Wypadanie włosów: przyczyny, kiedy zgłosić się do lekarza i jakie są metody leczenia

Ile wypadających włosów to norma?

Włosy odnawiają się w cyklu złożonym z faz wzrostu, spoczynku i wypadania. Dlatego codzienna utrata pewnej liczby włosów jest normalna; za typową uznaje się zwykle utratę około 50–100 włosów dziennie. Jeśli wypadanie wyraźnie przekracza tę wartość lub widoczne jest przerzedzenie włosów, wskazana jest ocena lekarska.

Ważne jest tu rozróżnienie dwóch sytuacji: nadmiernego wypadania włosów (wypadania z cebulkami większej niż zwykle liczby włosów) oraz przerzedzania się włosów lub ich braku odrastania. To rozróżnienie pomaga ustalić przyczynę.

Częste przyczyny wypadania włosów

• Łysienie androgenowe (genetyczne): najczęstsza przyczyna zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet. U mężczyzn objawia się zwykle cofaniem linii włosów w okolicy skroni i przerzedzeniem na szczycie głowy, a u kobiet – rozlanym przerzedzeniem w środkowej części owłosionej skóry głowy przy zachowanej przedniej linii włosów. Postępuje powoli.
• Łysienie telogenowe (przejściowe nadmierne wypadanie): rozlane wypadanie włosów, które zwykle zaczyna się kilka miesięcy po zdarzeniu takim jak choroba z wysoką gorączką, operacja, silny stres, szybka utrata masy ciała lub poród. Często ustępuje samoistnie po ustaniu czynnika wyzwalającego.
• Wypadanie włosów po porodzie: częsta postać łysienia telogenowego. Zaczyna się kilka miesięcy po porodzie i u większości kobiet z czasem wraca do normy.
• Niedobór żelaza, choroby tarczycy i niektóre niedobory witamin: mogą przyczyniać się do wypadania włosów. Ich diagnostyka wymaga oceny lekarza i badań krwi.
• Łysienie plackowate: choroba, w której układ odpornościowy atakuje mieszki włosowe. Zwykle objawia się okrągłymi, wyraźnie odgraniczonymi, płaskimi i gładkimi ogniskami wyłysienia.
• Leki i terapie: niektóre leki i terapie, takie jak chemioterapia, mogą powodować wypadanie włosów.
• Fryzury napinające włosy i zabiegi chemiczne: ciasne warkocze, kucyki lub częste zabiegi chemiczne mogą powodować łamanie się i wypadanie włosów.

W razie podejrzenia, że przyjmowany lek powoduje wypadanie włosów, nie należy go samodzielnie odstawiać; najpierw należy skonsultować się z lekarzem, który go przepisał.

Kiedy należy zgłosić się do lekarza?

Nawet łagodne, powoli postępujące przerzedzenie może ocenić dermatolog; w łysieniu genetycznym wcześnie rozpoczęte leczenie może pomóc zachować istniejące włosy. W poniższych sytuacjach zaleca się natomiast niezwłoczne zgłoszenie się do lekarza:

Jak lekarz ocenia wypadanie włosów?

Ocena zwykle zaczyna się od szczegółowego wywiadu: lekarz pyta, kiedy zaczęło się wypadanie, o choroby, operacje, poród lub stres w ostatnich miesiącach, o przyjmowane leki, sposób odżywiania oraz o to, czy w rodzinie występuje wypadanie włosów.

• Badanie owłosionej skóry głowy i włosów; w razie potrzeby ocena za pomocą dermatoskopu (przyrządu powiększającego z podświetleniem)
• Test pociągania włosów: ocena nasilenia wypadania przez delikatne pociągnięcie za włosy
• Badania krwi, jeśli lekarz uzna je za konieczne (np. zapasy żelaza, czynność tarczycy, poziom niektórych witamin, a u kobiet badania hormonalne)
• Rzadko, gdy rozpoznanie nie jest jednoznaczne, pobranie małego wycinka skóry głowy (biopsja)

Przyjmowanie suplementów witamin lub składników mineralnych na wypadanie włosów bez wyraźnego wskazania może nie przynieść korzyści, jeśli nie ma niedoboru. Nadmiar niektórych suplementów może być szkodliwy; ponadto niektóre suplementy mogą wpływać na wyniki badań krwi. W przypadku przyjmowania suplementów należy poinformować o tym lekarza.

