Peeling chemiczny: czym jest, dla kogo jest odpowiedni i jak przebiega gojenie

Czym jest peeling chemiczny i jak działa?

W peelingu chemicznym na skórę nakłada się roztwór zawierający kwas. Roztwór ten rozluźnia połączenia między komórkami w najbardziej zewnętrznych warstwach skóry lub wywołuje w tych warstwach kontrolowane uszkodzenie. Następnie, gdy skóra sama się naprawia, na jej powierzchni tworzy się gładsza, nowa warstwa; w przypadku głębszych peelingów pobudzana jest również produkcja kolagenu w niższych warstwach.

Peelingi dzieli się na trzy grupy w zależności od głębokości działania. Głębokość zależy od rodzaju użytej substancji, jej stężenia, czasu pozostawania na skórze, sposobu przygotowania skóry oraz liczby nałożonych warstw.

Kwasy w niskim stężeniu zawarte w kosmetykach to nie to samo co peeling wykonywany przez lekarza. Stosowanie kwasów w wysokim stężeniu w domu może spowodować oparzenia i trwałe przebarwienia.

W jakim celu się go stosuje?

• Przebarwienia posłoneczne i niektóre zaburzenia pigmentacji
• W przypadku przebarwień takich jak melasma (ostuda, tzw. maska ciążowa) – jako wsparcie innych metod leczenia i u starannie dobranych pacjentów
• Trądzik i niektóre blizny potrądzikowe
• Drobne zmarszczki i zmiany struktury skóry wynikające z uszkodzeń posłonecznych
• Szorstka, matowo wyglądająca powierzchnia skóry

W przypadku problemów takich jak głębokie zmarszczki, wiotczenie skóry i głębokie, zagłębione blizny działanie peelingów powierzchownych jest ograniczone. Więcej informacji na temat przebarwień zawiera nasz artykuł „Przebarwienia skóry i melasma”.

Dla kogo jest odpowiedni?

Peelingi powierzchowne można stosować przy wielu rodzajach skóry, jeśli dobierze się odpowiednią substancję i stężenie. Peelingi średnie i głębokie wykonuje się natomiast u starannie wybranych pacjentów, po dokładniejszej ocenie.

W tej decyzji rodzaj skóry ma znaczenie rozstrzygające. U osób o ciemnej karnacji i skórze łatwo ulegającej przebarwieniom ryzyko hiperpigmentacji pozapalnej, czyli ciemnienia skóry po zabiegu, jest większe. Dlatego u tych osób zwykle wybiera się bardziej powierzchowne peelingi i dba się o przygotowanie skóry przed zabiegiem.

Dla kogo nie jest odpowiedni i na co trzeba zwrócić uwagę?

• Osoby przyjmujące doustnie lek przeciwtrądzikowy będący pochodną witaminy A (izotretynoinę) lub te, które niedawno go odstawiły: może to wpływać na gojenie skóry; peelingu nie należy wykonywać bez oceny lekarza.
• Osoby stosujące krem z retinoidem (pochodną witaminy A) lub inne produkty z kwasami: skóra może być bardziej wrażliwa; lekarz poinformuje, kiedy należy odstawić te produkty przed zabiegiem.
• Osoby, które chorowały na opryszczkę (herpes): peeling może wywołać jej nawrót. Zwłaszcza przy peelingach średnich i głębokich może być potrzebny lek zapobiegawczy; należy koniecznie poinformować o tym lekarza.
• Czynne zakażenie, otwarta rana, czynna opryszczka albo zaostrzenie egzemy lub łuszczycy w okolicy zabiegu
• Skłonność do powstawania bliznowców (keloidów) lub grubych blizn
• Ciąża i karmienie piersią: dla wielu substancji stosowanych w peelingach brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa; zabieg zwykle się odkłada. Należy koniecznie poinformować lekarza o ciąży lub karmieniu piersią.
• Osoby, które po zabiegu nie będą mogły chronić się przed słońcem (np. praca na świeżym powietrzu, zbliżający się urlop)
• W przypadku peelingów głębokich – zaburzenia rytmu serca, choroby nerek lub wątroby: ponieważ roztwory zawierające fenol mogą wpływać na te narządy, konieczna jest szczegółowa ocena i monitorowanie.

Ta lista nie jest kompletna; należy poinformować lekarza o wszystkich chorobach i przyjmowanych lekach.

Kto powinien wykonywać zabieg i gdzie?

Efekt peelingu w dużej mierze zależy od wiedzy i doświadczenia osoby, która go wykonuje. O tym, jaka substancja zostanie użyta, w jakim stężeniu i przez jaki czas, powinien zdecydować lekarz, który ocenił rodzaj skóry i problem pacjenta. W Turcji kwestie te, w tym to, kto i gdzie może wykonywać poszczególne rodzaje peelingu, regulują przepisy tureckiego Ministerstwa Zdrowia (Sağlık Bakanlığı). Peelingi średnie i głębokie są zabiegami medycznymi; powinien je wykonywać lekarz w placówce ochrony zdrowia dysponującej odpowiednimi możliwościami monitorowania.

W przypadku osób o ciemnej karnacji doświadczenie w wykonywaniu peelingów jest szczególnie ważne, ponieważ niewłaściwy wybór może prowadzić do trwałych zmian zabarwienia skóry.

