Kopenhag Üniversitesi ve Rigshospitalet tarafından yürütülen geniş kapsamlı araştırma, yüksek Vücut Kitle Endeksi (BMI) ile demans (bunama) riski arasında doğrudan bir "nedensellik" bağı olduğunu saptadı. Daha önce sadece bir "ilişki" olarak görülen bu durum, gelişmiş genetik analiz yöntemleriyle birlikte artık bir "sebep-sonuç" ilişkisi olarak tanımlanıyor.
Araştırmacılar, karmaşık verileri analiz etmek için "Mendel Randomizasyonu" adı verilen ve rastgele klinik deneyleri taklit eden bir genetik tasarım kullandılar. Bu yöntem sayesinde, bireylerin yaşam tarzı seçimlerinden bağımsız olarak, yüksek BMI’ya yol açan genetik varyantların beyin sağlığı üzerindeki etkileri net bir şekilde izlendi. Sonuçlar; yüksek kilonun ve buna eşlik eden yüksek tansiyonun, beyin hücrelerine zarar vererek bellek, düşünme ve muhakeme yeteneklerini doğrudan körelttiğini gösterdi.
Çalışmanın en dikkat çekici bulgularından biri, obezite kaynaklı demans riskinin büyük bir kısmının yüksek tansiyon tarafından tetiklenmesidir. Uzmanlar, vücuttaki fazla yağ dokusunun damar sağlığını bozduğunu ve bunun da beynin ihtiyaç duyduğu kan akışını engelleyerek vasküler (damarsal) demansta kilit rol oynadığını belirtiyor. Yani obeziteyi ve tansiyonu kontrol altına almak, beyni demansa karşı korumanın en etkili ve "aksiyona dönüştürülebilir" yolu olarak öne çıkıyor.
Diyet ilaçları ve kilo verme operasyonları üzerine de önemli saptamalarda bulunan Dr. Ruth Frikke-Schmidt, erken müdahalenin hayati olduğunu vurguluyor. Araştırma verilerine göre, bilişsel semptomlar ortaya çıktıktan sonra kullanılan zayıflama ilaçlarının zihinsel gerilemeyi durdurmada etkisiz kalabildiği görülüyor. Ancak henüz semptomlar başlamadan, erken yaşlarda sağlanan kilo kaybının, ileride oluşabilecek demans riskine karşı güçlü bir kalkan oluşturabileceği öngörülüyor.
Uzmanlar, obezite ve yüksek tansiyonun sadece kalp hastalıkları için değil, beyin sağlığı için de "birinci derece tehdit" olarak kabul edilmesi gerektiğini hatırlatıyor. Dünyada henüz kesin bir tedavisi bulunmayan demansa karşı en güçlü silahımızın, yaşamın erken dönemlerinde bu risk faktörlerini yönetmek olduğu bilimsel bir gerçek olarak tescillendi. Tıp dünyası şimdi, bu bulgular ışığında demans önleme stratejilerini yeniden şekillendirmeye hazırlanıyor.
