İçeriğe geç

Şiddetli ya da ani başlayan bir belirtiniz varsa okumayı bırakın, 112'yi arayın.

Hekim misiniz? Doktorclub'a katılın

Şeker hastası bal yiyebilir mi?

Bal doğal olsa da şeker sayılır ve kan şekerini hızla yükseltir; diyabette tatlı gibi, az miktarda ve seyrek yenmelidir.

Kısa cevap

Bal şekerdir: Dünya Sağlık Örgütü, NHS ve Diabetes UK baldaki şekeri "serbest şeker" sayar. Kan şekerini hızla yükseltir ve diyabette "doğal" olduğu için şekerden daha masum değildir. Az miktarda, seyrek ve tatlı gibi düşünülerek yenebilir.

WHO ↗NHS ↗Diabetes UK ↗

Bal: besin değeri

100 g1 porsiyon (1 yemek kaşığı (15 g), 15 g)
Enerji304 kcal46 kcal
Karbonhidrat82,4 g12,4 g
Şeker (doğal dahil)82,1 g12,3 g
Lif0,2 g0,0 g
Protein0,3 g0,0 g
Yağ0,0 g0,0 g
Doymuş yağ0,0 g0,0 g
Sodyum4 mg1 mg
Potasyum52 mg8 mg
Fosfor4 mg1 mg
Kalsiyum6 mg1 mg
Demir0,4 mg0,1 mg
K vitamini0 µg0 µg
Karbonhidrat değişimi5,50,8

USDA kaydı: Honey (#169640). “—”: kayıtta değer yok. 1 karbonhidrat değişimi ≈ 15 g.

Diyabette

  • Diabetes UK, diyabette şekerin tamamen kesilmesi gerekmediğini, ara sıra küçük bir tatlının dengeli beslenmenin parçası olabileceğini belirtir; bal da bu gruba girer.
  • NHS yetişkinlerde günlük serbest şekerin yaklaşık yedi küp şekere denk gelen miktarı aşmamasını önerir; bir yemek kaşığı bal bu sınırın önemli bir bölümünü doldurur.
  • Balı ekmeğe sürmek yerine yoğurt ya da yulafa az miktarda eklemek, tatlıyı tek seferde büyük miktarda almanızı engeller.
  • Amerikan Diyabet Derneği, ölçülü kullanıldığında kalorisiz tatlandırıcıların şeker, bal ve şurup gibi kalorili tatlandırıcıların yerine geçebileceğini belirtir.
  • Dünya Sağlık Örgütü serbest şekerin günlük enerjinin küçük bir bölümüyle sınırlanmasını önerir; bal da bu hesaba girer.
Diabetes UK ↗NHS ↗American Diabetes Association ↗WHO ↗

Sofrada nasıl tüketilir?

Türk kahvaltısında bal çoğu zaman kaymak ya da tereyağıyla, bazen de pekmez ve reçelle birlikte yenir.

  • Bal-kaymak ve bal-tereyağı birlikte hem şekeri hem doymuş yağı artırır.
  • NHS ekmeğe bal, reçel ya da şurup sürmek yerine şekeri azaltılmış meyve ezmesi ya da muz dilimleri gibi seçenekleri önerir.
  • Türkiye Beslenme Rehberi balı isteğe bağlı besinler arasında sayar.
  • Çay ve bitki çayına bal eklemek de şeker eklemek demektir.
  • Kahvaltıda balı tatlı yerine sayın; aynı öğüne reçel ve pekmez eklemeyin.
T.C. Sağlık Bakanlığı ↗NHS ↗NHS ↗

Sık sorulan sorular

Bal şekerden daha mı sağlıklı?

Kan şekeri açısından hayır. Diabetes UK balı, sofra şekeri ve şuruplarla birlikte serbest şeker sayar; hepsi kan şekerini yükseltir.

Diabetes UK ↗WHO ↗
Bebeğe bal verilir mi?

Bir yaşından küçük bebeklere bal verilmez. Bal nadiren de olsa bebeğin bağırsağında toksin üreten bir bakteri taşıyabilir ve bebek botulizmi denilen ciddi bir hastalığa yol açabilir.

NHS ↗
Tatlandırıcı kullanabilir miyim?

Kalorisiz tatlandırıcılar ölçülü kullanıldığında şekerin yerine geçebilir. Diabetes UK, tatlandırıcı kullanıp kullanmamanın kişisel bir tercih olduğunu ve emin değilseniz diyabet ekibinize danışmanızı önerir.

American Diabetes Association ↗Diabetes UK ↗
Pekmez baldan farklı mı?

Kan şekeri açısından benzerdir. Pekmez de bir şuruptur; Dünya Sağlık Örgütü ve Diabetes UK şuruplardaki şekeri de serbest şeker sayar. Türkiye Beslenme Rehberi pekmezi isteğe bağlı besinler arasında sayar.

WHO ↗Diabetes UK ↗T.C. Sağlık Bakanlığı ↗
Ham bal ya da organik bal farklı mı?

Kan şekeri açısından fark yoktur; bütün bal türlerindeki şeker serbest şeker sayılır.

WHO ↗NHS ↗

Uluslararası kaynaklar, yerel uygulama

Kaynağın ülkesi ayrıca belirtilir. Besin değerleri, porsiyonlar ve öneriler ülkeye göre değişebilir. Türkiye’de güncel resmî öneriler (Türkiye Beslenme Rehberi) ve hekiminiz esas alınır.

Bilgilendirme, hekim ve diyetisyen değerlendirmesinin yerine geçmez. Bu sayfa tanı koymaz, ilaç ya da doz önermez; ilacınızı hekiminize danışmadan değiştirmeyin.

Kaynaklar ve dayanaklar

  1. WHO · Healthy diet ↗

    Ülke bağlamı: Uluslararası · Kaynak kontrolü:

  2. NHS · Sugar: the facts ↗

    Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2023-05-19

  3. Diabetes UK · Sugar and diabetes ↗

    Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü:

  4. American Diabetes Association · 5. Facilitating Positive Health Behaviors and Well-being to Improve Health Outcomes: Standards of Care in Diabetes—2026 ↗

    Ülke bağlamı: ABD · Kaynak kontrolü:

  5. T.C. Sağlık Bakanlığı · Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022 ↗

    Ülke bağlamı: Türkiye · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2022

  6. NHS · Fat: the facts ↗

    Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2023-04-14

  7. NHS · Foods to avoid giving babies and young children ↗

    Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2026-02-18

  8. Diabetes UK · Sugars, sugar substitutes and sweeteners ↗

    Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü:

  1. USDA · FoodData Central (SR Legacy) ↗

    Ülke bağlamı: ABD · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2019-04

Bağlantılı sayfalar

Sürüm ve değişiklik kaydı

  • — İlk taslak hazırlandı. Diyetisyen ve dil incelemesi bekleniyor.

Doktorclub editoryal içeriği · Yapay zekâ desteğiyle, kaynaklara dayanarak hazırlanmıştır. Uzman incelemesi sürüyor; tamamlandığında inceleyenin adı ve tarihi bu sayfada gösterilir. İçerik düzeltmesi bildir · Yayın ilkeleri

← Besin rehberi