Söylenti: “Lazer cildi inceltir” — Bilim ne diyor?

Kısa cevap: Genel olarak hayır. Uygun cihazla, doğru ayarda ve uygun aralıklarla uygulanan lazerin sağlıklı deriyi uzun süreli incelttiğini gösteren bir kanıt yoktur. Epilasyon lazeri kıl kökünü hedefler. Cilt yenileme lazerleriyle yapılan doku incelemeleri, kolajen yapımında artış ve düzenli bir iyileşme yanıtı göstermiştir. İyileşme dönemindeki kızarıklık ve hassasiyet geçicidir ve incelme değildir. Gerçek riskler yanık, renk değişikliği ve izdir; bunlar yanlış ya da aşırı sık uygulamada artar.

Söylenti nereden çıkıyor?

Bu söylentinin anlaşılır nedenleri vardır. Lazer ve peelingden sonraki günlerde cilt kızarır, gerilir, kurur, soyulabilir ve dokunmaya, güneşe ve kozmetik ürünlere karşı daha duyarlı olur. Bunu yaşayan kişi, cildinin 'inceldiğini' düşünebilir. İkinci neden, yanlış uygulamalardan sonra görülen gerçek hasarlardır: yanık, leke ve iz. Üçüncüsü ise bir karışıklıktır: Güçlü kortizonlu kremlerin uzun süre kullanıldığında deriyi inceltebildiği bilinir ve bu bilgi zamanla ciltle ilgili başka uygulamalara da yakıştırılmıştır.

Bir de dil sorunu vardır. Gündelik konuşmada 'ince cilt' çoğu zaman kolay kızaran, damarları görünen ya da çabuk tahriş olan cildi anlatır. Tıpta ise derinin incelmesi, deri tabakalarının kalınlığının ölçülebilir biçimde azalması demektir. Bu ikisi aynı şey değildir.

Lazer tek bir işlem mi?

Hayır. Lazerler, ışığın deride hangi yapı tarafından emildiğine göre birbirinden ayrılır. Söylentiyi değerlendirmek için hangi lazerden söz edildiğini bilmek gerekir.

Lazer epilasyon cildi inceltir mi?

Lazer epilasyonda kullanılan ışık, kıl kökündeki koyu renkli pigment tarafından emilir ve oluşan ısı kıl kökünü etkiler. İşlemin amacı deri tabakalarını soymak ya da kaldırmak değildir. Bu nedenle doğru ayarda yapılan lazer epilasyonun deriyi inceltmesi beklenmez; konuyu ele alan derlemelerde ve dermatoloji kurumlarının hasta bilgilendirmelerinde de derinin incelmesi yan etkiler arasında sayılmaz.

Epilasyondan sonra bazı kişilerin cildini 'daha ince' ya da daha pürüzsüz algılaması çoğu zaman kılların ve kıl dibi kabarıklıklarının azalmasıyla ilgilidir. İşlemden sonraki bir ile üç gün içinde görülen kızarıklık, hafif şişlik ve duyarlılık ise geçicidir. Gerçek riskler başka yerdedir: Uygun olmayan ayar ya da bronz cilt, yanığa, su toplamasına, renk değişikliğine ve seyrek olarak ize yol açabilir. Ayrıntılar “Lazer Epilasyon: Nasıl Çalışır, Kimlere Uygun, Nelere Dikkat Edilmeli?” yazımızda; bir başka yaygın kaygı ise “Söylenti: Lazer epilasyon kansere yol açar — Bilim ne diyor?” yazımızda ele alınmıştır.

Fraksiyonel ve ablatif olmayan lazerlerde doku incelemeleri ne gösterdi?

Bu lazerler deride gözle görülmeyecek kadar küçük, sütun biçiminde ısı hasarı alanları oluşturur ve aralarındaki sağlam deriyi korur. Bu yöntemin deride ne yaptığını inceleyen bir çalışmada on iki gönüllünün ön koluna tek seans uygulama yapılmış ve üç ay boyunca alınan doku örnekleri incelenmiştir. Derinin üst tabakasının sürekliliği bir gün içinde yeniden sağlanmış, üst tabaka yedi günde tümüyle yenilenmiş, yedinci günde kolajen yapımında artışa işaret eden bulgular saptanmış ve üç ayın sonunda alt tabakada iz dokusuna rastlanmamıştır. Araştırmacılar bunu, derinin alt tabakasında başlatılan bir yara iyileşmesi yanıtı olarak yorumlamıştır.

