Laser frakcyjny: na ile sprawdza się w przypadku blizn potrądzikowych, zmarszczek i struktury skóry?

Czym jest laser frakcyjny i jak działa?

Słowo „frakcyjny” oznacza, że światło lasera nie jest kierowane na całą powierzchnię skóry, lecz na wiele małych, oddzielonych od siebie punktów. W tych punktach w skórze powstają mikroskopijne strefy zabiegowe; nienaruszona skóra pozostająca pomiędzy nimi przyspiesza gojenie.

Naprawiając te małe obszary, organizm wytwarza nowy kolagen (białko podporowe nadające skórze jędrność), a powierzchnia skóry z czasem się odnawia. Dzięki temu struktura skóry może stać się gładsza, a drobne zmarszczki i niektóre blizny – mniej widoczne.

Lasery frakcyjne pracują na różnych długościach fali i z różnymi ustawieniami. Nawet tym samym rodzajem lasera można wykonać zabieg delikatny lub intensywny; czas gojenia i ryzyko w dużej mierze zależą od tych ustawień.

W jakim celu się go stosuje?

• Zanikowe (atroficzne), wklęsłe blizny potrądzikowe
• Drobne i średnio głębokie zmarszczki, zwłaszcza wokół oczu i ust
• Szorstka, nierówna struktura skóry i widoczne pory
• Uszkodzenia skóry związane ze słońcem i niektóre przebarwienia
• Blizny pooperacyjne i pourazowe (w przypadkach uznanych przez lekarza za odpowiednie)

Leczenie laserowe nie usuwa blizn całkowicie; ma na celu zmniejszenie ich widoczności. W przypadku głębokich i rozległych blizn laser często planuje się łącznie z innymi metodami.

Dla kogo jest odpowiedni?

Dobrze na laser frakcyjny reagują zwykle osoby, których problem kwalifikuje się do tej metody, które nie mają czynnej choroby skóry i są w stanie przestrzegać zaleceń pielęgnacyjnych oraz ochrony przed słońcem w okresie gojenia. U osób o jasnej karnacji można stosować zarówno lasery ablacyjne, jak i nieablacyjne.

Zabieg można wykonać również u osób o średniej i ciemnej karnacji; jednak przy takiej karnacji ryzyko pociemnienia skóry po zabiegu jest wyższe. Dlatego zwykle wybiera się ostrożniejsze ustawienia, lasery nieablacyjne oraz staranny plan zapobiegania przebarwieniom przed zabiegiem i po nim. Do oceny typu skóry lekarze często posługują się klasyfikacją Fitzpatricka.

Dla kogo nie jest odpowiedni i na co należy zwrócić uwagę?

• W okresie ciąży i karmienia piersią zwykle zaleca się odłożenie zabiegu.
• Czynna infekcja, otwarta rana, czynna opryszczka lub zapalny trądzik w okolicy zabiegowej
• Skóra niedawno opalana lub opalona: wzrasta ryzyko przebarwień i oparzeń.
• Skłonność do bliznowców (keloidów, nadmiernego bliznowacenia)
• Choroby, które mogą się zaostrzać po urazie skóry, takie jak bielactwo czy łuszczyca
• Przyjmowanie doustnego leku przeciwtrądzikowego będącego pochodną witaminy A (izotretynoiny): należy koniecznie poinformować lekarza, jeśli lek jest obecnie przyjmowany lub został niedawno odstawiony. To, czy konieczny jest okres oczekiwania, lekarz ocenia w zależności od rodzaju i zakresu zabiegu laserowego.
• Choroby utrudniające gojenie się ran lub leczenie hamujące układ odpornościowy
• Opryszczka w wywiadzie: szczególnie przy zabiegach ablacyjnych na twarzy może być potrzebny lek zapobiegawczy.

Podczas konsultacji należy wyraźnie poinformować o wszystkich przyjmowanych lekach i stosowanych kosmetykach, o tym, kiedy skóra była ostatnio wystawiona na słońce, oraz o wcześniejszych problemach z bliznami lub przebarwieniami. O tym, czy zabieg jest odpowiedni, można zdecydować wyłącznie po ocenie lekarza.

Kto powinien wykonywać zabieg i gdzie?

Laser frakcyjny, zwłaszcza ablacyjny, to zabieg medyczny, który przy niewłaściwych ustawieniach może spowodować oparzenia, trwałe blizny i przebarwienia. Zaleca się, aby był wykonywany na odpowiedzialność i pod nadzorem lekarza, który potrafi ocenić typ skóry i rodzaj blizny oraz rozpoznać i leczyć powikłania.

W miejscu wykonywania zabiegu muszą być dostępne okulary ochronne odpowiednie do danego urządzenia, a oczy pacjenta muszą być chronione w trakcie zabiegu. W przypadku zabiegów ablacyjnych kontrola w okresie gojenia jest równie ważna jak sam zabieg.

Przygotowanie do zabiegu

• W tygodniach poprzedzających zabieg należy unikać opalania i solarium; odpowiedni okres wskaże lekarz.
• W przypadku skłonności do przebarwień lekarz może zalecić stosowanie przez pewien czas przed zabiegiem kremu zapobiegającego przebarwieniom.
• Lekarz może poprosić o odstawienie na kilka dni przed zabiegiem preparatów zawierających retinoidy i kwasy.
• W przypadku opryszczki w wywiadzie należy zapytać, czy potrzebny jest lek zapobiegawczy, zwłaszcza przed zabiegiem ablacyjnym.
• Jeśli planowany jest zabieg ablacyjny, należy odpowiednio zorganizować obowiązki zawodowe i plany towarzyskie na okres gojenia.

