Trigliserid yüksekliğinde beslenme: şeker, beyaz un, alkol ve meyve suyu

Temel ilkeler

Yetişkinlerde açlık trigliserid değerleri genellikle şöyle sınıflanır:

• 150 mg/dL altı: normal
• 150–199 mg/dL: sınırda yüksek
• 200–499 mg/dL: yüksek
• 500 mg/dL ve üstü: çok yüksek

Temel ilkeler şunlardır:

• Eklenmiş şekeri azaltın. Dünya Sağlık Örgütü, serbest şekerin günlük enerjinin yüzde 10’undan az olmasını, mümkünse yüzde 5’in altına inmesini önerir. Serbest şeker; yemeğe ve içeceğe eklenen şekerin yanı sıra bal, şurup ve meyve sularındaki şekeri de kapsar. Taze meyve ve sütteki doğal şeker bu tanıma girmez.
• Rafine karbonhidratı azaltın. Beyaz un ve beyaz pirinç ağırlıklı bir sofra trigliseridi etkileyebilir; tercihen tam tahıl seçin.
• Alkolü sınırlayın. Fazla alkol, trigliserid yüksekliğinin bilinen nedenlerindendir.
• Sağlıklı kiloya doğru ilerleyin ve düzenli hareket edin. Kilo arttıkça trigliserid ve kolesterol de yükselebilir.
• Doymuş yağın yerine daha sağlıklı yağları koyun; sebze, meyve, baklagil, kuruyemiş, tam tahıl ve yağsız protein (balık, yağsız et, bitkisel protein) ağırlıklı yiyin.

Türk sofrasında nasıl uygulanır?

Türk sofrasında trigliseridi en çok etkileyen yerler genellikle ekmek sepeti, tatlı tabağı, çay şekeri ve içeceklerdir.

• Kahvaltı: Beyaz ekmek ve simit yerine bir iki dilim tam buğday ya da çavdar ekmeği. Yanına yumurta, beyaz peynir, domates, salatalık, yeşillik. Bal, reçel ve pekmezi her gün yerine ara sıra ve az miktarda kullanın; çayı şekersiz içmeye alışın.
• Öğle ve akşam: Tabağın büyük bölümünü zeytinyağlı sebze, salata ve baklagil yemeğine ayırın. Pilavı bulgurla değiştirin ve tabağa az koyun. Yemeğin yanında ayrıca birkaç dilim beyaz ekmek yemeyin.
• Protein: Haftalık sofranıza balığı, kuru fasulye ve nohut gibi baklagilleri ve derisiz tavuğu ekleyin.
• Tatlı: Baklava, kadayıf, şekerpare gibi şerbetli tatlıları bayram ve özel günlere bırakın, küçük porsiyon seçin. Günlük tatlı ihtiyacını taze meyveyle karşılayın.
• İçecek: Ana içeceğiniz su olsun. Türkiye Beslenme Rehberi, şekerli gazlı içeceklerin sınırlandırılmasını ve şekerli besinlerin çok sınırlı tüketilmesini önerir.
• Akşam sofrası: Rakı ya da bira eşliğinde uzun süren sofralar hem alkol hem de meze ve ekmekle fazla enerji demektir. Alkol içiyorsanız miktarı ve sıklığı azaltın; trigliseridiniz çok yüksekse alkol konusunu mutlaka hekiminizle konuşun.

Neyi neyle değiştirebilirsiniz?

• Meyve suyu yerine: bütün, taze meyve. İngiltere sağlık servisi, meyve suyu, sebze suyu ve smoothie toplamının günde 150 ml’yi (küçük bir bardak) geçmemesini önerir; şeker eklenmemiş olsalar bile serbest şeker içerirler.
• Kola, gazoz, hazır buzlu çay yerine: su, maden suyu, şekersiz çay ya da ayran.
• Beyaz ekmek, simit, poğaça yerine: tam buğday ya da çavdar ekmeği.
• Beyaz pirinç pilavı yerine: bulgur pilavı ya da baklagil yemeği.
• Şerbetli tatlı yerine: bir porsiyon taze meyve ya da bir avuç tuzsuz kuruyemiş.
• Kızartma ve tereyağlı yemek yerine: zeytinyağlı, ızgara, fırın ya da haşlama.
• Sucuk, salam gibi yağlı et ürünleri yerine: balık, derisiz tavuk, baklagil.
• Akşam alkollü içki yerine: su ya da alkolsüz bir içecek; alkollü içkiyi şekerli içecekle karıştırmayın.

Özel durumlar

Trigliserid yüksekliği her zaman yalnız beslenmeden kaynaklanmaz. Kontrolsüz tip 2 diyabet, tiroid hastalığı, böbrek ve karaciğer hastalığı, bazı ilaçlar ve kalıtsal yağ metabolizması bozuklukları da trigliseridi yükseltebilir. Bu yüzden değeriniz yüksek çıktığında hekiminiz başka tahliller de isteyebilir.

Trigliserid 500 mg/dL’nin üzerine çıktığında, pankreasın aniden iltihaplanması (akut pankreatit) riski artar. Bu düzeylerde beslenme değişikliği tek başına yeterli olmayabilir; ilaç tedavisi gerekebilir. Kendi kendinize ilaç ya da takviye başlamayın.

Bağlantılı sayfalar