Bu bulguları ölçülü okumak gerekir. Çalışmalar küçüktür, çoğunlukla ön kol derisinde ve tek seansla yapılmıştır, izlem süresi aylarla sınırlıdır ve belirli cihaz ayarlarını yansıtır. Yıllar boyunca çok sayıda seansın deri kalınlığına etkisini ölçen geniş çalışmalar yoktur. Eldeki veriler incelmeye değil, onarım ve yeni kolajen yapımına işaret etmektedir; ancak bu, her ayarda ve her sıklıkta uygulamanın zararsız olduğu anlamına gelmez. Yöntemin ayrıntıları “Fraksiyonel Lazer: Akne İzi, Kırışıklık ve Cilt Dokusu İçin Ne Kadar Uygun?” yazımızda yer alır.

Ablatif lazer cildin üst tabakasını kaldırıyorsa bu incelme değil mi?

Söylentinin gerçeğe en çok yaklaştığı yer burasıdır. Ablatif lazerler gerçekten de derinin üst tabakasını ve alt tabakanın bir bölümünü denetimli biçimde kaldırır. Ancak bu, geri gelmeyen bir kayıp değildir: Üst tabaka, kıl kökleri ve çevredeki sağlam deriden gelen hücrelerle yeniden oluşur; alt tabakada ise onarım süreci başlar.

Güneş hasarlı ön kol derisine karbondioksit lazer uygulanan 28 erişkinde yapılan bir çalışmada, yeni kolajen yapımına ilişkin ölçümler işlemden yaklaşık üç hafta sonra başlangıç düzeyinin birkaç katına çıkmış ve en az altı ay boyunca yüksek kalmıştır. Araştırmacılar bu değişiklikleri, derinin alt tabakasında belirgin yapısal değişiklikle sonuçlanan düzenli bir yara iyileşmesi yanıtı olarak tanımlamıştır. Yani iyileşme tamamlandığında beklenen, daha ince değil, yeniden yapılanmış bir deridir.

Bunun bedeli iyileşme süresi ve risktir. Ablatif lazerlerden sonra iyileşme yaklaşık iki haftayı bulabilir ve küçük de olsa önemli bir komplikasyon riski vardır; daha hafif yöntemlerin geliştirilmesinin nedeni de budur. İyileşme sorunlu geçerse, enfeksiyon gelişirse ya da uygulama gereğinden derin yapılırsa iz kalabilir. Çökük bir iz, o bölgede derinin gerçekten inceldiği anlamına gelir; bu, lazerin olağan sonucu değil, bir komplikasyondur.

İyileşme dönemindeki hassasiyet incelme midir?

Hayır. Lazerden sonraki günlerde ve haftalarda cilt kendini onarır. Bu dönemde derinin koruyucu yüzeyi henüz tam olarak eski hâline dönmemiştir; cilt daha kolay su kaybeder, daha çabuk kızarır ve güneşe karşı daha duyarlıdır. Kişinin 'cildim inceldi' diye tarif ettiği durum çoğu zaman budur.

• Kızarıklık, gerginlik, kuruluk ve soyulma iyileşme döneminin beklenen bulgularıdır ve işlemin yoğunluğuna göre günler ile haftalar sürer.
• Daha önce sorunsuz kullandığınız ürünler bu dönemde yanma ve batma yapabilir; hekiminiz önerene kadar asit ve retinoid içeren ürünlere dönmeyin.
• Bu dönemde güneş, leke riskini artırır. Güneşten korunma, iyileşmenin en önemli parçalarından biridir.
• Kabukları koparmak ve cildi ovmak iz riskini artırır.
• Kızarıklık beklenenden uzun sürüyor, artıyor ya da ağrı, akıntı ve su toplaması eşlik ediyorsa hekiminize başvurun.

Bu duyarlılığın geçici olması, önemsiz olduğu anlamına gelmez; iyileşme dönemindeki bakım sonucu doğrudan etkiler. Genel ilkeler “Medikal Estetik İşlem Sonrası Bakım: Genel İlkeler ve Uyarı İşaretleri” yazımızda anlatılmıştır.

