Mezoterapia: czym jest, w jakim celu się ją stosuje i co mówią dowody?

Czym jest mezoterapia i jak działa?

Mezoterapia to metoda polegająca na wstrzykiwaniu do skóry cienkimi igłami wielu niewielkich ilości substancji. Zabieg może być wykonywany ręcznie strzykawką lub za pomocą urządzeń opracowanych w tym celu. Jej celem jest bezpośrednie działanie substancji w docelowej okolicy.

Stosowane preparaty są bardzo różnorodne: kwas hialuronowy, witaminy, aminokwasy, wyciągi roślinne, niektóre substancje czynne leków lub ich mieszaniny (potocznie nazywane „koktajlami”). Nie istnieje wspólny, standardowy protokół dotyczący składu, dawki, głębokości ani liczby sesji. Utrudnia to porównywanie wyników różnych badań.

Część efektu mezoterapii może też wiązać się z łagodnym bodźcem, jaki w skórze wywołują same ukłucia igłą. Często nie jest jasne, który efekt wynika z podanej substancji, a który z samego zabiegu.

W jakim celu się ją stosuje i co mówią dowody?

Mezoterapię stosuje się w bardzo różnych celach, ale wsparcie naukowe nie jest dla każdego z nich takie samo. Poniższe podsumowanie stanowi ogólne ramy; skład produktu i sposób jego podania mogą wyraźnie wpływać na wynik.

• Jakość skóry (nawilżenie, blask, drobne zmarszczki): w niektórych badaniach opisywano poprawę; większość badań jest jednak niewielka i krótkotrwała, a dowody są ograniczone.
• Wypadanie włosów: próbowano jej z różnymi preparatami w niektórych rodzajach wypadania włosów. Dowody są ograniczone i niejednoznaczne; jeśli preparat zawiera substancję czynną leku, należy też brać pod uwagę możliwość skutków ubocznych. Najpierw należy zbadać przyczynę wypadania włosów.
• Miejscowe wyszczuplanie, cellulit i „rozpuszczanie tłuszczu”: wiarygodne dowody na poparcie tych twierdzeń są niewystarczające. Przy iniekcjach skierowanych na tkankę tłuszczową opisywano również poważne skutki uboczne. Takie zastosowanie nie jest metodą odchudzania.
• Inne cele, takie jak przebarwienia i cienie pod oczami: dowody są ograniczone; do ustalenia przyczyny i odpowiedniego leczenia potrzebna jest konsultacja lekarska.

Zabiegi z osoczem bogatopłytkowym (PRP) bywają również zaliczane do mezoterapii; jest to jednak inny zabieg, omówiony w osobnym poradniku.

Dla kogo może być odpowiednia?

Można ją rozważyć u dorosłych z łagodnymi zmianami jakości skóry, którzy wiedzą, że efekt może być ograniczony i przemijający, i akceptują proces obejmujący kilka sesji. W przypadku wypadania włosów należy najpierw zbadać jego przyczynę (np. hormonalną, związaną z odżywianiem, tarczycą lub stresem); sama mezoterapia nie zastępuje diagnozy ani planu leczenia.

Dla kogo nie jest odpowiednia i na co należy zwrócić uwagę?

• Ciąża i karmienie piersią
• Czynne zakażenie, opryszczka, zaostrzenie egzemy lub otwarta rana w okolicy zabiegu
• Alergia w wywiadzie na którykolwiek ze składników preparatu
• Przyjmowanie leków rozrzedzających krew lub zaburzenia krzepnięcia (nie należy samodzielnie odstawiać leku; trzeba porozmawiać z lekarzem)
• Niezdiagnozowana zmiana skórna lub niezdiagnozowane wypadanie włosów

Ta lista nie jest kompletna; lekarza należy poinformować o wszystkich problemach zdrowotnych i przyjmowanych lekach.

Kto powinien ją wykonywać i gdzie?

Mezoterapia jest zabiegiem iniekcyjnym. Powinna być wykonywana po badaniu lekarskim, z zachowaniem warunków sterylnych. W Turcji kwestie te regulują przepisy tureckiego Ministerstwa Zdrowia; zabieg musi wykonywać lekarz w placówce medycznej posiadającej wymagane zezwolenia. Osoba wykonująca zabieg musi umieć rozpoznać możliwe skutki uboczne i postępować w razie ich wystąpienia.

W literaturze medycznej opisywano zakażenia skóry, których leczenie może trwać miesiącami, po zabiegach wykonanych w warunkach niesterylnych lub z użyciem nieodpowiednich produktów. Iniekcje wykonywane w domu, w salonach kosmetycznych lub produktami niepewnego pochodzenia niosą pod tym względem poważne ryzyko.

O „koktajlach” o nieznanym składzie

Jednym z najważniejszych problemów bezpieczeństwa w mezoterapii jest brak wiedzy o tym, co jest wstrzykiwane. Mieszaniny bez wykazu składników, nieoznakowane, o niepewnym pochodzeniu lub statusie importowym albo kupione przez internet niosą ryzyko alergii, zakażenia i uszkodzenia tkanek.