Przygotowanie do zabiegu

• Ochronę przed słońcem należy rozpocząć w tygodniach poprzedzających zabieg; peelingu nie wykonuje się na opalonej skórze.
• Lekarz może zalecić stosowanie przed zabiegiem kremów przygotowujących skórę; poinformuje też, kiedy należy je zacząć stosować.
• Od dnia wskazanego przez lekarza należy przerwać stosowanie zabiegów i preparatów drażniących skórę, takich jak retinoidy, produkty z kwasami, rękawice złuszczające czy depilacja woskiem.
• W przypadku opryszczki w wywiadzie należy omówić, czy potrzebny jest lek zapobiegawczy.
• Przy peelingach średnich i głębokich należy zarezerwować odpowiednią ilość czasu na okres gojenia; zgodnie z tym trzeba zaplanować wolne od pracy i życie towarzyskie.

Dzień zabiegu krok po kroku

1. Ponownie omawia się historię choroby, przyjmowane leki i oczekiwania; pacjent wyraża świadomą zgodę.
2. Twarz zostaje oczyszczona, a skóra odtłuszczona. Wrażliwe obszary, takie jak okolice oczu, boki nosa i kąciki ust, są zabezpieczane.
3. Roztwór peelingujący nakłada się równomiernie pędzelkiem, gazikiem lub wacikiem. W tym czasie może być odczuwalne pieczenie, kłucie lub uczucie ciepła; peelingi głębokie wymagają kontroli bólu i monitorowania.
4. Roztwór pozostawia się na skórze przez określony czas lub obserwuje się jego działanie na podstawie zmian zachodzących w skórze.
5. W zależności od użytej substancji roztwór zostaje zneutralizowany lub zmyty; niektóre peelingi same kończą działanie na skórze.
6. Nakłada się kojący preparat pielęgnacyjny i krem z filtrem przeciwsłonecznym; planuje się pielęgnację domową i wizytę kontrolną.

Po zabiegu: pierwsze 24 godziny i pierwszy tydzień

Przebieg gojenia wyraźnie różni się w zależności od głębokości peelingu:

• Nie należy ciągnąć, zrywać ani drapać złuszczającej się skóry; zwiększa to ryzyko blizn i przebarwień.
• Należy stosować preparaty nawilżające i pielęgnacyjne zalecone przez lekarza; nie należy wypróbowywać nowych produktów.
• Należy starannie chronić się przed słońcem: szerokopasmowy krem z filtrem, kapelusz i cień powinny być stosowane łącznie.
• Do czasu wygojenia skóry należy unikać makijażu, sauny, łaźni tureckiej i intensywnego wysiłku fizycznego.
• Przy peelingach średnich i głębokich należy dokładnie przestrzegać zaleceń lekarza dotyczących opatrunków i leków.

Spodziewane działania niepożądane

• Zaczerwienienie, pieczenie, uczucie ściągnięcia i złuszczanie: są spodziewaną częścią peelingu.
• Obrzęk: może być wyraźny wokół oczu, zwłaszcza przy peelingach średnich i głębokich.
• Przejściowe ściemnienie: w okresie gojenia skóra może przejściowo ściemnieć.
• Wysypka przypominająca trądzik lub małe białe torbiele (prosaki)

Rzadsze, ale istotne ryzyka to: hiperpigmentacja pozapalna (ściemnienie, które może być trwałe), jasne plamy (hipopigmentacja), nawrót opryszczki, zakażenie bakteryjne lub grzybicze, długo utrzymujące się zaczerwienienie i powstanie blizn. Część tych ryzyk wzrasta wraz z głębokością peelingu i przy ciemnej karnacji. Peelingi głębokie wiążą się ponadto z ryzykiem ogólnoustrojowym dotyczącym rytmu serca i nerek.

Jeśli lekarz tego nie zaleci, nie należy samodzielnie nakładać na okolicę zabiegu żadnych kremów ani stosować ciepła czy lodu.

Kiedy widać efekt i jak długo się utrzymuje?

Przy peelingach powierzchownych większy blask i gładkość powierzchni skóry można zauważyć już po pierwszych sesjach; jednak w przypadku problemów takich jak przebarwienia i trądzik wyraźna zmiana zwykle wymaga kilku sesji w odstępach kilkutygodniowych.

Przy peelingach średnich efekt ujawnia się po całkowitym wygojeniu skóry, a w razie potrzeby zabieg można powtórzyć po kilku miesiącach. Działanie peelingów głębokich utrzymuje się dłużej, ale ich proces gojenia i ryzyko są również większe.

Żaden peeling nie zatrzymuje starzenia się skóry ani powstawania nowych przebarwień. Utrzymanie efektu zależy w dużej mierze od codziennej ochrony przeciwsłonecznej i pielęgnacji zaleconej przez lekarza.

Realistyczne oczekiwania: czego peeling nie zrobi?

• Nie koryguje wiotkiej skóry i nie napina twarzy.
• Wyraźna poprawa głębokich zmarszczek i głębokich, zagłębionych blizn za pomocą peelingów powierzchownych zwykle nie jest możliwa.
• Nie może usunąć nawracających przebarwień, takich jak melasma; może jedynie przyczynić się do poprawy w połączeniu z innymi metodami leczenia.
• Zwykle nie jest skuteczny w przypadku problemów takich jak poszerzone naczynia krwionośne i niektóre znamiona wrodzone.
• Po jednej sesji nie należy oczekiwać trwałej zmiany.

Alternatywy