Blizny potrądzikowe: rodzaje, możliwości leczenia i realistyczne oczekiwania

Dlaczego powstają blizny potrądzikowe?

Zmiany trądzikowe, zwłaszcza głębokie i zapalne, mogą uszkadzać głębsze warstwy skóry. Naprawiając to uszkodzenie, skóra wytwarza białko podporowe zwane kolagenem czasem w zbyt małej, a czasem w zbyt dużej ilości. Gdy kolagenu powstaje za mało, tworzą się blizny wklęsłe, a gdy za dużo – blizny wypukłe.

Wyciskanie, zrywanie lub drapanie wyprysków może pogłębiać stan zapalny i zwiększać ryzyko powstania blizn. W powstawaniu blizn rolę odgrywają także predyspozycje genetyczne; dlatego z dwóch osób o podobnym nasileniu trądziku u jednej mogą pozostać blizny, a u drugiej nie.

Przebarwienie to nie to samo co blizna

Nie każda zmiana zabarwienia pozostała po wygojeniu trądziku jest prawdziwą blizną. To rozróżnienie jest ważne, ponieważ podejście do leczenia jest inne:

• Czerwone lub fioletowe przebarwienia: wynikają z poszerzonych drobnych naczyń krwionośnych w gojącym się miejscu. Często samoistnie bledną w ciągu kilku miesięcy.
• Brązowe przebarwienia (przebarwienia pozapalne): to zwiększenie ilości barwnika w następstwie przebytego stanu zapalnego skóry. Częściej występują u osób o ciemniejszej karnacji i mogą utrzymywać się dłużej; przy ochronie przeciwsłonecznej z czasem mogą blednąć.
• Prawdziwe blizny: występuje zmiana struktury skóry w postaci zagłębienia lub wypukłości. Takie blizny nie znikają samoistnie.

Więcej informacji o przebarwieniach można znaleźć w naszym artykule „Przebarwienia skóry i melasma”.

Rodzaje blizn potrądzikowych

U większości osób występuje jednocześnie więcej niż jeden rodzaj blizn. Dlatego plan leczenia zwykle także obejmuje więcej niż jedną metodę.

Pierwszy krok: opanowanie czynnego trądziku

Jeśli trądzik nadal się utrzymuje, przed leczeniem blizn konieczne jest leczenie czynnego trądziku. Nowe wypryski mogą pozostawiać nowe blizny; ponadto niektóre zabiegi mogą nie być odpowiednie dla skóry z czynnym stanem zapalnym. W zależności od oceny lekarza trądzik leczy się kremami, lekami doustnymi lub ich połączeniem.

Jeśli przyjmuje się obecnie lub przyjmowało niedawno doustną pochodną witaminy A (izotretynoinę), należy koniecznie poinformować o tym lekarza. Termin niektórych zabiegów na blizny lekarz planuje z uwzględnieniem tego leku.

Jakie są metody leczenia?

Wyboru leczenia dokonuje lekarz w zależności od rodzaju i głębokości blizny, typu skóry i oczekiwań pacjenta. Poniższe metody przedstawiono w celach ogólnoinformacyjnych.

• Laser frakcyjny: pobudza odnowę kolagenu, tworząc w skórze wiele mikroskopijnych stref zabiegowych. Jest jedną z metod często stosowanych w przypadku blizn wklęsłych. Szczegóły zawiera nasz artykuł „Laser frakcyjny”.
• Mikronakłuwanie: za pomocą cienkich igieł tworzy w skórze kontrolowane mikrourazy i pobudza wytwarzanie kolagenu. Może być stosowane w kilku sesjach, zwłaszcza w przypadku blizn typu „rolling” i „boxcar”.
• Peeling chemiczny: kontrolowana odnowa górnych warstw skóry może zmniejszać widoczność powierzchownych blizn i przebarwień. Szczegóły można znaleźć w naszym artykule „Peeling chemiczny”.
• Subcyzja: uwolnienie za pomocą cienkiej igły pasm tkanki łącznej pod skórą, które pociągają bliznę w dół. Stosowana jest zwłaszcza w przypadku blizn typu „rolling”.
• Wypełniacz: czasowe uniesienie okolicy poprzez podanie wypełniacza pod blizny wklęsłe. Efekt zależy od zastosowanego preparatu i zwykle konieczne jest powtarzanie zabiegu.
• Drobne zabiegi chirurgiczne: w przypadku głębokich i wąskich blizn lekarz może rozważyć metody takie jak wycięcie blizny w ramach niewielkiego zabiegu i zszycie rany.
• W przypadku blizn przerosłych i keloidów: dostępne są możliwości takie jak wstrzyknięcia kortykosteroidu w bliznę, niektóre lasery, leczenie zimnem (krioterapia) lub zabieg chirurgiczny; w przypadku keloidów leczenie planuje się z dużą ostrożnością ze względu na ryzyko nawrotu.

U wielu pacjentów łączne i sekwencyjne stosowanie kilku metod zamiast jednej może przynieść wyraźniejszą poprawę. Lekarz może na przykład zaplanować najpierw subcyzję, a następnie sesje laserowe lub mikronakłuwanie.

Niektóre metody, takie jak osocze bogatopłytkowe (PRP), są próbowane w leczeniu blizn potrądzikowych jako uzupełnienie innych metod; dowody w tym zakresie są jednak ograniczone, a wyniki różnią się w zależności od osoby.

Ryzyko i na co należy zwrócić uwagę

• Po laserze, peelingu i mikronakłuwaniu często występują przejściowe zaczerwienienie, obrzęk i strupki.
• U osób o ciemniejszej karnacji ryzyko przebarwień po zabiegu (hiperpigmentacji pozapalnej) jest wyższe; metodę i intensywność należy dobrać odpowiednio do tego.
• Istnieje ryzyko takich powikłań, jak zakażenie, zaostrzenie opryszczki i rzadko powstanie nowych blizn.
• Zabiegi z użyciem wypełniaczy wiążą się z własnym, specyficznym ryzykiem i powinny być wykonywane wyłącznie przez doświadczonego lekarza.
• Ochrona przeciwsłoneczna po zabiegu jest ważna dla gojenia i utrzymania efektu.

Realistyczne oczekiwania

Celem leczenia blizn potrądzikowych nie jest ich usunięcie, lecz wyraźne zmniejszenie ich widoczności. Większość metod wymaga kilku sesji, a efekty pojawiają się stopniowo, w ciągu tygodni lub miesięcy, w miarę jak skóra wytwarza nowy kolagen.

• Głębokie i wąskie blizny, takie jak blizny typu „ice pick”, zwykle słabiej reagują na leczenie.
• Blizny typu „rolling” i powierzchowne blizny typu „boxcar” często mogą wykazywać wyraźniejszą poprawę.
• Keloidy mogą nawracać po leczeniu; może być konieczna długotrwała obserwacja.
• Jeśli trądzik ponownie się zaostrzy, mogą powstać nowe blizny; dlatego kontrolę trądziku kontynuuje się przez cały okres leczenia.