı düşündürür?
Genellikle tek bacakta ortaya çıkar:
- Baldırda ağrı, gerginlik veya kramp benzeri his
- Tek taraflı şişlik
- Deride kızarıklık veya sıcaklık artışı
- Bacağa basınca artan hassasiyet
Belirtiler yolculuk sırasında ya da sonraki günlerde başlayabilir. Bazen birkaç hafta sonra bile ortaya çıkar.
Bu bulgular varsa kendi kendinize masaj yapmayın. Aynı gün bir sağlık kuruluşuna başvurun.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