• Należy zapytać o nazwę, skład i status dopuszczenia do obrotu produktu, który ma zostać użyty.
• Należy poprosić, aby produkt został otwarty w obecności pacjenta z zamkniętego, oryginalnego opakowania.
• Nie należy akceptować mieszaniny, której skład nie jest ujawniany pod pretekstem, że to „specjalna formuła” lub „tajemnica”.
• Należy zachować informację o użytym produkcie; jest ona ważna dla lekarza, jeśli w przyszłości pojawi się problem.

Przygotowanie do zabiegu

• Podczas konsultacji należy w pełni przedstawić swoje oczekiwania, historię zdrowia oraz przyjmowane leki i suplementy.
• Nie należy odstawiać leków na receptę, chyba że zaleci to lekarz; leki i suplementy, które mogą zwiększać ryzyko siniaków, należy omówić z lekarzem.
• W przypadku opryszczki w wywiadzie należy o tym poinformować, zwłaszcza przed zabiegami na twarzy.
• W dniu zabiegu okolica zabiegowa powinna być czysta, bez makijażu i kosmetyków.
• Należy wcześniej uzyskać jasne informacje o liczbie sesji, odstępach między nimi i całym procesie.

Dzień zabiegu krok po kroku

1. Lekarz ocenia okolicę zabiegową i przedstawia preparat, który zostanie podany, oraz plan zabiegu.
2. W razie potrzeby nakłada się krem znieczulający i odczekuje pewien czas.
3. Skórę starannie oczyszcza się roztworem antyseptycznym; ten etap jest ważny dla zmniejszenia ryzyka zakażenia.
4. Produkt podaje się cienkimi igłami w wiele drobnych punktów lub za pomocą urządzenia.
5. Po zabiegu okolicę się oczyszcza; drobne punkty krwawienia szybko ustępują.
6. Pacjent otrzymuje zalecenia dotyczące pielęgnacji, termin kolejnej sesji oraz informację, jak się skontaktować w razie problemu.

Po zabiegu: pierwsze 24 godziny i pierwszy tydzień

W pierwszych godzinach w okolicy zabiegowej mogą wystąpić zaczerwienienie, drobne grudki lub punktowe obrzęki. Zwykle zaleca się, aby nie dotykać okolicy i nie stosować makijażu ani intensywnych kosmetyków pielęgnacyjnych przez czas zalecony przez lekarza. Po zabiegach na skórze głowy należy stosować się do zaleceń lekarza dotyczących terminu mycia włosów.

W pierwszych dniach lekarz może zalecić unikanie sauny, łaźni tureckiej (hammamu), basenu i intensywnego wysiłku. Przy wychodzeniu na słońce ważna jest ochrona przeciwsłoneczna.

Spodziewane skutki uboczne

• Zaczerwienienie i łagodny obrzęk
• Małe siniaki w miejscach wkłucia
• Krótkotrwałe uczucie pieczenia lub kłucia w trakcie zabiegu i po nim
• Łagodny świąd
• Utrzymujący się kilka dni obrzęk twarzy, zwłaszcza wokół oczu

Objawy te zwykle zmniejszają się w ciągu kilku dni. Stopniowo narastający ból, zaczerwienienie lub wydzielina wykraczają poza oczekiwany przebieg.

Jeśli nie można skontaktować się z lekarzem, należy zgłosić się na szpitalny oddział ratunkowy. Jeżeli lekarz nie zaleci inaczej, nie należy masować okolicy, stosować ciepła ani lodu ani przyjmować leków na własną rękę.

Niektóre zakażenia i reakcje, takie jak ziarniniaki (tkanka zapalna, którą organizm tworzy w odpowiedzi na ciało obce), mogą pojawić się kilka tygodni po zabiegu. Dlatego znajomość użytego produktu i daty zabiegu jest bardzo cenna dla każdego lekarza, do którego pacjent zgłosi się później.

Kiedy widać efekty i jak długo się utrzymują?

Po zabiegach na skórę niektóre osoby mogą zauważyć bardziej nawilżony wygląd już po pierwszych sesjach; ocenę przeprowadza się jednak zwykle po zakończeniu serii. W przypadku zabiegów na włosy ewentualną zmianę można ocenić w ciągu miesięcy ze względu na naturalny cykl wzrostu włosa.

Nawet jeśli efekty występują, są przemijające. Czas ich utrzymywania się zależy od preparatu, sposobu podania i danej osoby; trudno podać wiarygodny, uogólniony okres.

Realistyczne oczekiwania: czego mezoterapia nie potrafi

• Nie unosi wiotkiej skóry i nie koryguje wyraźnych zmarszczek.
• Nie jest metodą odchudzania ani miejscowego wyszczuplania.
• Nie usuwa przyczyny wypadania włosów; zabieg wykonany bez zbadania przyczyny może prowadzić do straty czasu.
• Efekty bardzo różnią się w zależności od osoby; u niektórych osób może nie być widocznej zmiany.
• Nie zastępuje zdrowego trybu życia, ochrony przeciwsłonecznej i odpowiedniej pielęgnacji skóry.

Alternatywy

Ta strona ma wyłącznie charakter ogólnoinformacyjny. Odpowiednią metodę można ustalić tylko na podstawie badania i oceny lekarskiej.