Fillerdən sonra nə etməmək lazımdır: idman, hamam, yuxu

Fillerdən sonra niyə bəzi şeylərdən çəkinmək lazımdır?

Hialuron turşusu filleri iynə və ya kanül (ucu küt, nazik boru) ilə dəri altına vurulan gel konsistensiyalı məhsuldur. Prosedurdan sonrakı ilk saatlarda və günlərdə iynə yerləri hələ tam bağlanmayıb, toxumada yüngül şişkinlik var və gel yerinə oturma prosesindədir. Bu dövrdə çəkinmək tövsiyə olunan davranışların demək olar ki, hamısı üç məqsədə xidmət edir: göyərmə və şişkinliyi artırmamaq, iynə yerlərindən mikrob düşməsinin qarşısını almaq və gelin arzuolunmaz şəkildə təsirlənməsinə yol verməmək.

Vacib bir məqamı əvvəldən deyək: bu tövsiyələrin böyük hissəsi müqayisəli tədqiqatlarla yoxlanmayıb. Çoxu təcrübəli həkimlərdən ibarət ekspert qruplarının konsensusuna və məntiqli əsaslandırmalara söykənir. Müddətlər də mənbədən mənbəyə dəyişir. Aşağıda hər tövsiyə üçün əsaslandırmanı və sübutun nə qədər güclü olduğunu ayrıca qeyd etmişik. Prosedurun özü və gün-gün qulluq üçün “Hialuron turşusu filleri” yazımıza, bütün estetik prosedurlar üçün keçərli ümumi prinsiplər üçün “Tibbi estetik prosedurdan sonra qulluq” yazımıza baxa bilərsiniz.

Cədvəldəki müddətlər ümumi məlumatdır. Dodaq, göz altı və burun kimi nahiyələrdə və ya böyük həcmli tətbiqlərdə həkiminiz daha uzun müddətlər tövsiyə edə bilər. Sizin üçün keçərli olan həkiminizin təlimatıdır.

Fillerdən sonra nə vaxt idman etmək olar?

Beynəlxalq ekspert qrupu göyərmə və şişkinlik riskini azaltmaq üçün prosedurdan sonrakı 24 saat ağır fiziki yükdən çəkinməyin adətən məqsədəuyğun olduğunu bildirir. Amerika Dermatologiya Akademiyası (AAD) da idman və yorucu fəaliyyətlər üçün növbəti günü gözləməyi tövsiyə edir. Səbəbi belədir: ağır fiziki yük qan axınını və üzdəki qan təzyiqini artırır; bu da iynə yerlərində sızan qanın artmasına, yəni göyərmə və şişkinliyin daha qabarıq olmasına səbəb ola bilər.

Bu müddəti birbaşa müqayisə edən tədqiqat yoxdur; tövsiyə ekspert rəyinə əsaslanır. AAD insanların çoxunun prosedurdan çıxdıqdan sonra gündəlik işlərinə qayıda biləcəyini qeyd edir. Yəni gəzmək, ev işləri görmək kimi adi hərəkətlər bu məhdudiyyətə aid deyil. Ağırlıq qaldırmaq, qaçış, intensiv velosiped, başıaşağı vəziyyətlər və üzə zərbə dəyə biləcək kontakt idman növləri isə daha diqqətli olmağı tələb edən fəaliyyətlərdir. Hovuz barədə həm sudakı mikroblar, həm də üzə basan üzgüçülük eynəyi səbəbindən ayrıca həkimdən soruşmaq lazımdır.

Fillerdən sonra hamam, sauna və isti

Fillerə gec reaksiyalar barədə rəy bildirən Avropa ekspert qrupu prosedurdan sonra sauna, günəşlənmə və solyaridən çəkinməyi tövsiyə edir, lakin dəqiq müddət vermir. İsti mühit damarları genişləndirir və şişkinliyi qabarıq edə bilər. Bu, yaxşı məlum olan bədən reaksiyasıdır; lakin fillerdən sonra istinin nəticələri pisləşdirdiyini göstərən birbaşa tədqiqat yoxdur.