Peki gerçek riskler neler?

Lazerin riski yok değildir; yalnızca söylentinin söylediği yerde değildir. Lazer ve enerji temelli cihazların istenmeyen etkilerini ele alan güncel bir derleme, sorunların uygun olmayan cihaz seçimi, hatalı ayar, yetersiz hasta değerlendirmesi ve uygulayıcının deneyimsizliğiyle ilişkili olduğunu; geç dönemde renk değişiklikleri, iz ve göz yaralanması görülebildiğini belirtir. Dermatoloji kurumları da yanık, geri dönmeyen renk değişikliği ve izlerin deneyimsiz kişilerce yapılan uygulamalarda görülebildiği konusunda uyarır.

• Yanık ve su toplaması: Çoğunlukla cilt tipine uygun olmayan ayar ya da bronz cilde uygulama ile ilişkilidir.
• Renk koyulaşması ya da açılması: Koyu tenlerde ve işlem sonrasında güneşe çıkanlarda risk daha yüksektir; bir bölümü kendiliğinden geçmeyebilir.
• İz: Derin yanık, enfeksiyon ya da gereğinden yoğun uygulama sonrasında gelişebilir.
• Aşırı sık uygulama: Deri iyileşmesini tamamlamadan yapılan yeni seanslar, onarım için gereken süreyi tanımaz ve tahriş, uzayan kızarıklık ve leke riskini artırabilir. Seans aralığını hekiminiz belirler.
• Yetkisiz uygulama: Muayene yapılmadan, sağlık kuruluşu dışında ya da yeterli eğitimi olmayan kişilerce yapılan uygulamalar riski belirgin biçimde artırır.

Bu sorunların belirtileri, önlenmesi ve yapılacaklar “Lazer ve IPL Sonrası Yanık ve Leke: Renk Koyulaşması, Açılması ve İz — Önleme ve Yapılacaklar” yazımızda; koyu tenlere özgü önlemler “Koyu ve Esmer Tenlerde Lazer, IPL ve Kimyasal Peeling: Leke Riski, Cihaz Seçimi ve Güvenlik Önlemleri” yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır. İz gelişen durumlar için “Yara İzi ve Keloid” yazımıza bakabilirsiniz.

Kimyasal peeling cildi inceltir mi?

Aynı söylenti peeling için de dolaşır ve yanıt benzerdir. Kimyasal peeling, derinin üst tabakalarında denetimli bir hasar oluşturur; soyulan tabakanın yerine yenisi gelir. Peeling sonrası doku değişikliklerini inceleyen yakın tarihli bir derlemeye göre yüzeysel peelinglerde üst tabaka yenilenir ve alt tabakadaki değişiklikler belirsizdir; orta derinlikteki peelinglerde çoğunlukla alt tabaka kalınlığında ve kolajen miktarında artış, derin peelinglerde ise üst ve alt tabakada uzun süren kalınlaşma ve kolajen yapımı bildirilmiştir. Derleme, çalışmaların küçük ve birbirinden farklı olduğunu da not eder.

Burada da gerçek risk incelme değil; uygun olmayan derinlik, hekim dışı uygulama, evde yüksek yoğunluklu asit kullanımı ve iyileşme döneminde güneştir. Ayrıntılar “Kimyasal Peeling: Nedir, Kimlere Uygun, İyileşme Süreci Nasıl?” yazımızda yer alır. İğnelerle yapılan cilt yenileme için benzer soruları “Mikroiğneleme” yazımızda ele alıyoruz.

Sonuç

Lazerin cildi incelttiği söylentisi, iyileşme dönemindeki geçici hassasiyetin ve yanlış uygulamalardan sonra görülen gerçek hasarların genellenmesidir. Epilasyon lazeri kıl kökünü hedefler; cilt yenileme lazerleriyle ilgili doku incelemeleri, sınırlı da olsa, incelmeye değil onarım ve kolajen yapımına işaret eder. Dikkat edilmesi gereken yanık, leke ve iz riskidir; bu riskler doğru hasta değerlendirmesi, uygun cihaz ve ayar, yeterli seans aralığı ve güneşten korunma ile azaltılabilir, ancak sıfırlanamaz.