Dzień zabiegu krok po kroku

1. Omawia się historię zdrowia, przyjmowane leki i oczekiwania pacjenta; ocenia się typ skóry i problem, który ma być leczony.
2. Pacjent czyta formularz świadomej zgody; omawia się przebieg gojenia i ryzyko, po czym formularz zostaje podpisany.
3. Okolicę zabiegową się oczyszcza i zwykle z wyprzedzeniem nakłada krem znieczulający. Przy zabiegach ablacyjnych i intensywnych można omówić dodatkowe metody łagodzenia bólu.
4. Pacjent i osoba wykonująca zabieg zakładają okulary ochronne odpowiednie do urządzenia.
5. Głowicę lasera przesuwa się po skórze, okolica po okolicy. Może pojawić się uczucie ciepła, kłucia lub wrażenie podobne do ukłuć igłą; systemy chłodzące mogą zmniejszyć dyskomfort.
6. Po zakończeniu zabiegu okolicę się schładza, nakłada preparat łagodzący i przekazuje szczegółowe zalecenia pielęgnacyjne.

Po zabiegu: pierwsze 24 godziny i pierwszy tydzień

Po zabiegach nieablacyjnych często występuje zaczerwienienie, obrzęk i uczucie podobne do oparzenia słonecznego; w ciągu kilku dni skóra może stać się sucha i drobno się łuszczyć lub przybrać ciemniejszy odcień. Po zabiegach ablacyjnych może natomiast wystąpić sączenie, tworzenie się strupów i wyraźny obrzęk; gojenie powierzchni skóry trwa zwykle około tygodnia, a zaczerwienienie może utrzymywać się dłużej.

• Należy przestrzegać zaleceń lekarza dotyczących oczyszczania i nawilżania; nie należy dopuszczać do wysuszenia skóry.
• Nie należy zrywać strupów ani łuszczącego się naskórka.
• W pierwszych dniach należy unikać makijażu, sauny, łaźni tureckiej, basenu i intensywnego wysiłku fizycznego.
• Nie należy stosować retinoidów, preparatów z kwasami ani innych drażniących produktów, dopóki lekarz na to nie pozwoli.
• Należy ściśle chronić się przed słońcem: przebywać w cieniu, nosić kapelusz i – gdy lekarz na to pozwoli – zacząć stosować krem przeciwsłoneczny o szerokim spektrum ochrony.
• Spanie z lekko uniesioną głową może zmniejszyć obrzęk w pierwszych dniach.

Spodziewane działania niepożądane

• Zaczerwienienie i obrzęk: mogą utrzymywać się kilka dni po zabiegu nieablacyjnym i tygodniami po ablacyjnym.
• Suchość, łuszczenie się i swędzenie skóry
• Sączenie i tworzenie się strupów po zabiegach ablacyjnych
• Drobne białe torbielki (prosaki, milia) lub zaostrzenie trądziku
• Przejściowe pociemnienie skóry: występuje częściej zwłaszcza przy średniej i ciemnej karnacji oraz na skórze wystawionej na słońce.

Istnieją również rzadsze, ale istotne zagrożenia: zakażenie bakteryjne, grzybicze lub wirusem opryszczki, długo utrzymujące się zaczerwienienie, powstanie blizn oraz rozjaśnienie skóry (odbarwienie). Rozjaśnienie skóry może czasem pojawić się po kilku miesiącach i być trwałe; częściej opisywano je po zabiegach ablacyjnych i intensywnych. Po intensywnych zabiegach ablacyjnych w okolicy powiek rzadko może dojść do zmiany kształtu powieki.

Kiedy widać efekt i jak długo się utrzymuje?

W miarę gojenia się powierzchni skóry jej struktura może wyglądać na gładszą już w pierwszych tygodniach; poprawa związana z wytwarzaniem kolagenu trwa jednak przez kolejne miesiące. Dlatego efekt zwykle lepiej ocenić kilka miesięcy po zakończeniu leczenia.

Zabiegi nieablacyjne zwykle wymagają więcej niż jednej sesji w odstępach kilku tygodni. Przy zabiegach ablacyjnych wyraźną zmianę można uzyskać w mniejszej liczbie sesji; czas gojenia i ryzyko są jednak wyższe. Lekarz zaproponuje plan dostosowany do stanu blizn i skóry.

Poprawa uzyskana w przypadku blizn potrądzikowych zwykle utrzymuje się przez długi czas. W przypadku zmarszczek i uszkodzeń posłonecznych z czasem mogą jednak pojawiać się nowe zmiany, ponieważ starzenie się i działanie słońca trwają nadal; dla utrzymania efektu ważna jest ochrona przed słońcem.

Realistyczne oczekiwania: czego laser frakcyjny nie zrobi?

• Nie usuwa blizn całkowicie; ma na celu zmniejszenie ich widoczności.
• Nie koryguje wyraźnego opadania tkanek ani nadmiaru skóry.
• Sam w sobie nie koryguje zapadnięć wynikających z utraty objętości.
• W większości przypadków jedna sesja nie wystarcza; potrzeba kilku sesji, zwłaszcza w przypadku laserów nieablacyjnych.
• Niektóre przebarwienia, takie jak melasma (ostuda), mogą się nasilić po zabiegu laserowym; leczenie przebarwień wymaga osobnej oceny.
• Każdy reaguje inaczej.

Alternatywy