Diyabette tatlı ve bayram: şerbetli, sütlü tatlı ve tatlandırıcılar

Temel ilkeler

• Öğün atlamayın. Akşamki büyük sofraya "yer açmak" için öğün atlamak şekeri yönetmeyi zorlaştırır ve fazla yemeye yol açar.
• Öğünleri her zamanki saatlere yakın yiyin. Yemek geç olacaksa her zamanki saatinizde küçük bir ara öğün yapın, büyük sofrada biraz daha az yiyin.
• Tatlıyı takas edin. Tatlı yiyeceğiniz öğünde patates, ekmek, pilav ya da makarna gibi diğer karbonhidratları azaltın.
• Seçici olun. Yılın her günü bulabildiğiniz tatlılar yerine bayrama özel, en sevdiğiniz tatlıyı seçin. Fazlası için ev sahibinden bir parçayı sonraya almayı isteyebilirsiniz.
• Yavaş yiyin. Beynin tokluğu fark etmesi en az 20 dakika sürer; ikinci tabağı istemeden önce bekleyin.
• Yemekten sonra yürüyün. Büyük bir yemeğin ardından 10 dakikalık yürüyüş bile yarar sağlar.
• Ölçümü ihmal etmeyin. Bayram telaşında da şekerinizi kontrol edin.

Türk sofrasında nasıl uygulanır?

Türk tatlıları kabaca iki gruba ayrılır:

• Şerbetli tatlılar: Baklava, kadayıf, şekerpare, revani, tulumba. Hem hamur hem şeker şerbeti içerdikleri için karbonhidrat yükleri yüksektir. Diabetes UK de baklava gibi tatlıların küçük miktarlarla sınırlanmasını önerir.
• Sütlü tatlılar: Sütlaç, kazandibi, muhallebi, keşkül, güllaç. Süt de karbonhidrat içerir; üzerine şeker ve pirinç ya da nişasta eklenir. Daha hafif görünseler de karbonhidrat bölümüne sayılırlar.

Bayram sofrasında uygulanabilecek örnekler:

• Ramazan Bayramı ziyaretleri: Her evde tatlı yerine bir evde tatlı yiyin; diğerlerinde şekersiz çay, kahve ya da su isteyin. Lokum ve bayram şekerini cebe doldurmayın.
• Kurban Bayramı: Et ağırlıklı sofralarda tabağın yarısını salata ya da zeytinyağlı sebzeyle doldurun. Kavurmanın yanında pilav ve ekmeği birlikte yemeyin.
• Davet yemeği: Tatlıyı yemekten sonra yiyecekseniz, ana yemekte pilav ya da ekmeği atlayın ve tatlının küçük bir dilimini alın.
• Aşure: Baklagil, tahıl, kuru meyve ve şeker bir aradadır; küçük bir kase, o öğünün karbonhidratının tamamı sayılmalıdır.

Neyi neyle değiştirebilirsiniz?

• Büyük baklava porsiyonu yerine: tek dilim, yanında şekersiz çay.
• İkinci tatlı yerine: bir porsiyon taze meyve.
• Meyve suyu, şerbet ve gazlı içecek yerine: su, maden suyu, şekersiz çay ya da kahve.
• Şekerle yapılmış ev tatlısı yerine: aynı tarifi şekeri azaltarak ya da tatlandırıcıyla yapmak.
• "Diyabetik" etiketli tatlılar yerine: normal tatlının küçük bir porsiyonu. Diyabetik diye satılan ürünlerin özel bir sağlık yararı yoktur.

Tatlandırıcılar hakkında bilinmesi gerekenler:

• Onaylı tatlandırıcılar, belirlenen kullanım koşullarında genel nüfus için güvenli kabul edilir ve çoğu kan şekerini yükseltmez.
• Amerikan Diyabet Derneği, şekerli ürünlerin yerine tatlandırıcıların ölçülü ve kısa süreli kullanılabileceğini belirtir.
• Dünya Sağlık Örgütü, tatlandırıcıların kilo kontrolü için kullanılmamasını önerir; bu öneri diyabeti olan kişileri kapsam dışında tutar. Uzun vadeli hedef, genel olarak daha az tatlıya alışmaktır.
• Fenilketonüri hastaları aspartamdan kaçınmalı ya da sınırlamalıdır.
• Şekersiz ya da tatlandırıcılı tatlı, hamuru, unu ve sütü nedeniyle yine karbonhidrat içerebilir; porsiyon önemini korur.

Alışveriş ve etiket okuma

• Bayram için hazır tatlı, lokum, çikolata ya da kurabiye alırken etiketteki şeker satırına bakın. İngiltere ölçütlerine göre 100 gramda 22,5 gramdan fazla şeker yüksek, 5 gram ya da altı düşük kabul edilir.
• İçindekiler listesi en çok bulunandan en aza doğru sıralanır. Şeker, glikoz şurubu ya da fruktoz şurubu ilk sıralardaysa ürün büyük ölçüde şekerdir.
• "Şeker ilavesiz" ya da "şekersiz" yazan ürünlerde un, nişasta ve kuru meyve yine karbonhidrat olarak bulunabilir; karbonhidrat satırına da bakın.
• Etiketteki porsiyon, sizin yiyeceğiniz miktardan küçük olabilir. Bir paketin kaç porsiyon olduğunu kontrol edin.

Özel durumlar

Bayramda alkol de ikram edilebilir. İnsülin ya da bazı diyabet ilaçlarını kullanıyorsanız alkol şekerinizi tehlikeli derecede düşürebilir. İçecekseniz yanında yemek yiyin, meyve suyu ya da şekerli gazlı içecekle karıştırmayın ve sonrasında şekerinizi ölçün.

Bayram ve davetlerde günlük düzeniniz değişir. Program dışı değişiklikler ve yemek saatinin kayması, insülin kullananlarda şeker düşmesinin nedenleri arasındadır. Bayram öncesinde ilaç ve insülin zamanlamanızı nasıl ayarlayacağınızı ekibinize sorun.

Bağlantılı sayfalar