Hamam üçün əlavə səbəblər də var: isti və rütubətli mühitdə uzun müddət qalmaqla yanaşı, kisə ilə üzü sürtmək, üzün sabun köpüyü və su ilə təması da baş verir. Həmin qrup prosedurdan sonra iynə yerlərinə toxunmamağı və bu yerlərin kran suyu ilə təmasından çəkinməyi də tövsiyə edir. Buna görə hamamı, saunanı və çox isti duşu həkiminizin dediyi müddət keçənə qədər təxirə salmağınız məqsədəuyğundur. İsti və soyuq tətbiqin nə vaxt faydalı olduğu üçün “Göyərmə və şişkinlik” yazımıza baxa bilərsiniz.

Nahiyəyə basmaq və masaj etmək

AAD həkiminiz xüsusi olaraq masaj etməyinizi istəmirsə, prosedur nahiyəsinə üç gün toxunmamağı tövsiyə edir. Avropa ekspert qrupu da toxunmanın mikrob düşməsinə səbəb ola biləcəyini qeyd edir və üz masajından çəkinməyi tövsiyə edir. Bəzi hallarda həkim erkən dövrdə yaranan kiçik nahamarlığı özü masajla düzəldə bilər; bu, həkimin nahiyəni gördükdən sonra verdiyi qərardır.

Özbaşına masajın zərərləri bunlardır: əllərinizdən iynə yerlərinə mikrob keçirə, şişkinliyi artıra və hələ yerinə oturmamış gelin dağılmasına səbəb ola bilərsiniz. Bundan da vacibi, qəfil şiddətli ağrı və ya rəng dəyişikliyi kimi xəbərdarlıq əlaməti varsa, masajla vaxt itirmək təhlükəlidir. Bu halda nə etməli olduğunuz “Fillerdən sonra nə vaxt təcilidir” yazımızda izah edilib.

Üzə basan başqa şeylər də var: sıx eynək çərçivəsi, üz maskası, dəbilqə, yuxu maskası, üzə basan üz masajı alətləri və üz üçün yastığı olan masaj masaları. Bunlar barədə də ilk günlərdə həkiminizlə məsləhətləşin. Burun filleri edilibsə, eynək məsələsini xüsusilə soruşun.

Fillerdən sonra üzüaşağı yatmaq zərərlidirmi?

Bir çox həkim ilk gecə və ya ilk bir neçə gecə üzüaşağı və ya üzün prosedur edilən tərəfinə söykənərək yatmamağı tövsiyə edir. Səbəb yastığın uzun müddət nahiyəyə basmasının şişkinliyi artıra və hələ yerinə oturmamış gelə təsir edə biləcəyi düşüncəsidir. Bu tövsiyəni dəstəkləyən və ya təkzib edən tədqiqat yoxdur; tamamilə ekspert təcrübəsinə əsaslanır.

Praktikada arxası üstə yatmaq və başı yastıqla bir qədər qaldırmaq insanların çoxu üçün asan tədbirdir. Yuxuda çevrilməyiniz normaldır; bir gecə yan üstə yatmağınız böyük ehtimalla problem yaratmır. Yenə də səhər gördüyünüz şişkinlik günlər ərzində azalmırsa və ya yeni nahamarlıq görürsünüzsə, həkiminizə göstərin.

Fillerdən sonra makiyaj nə vaxt etmək olar?

Makiyaj məsələsində mənbələr bir-birindən fərqlənir. AAD fillerlərin çoxundan sonra insanın prosedur yerini tərk etməzdən əvvəl makiyaj edə biləcəyini bildirir. Beynəlxalq ekspert qrupu isə prosedurdan sonra makiyajdan çəkinməyi tövsiyə edir. Avropa ekspert qrupu tövsiyə olunan gözləmə müddətinin 5 dəqiqədən 24 saata qədər dəyişdiyini, makiyaj ediləcəksə, mümkün olduqda təmiz və yeni açılmış məhsuldan istifadənin ideal olduğunu qeyd edir.

Səbəb infeksiyadır: iynə yerləri bir neçə saat açıq qala bilər; istifadə olunmuş fırça, süngər və məhsullar bakteriya daşıya bilər. Buna görə makiyaj üçün həkiminizin dediyi müddəti gözləyin; makiyaj edəcəksinizsə, təmiz əllərlə, təmiz fırça və süngərdən istifadə edərək, nahiyəni sürtmədən tətbiq edin. Dodaq fillerindən sonra pomada, göz altı fillerindən sonra göz ətrafı məhsulları üçün ayrıca müddətlər tövsiyə oluna bilər.