Leczenie medyczne oparte na dowodach

Leczenie planuje się w zależności od przyczyny wypadania włosów. W łysieniu telogenowym często wystarcza usunięcie czynnika wyzwalającego; jeśli zostanie wykryta przyczyna, taka jak niedobór żelaza lub choroba tarczycy, priorytetem jest jej leczenie.

W łysieniu androgenowym najlepiej przebadaną skuteczność mają następujące metody leczenia:

• Minoksydyl miejscowo: lek nakładany na owłosioną skórę głowy; stosowany zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet. Jego efekt zaczyna być zwykle widoczny po kilku miesiącach, a do jego utrzymania konieczne jest regularne stosowanie. Po zaprzestaniu stosowania uzyskany efekt może z czasem zaniknąć.
• Leki doustne: u mężczyzn leki takie jak finasteryd, a u kobiet, w odpowiednich przypadkach, leki takie jak spironolakton lub minoksydyl doustny w małej dawce mogą zostać przepisane po ocenie lekarskiej. Leki te mają działania niepożądane i przeciwwskazania; dlatego należy je stosować wyłącznie z zalecenia lekarza i pod jego kontrolą.
• W przypadku wypadania włosów o podłożu immunologicznym, takiego jak łysienie plackowate, leczenie kortykosteroidami i innymi lekami planuje lekarz w zależności od rozległości choroby.

Niektóre leki stosowane w leczeniu wypadania włosów nie są odpowiednie dla kobiet w ciąży, planujących ciążę lub karmiących piersią. Przed rozpoczęciem leczenia należy koniecznie poinformować o tym lekarza.

Leki działają powoli. Aby ocenić, czy leczenie przynosi efekt, konieczne jest zwykle regularne stosowanie przez okres od kilku miesięcy do roku. W pierwszych tygodniach wypadanie może przejściowo się nasilić; warto skonsultować to z lekarzem.

Osocze bogatopłytkowe (PRP) i mezoterapia: metody uzupełniające

Osocze bogatopłytkowe (PRP) to wstrzykiwanie w owłosioną skórę głowy preparatu przygotowanego z własnej krwi pacjenta. W łysieniu androgenowym w niektórych badaniach uznano je za korzystne; jednak metody i wyniki badań się różnią, a dowody są wciąż ograniczone i niejednoznaczne. Szczegóły zawiera nasz artykuł „Osocze bogatopłytkowe (PRP)”.

Mezoterapia polega na podawaniu różnych substancji w skórę za pomocą drobnych igieł. Dowody na jej skuteczność w leczeniu wypadania włosów są ograniczone, a stosowane mieszanki nie są standaryzowane. Szczegóły zawiera nasz artykuł „Mezoterapia”.

Metody te należy rozważać nie zamiast leczenia medycznego o mocniejszych dowodach skuteczności, lecz – w razie potrzeby – jako jego uzupełnienie i po ocenie lekarza.

Przeszczep włosów

Przeszczep włosów to zabieg chirurgiczny, w którym mieszki włosowe, pobierane zwykle z odpornej na wypadanie okolicy potylicy, umieszcza się w przerzedzonych miejscach. Rozważa się go głównie w zaawansowanym łysieniu androgenowym, które się ustabilizowało. Również po przeszczepie może być konieczne kontynuowanie leczenia farmakologicznego w celu zachowania istniejących włosów. Nie każdy rodzaj wypadania włosów kwalifikuje się do przeszczepu; o kwalifikacji decyduje badanie lekarskie.

Realistyczne oczekiwania

• Łysienie telogenowe często ustępuje samoistnie w ciągu kilku miesięcy.
• Łysienie androgenowe ma charakter postępujący; celem leczenia jest często spowolnienie wypadania i zachowanie istniejących włosów, a u niektórych osób może też nastąpić zagęszczenie włosów.
• Leczenie wymaga regularnego, długotrwałego stosowania; po jego przerwaniu uzyskany efekt może zaniknąć.
• W łysieniu bliznowaciejącym utracone włosy mogą nie odrosnąć; dlatego ważne jest wczesne rozpoznanie.