Fillerdən sonra spirtli içki

Bir çox həkim ilk 24–48 saatda spirtli içkidən çəkinməyi tövsiyə edir. Səbəb spirtin damarları genişləndirməsi və bəzi insanlarda göyərmə və şişkinliyi artıra bilməsidir. Bu tövsiyə geniş yayılıb; lakin fillerdən sonra spirtin nəticələri və ya ağırlaşmaları dəyişdirdiyini birbaşa göstərən tədqiqat tapmadıq. Buna görə spirtli içkini sübutu güclü qadağa kimi deyil, göyərməni artırmamağa yönəlmiş sadə tədbir kimi düşünə bilərsiniz.

Spirt həmçinin ağrı və ya rəng dəyişikliyi kimi xəbərdarlıq əlamətlərini hiss etməyinizi çətinləşdirə bilər. Göyərməni artıran digər amillər və qanı durulaşdıran dərmanlar barədə məlumat üçün “Göyərmə və şişkinlik” yazımıza baxa bilərsiniz. Həkiminiz tövsiyə etmirsə, müntəzəm qəbul etdiyiniz dərmanı özbaşına dayandırmayın.

Fillerdən sonra təyyarəyə minmək olarmı?

Fillerdən sonra təyyarə uçuşunun nəticələrə və ya ağırlaşmalara təsir etdiyini göstərən dərc olunmuş tədqiqat tapmadıq. Hialuron turşusu geli hava saxlamadığı üçün salondakı təzyiq dəyişikliklərinin gelə birbaşa təsir etməsi gözlənilmir. Uzun səfərdə hərəkətsiz qalmaq bəzi insanlarda üzdə yüngül şişkinlik yarada bilər; bu adətən müvəqqətidir.

Uçuşla bağlı əsas məsələ təhlükəsizliklə bağlıdır: damar tıxanması kimi ciddi problemlərin xəbərdarlıq əlamətləri çox vaxt prosedur zamanı, dərhal sonra və ya bir neçə saat ərzində üzə çıxır; gec dövr problemləri isə günlər və ya həftələr sonra görünə bilər. Bu dövrdə həkiminizə və filleri əridən fermentə (hialuronidaza) tez çata bilməyiniz vacibdir. Buna görə prosedurdan dərhal sonra uzun səfərə, xüsusən xaricə çıxacaqsınızsa, vaxtı əvvəlcədən həkiminizlə danışın. Səfər zamanı ilk günlərdə üzə basan yuxu maskası və boyun yastığından istifadə etməkdən də çəkinin.

Fillerdən sonra diş müalicəsi və digər invaziv prosedurlar

Avropa ekspert qrupu fillerdən sonra diş müalicəsi, invaziv diaqnostik prosedurlar (məsələn, endoskopiya) və cərrahi əməliyyatlar üçün ən azı 2 həftə gözləməyi tövsiyə edir. Səbəb bu prosedurlar zamanı bakteriyaların qana keçərək filler nahiyəsinə daşına biləcəyi və fillerin ətrafında biofilm (bakteriyaların özlərini qoruyan nazik təbəqə içində yerləşməsi) yarada biləcəyidir. Qrup bu riski dişlərin ağardılması da daxil olmaqla bütün diş prosedurları üçün keçərli sayır və kiçik bir tədqiqatda gec düyün yaranmış yeddi nəfərdən altısının yaxın vaxtda diş müalicəsi aldığını qeyd edir.

Bu əlaqə kiçik tədqiqatlara və ekspert rəyinə əsaslanır; səbəb-nəticə əlaqəsi sübut olunmayıb. Bundan əlavə, bu tövsiyə planlı və təxirə salına bilən prosedurlar üçündür. Ağrılı diş absesi kimi təcili diş problemini təxirə salmayın; diş həkiminizə yaxın vaxtda filler etdirdiyinizi, filler edən həkimə isə diş müalicəsi aldığınızı deyin. Gec dövr şişkinliklərinin və düyünlərin necə qiymətləndirildiyi “Filler ağırlaşmaları” yazımızda izah edilib.

Lazer, radiotezlik, ultrasəs və başqa prosedurlar

Avropa ekspert qrupu fillerdən sonra üzə lazer, radiotezlik (dərini qızdıran elektrik cərəyanı) və fokuslanmış ultrasəs tətbiqlərindən çəkinməyi tövsiyə edir, lakin dəqiq müddət vermir. Bu barədə məlumatlar insan tədqiqatlarına deyil, heyvan və laboratoriya tədqiqatlarına əsaslanır. Donuzlar üzərində aparılan təcrübədə filler vurulmuş dəriyə radiotezlik tətbiq edildikdə fillerin ətrafında iltihabın və toxuma reaksiyasının artdığı görülüb. Laboratoriyada donuz dərisinə yerləşdirilmiş çarpaz əlaqəli hialuron turşusu üzərində aparılan tədqiqatda isə 1064 nm dalğa uzunluğunda olan lazer növü gelin xeyli hissəsini parçalayıb, fokuslanmış ultrasəs və digər iki lazer növü isə az təsir göstərib.

Bu nəticələr insanda hansı prosedurun fillerə nə dərəcədə təsir etdiyini və nə qədər gözləmək lazım olduğunu dəqiq demir. Lakin istilik yaradan prosedurun fillerə və onun ətrafındakı toxumaya təsir edə biləcəyini düşündürür. Buna görə üzə lazer, radiotezlik, fokuslanmış ultrasəs, kimyəvi pilinq, üz baxımı və ya başqa inyeksiya planlaşdırırsınızsa, iki prosedur arasındakı müddəti və ardıcıllığı hər iki proseduru edəcək həkimlərlə birlikdə müəyyən edin. Proseduru başqa mərkəzdə etdirəcəksinizsə, yaxın vaxtda filler etdirdiyinizi və hansı nahiyəyə edildiyini deyin.

Peyvənd və qızdırmalı xəstəlik barədə qeyd: qrip, suçiçəyi və COVID-19 peyvəndlərindən və ya qripəbənzər xəstəliklərdən sonra əvvəllər filler vurulmuş nahiyələrdə gecikmiş şişkinlik və qızartı bildirilib. Bu, nadir haldır və peyvənd olunmamaq üçün səbəb deyil. Peyvənd planınız varsa, filler edən həkimə deyin; vaxt seçimi lazım olarsa, birlikdə qiymətləndirilir.

Günəş və solyari

AAD fillerdən sonra günəşdən uzaq durmağı və solyariyə girməməyi tövsiyə edir; Avropa ekspert qrupu da günəşlənmədən və solyaridən çəkinməyi tövsiyə edir. Səbəb günəşin və istiliyin prosedur nahiyəsində qızartı və şişkinliyi artıra bilməsidir. Bu tövsiyə də ekspert rəyinə əsaslanır və müddət dəqiq deyil. Praktikada ilk günlərdə birbaşa günəş altında uzun müddət qalmamaq, papaq və kölgədən istifadə etmək asan tədbirdir. Günəşdən qoruyucu kremin nə vaxt və necə çəkiləcəyi üçün “Günəşdən qoruyucu krem bələdçisi” yazımıza baxa bilərsiniz.

Hansı əlamət normaldır, hansı deyil?

Məhdudiyyətlərin məqsədi normal sağalmanı asanlaşdırmaqdır. Bir qaydanı bilmədən pozmusunuzsa, məsələn, növbəti səhər idmana getmisinizsə, bu çox vaxt problemə səbəb olmur. Vacib olan əlamətləri izləməkdir. ABŞ-ın Qida və Dərman İdarəsi (FDA) şişkinlik və göyərmə kimi yan təsirlərin çoxunun prosedurdan qısa müddət sonra üzə çıxdığını və çoxunun bir neçə gündən bir neçə həftəyə qədər keçdiyini, bəzi yan təsirlərin isə həftələr, aylar və ya illər sonra yarana biləcəyini bildirir. AAD də qızartı, şişkinlik, həssaslıq və göyərmənin adətən 7–14 gün ərzində keçdiyini qeyd edir. Görmə və ya nitq pozğunluğu, güc itkisi və ya təngnəfəslik kimi əlamət olarsa, gözləmədən dərhal 112-yə (və ya yerli təcili yardım nömrəsinə) zəng edin.

Qaydanı pozmusunuzsa və ya əmin deyilsinizsə

1. Əvvəlcə əlamətlərə baxın: görmə, nitq pozğunluğu, güc itkisi və ya təngnəfəslik varsa, dərhal 112-yə zəng edin.
2. Dəridə ağarma, bənövşəyi tor kimi rəng və ya qəfil şiddətli ağrı varsa, proseduru edən həkimə dərhal zəng edin; nahiyəyə masaj, isti və ya buz tətbiq etməyin.
3. Əlamət yoxdursa və ya yalnız yüngül şişkinlik və göyərmə varsa, məhdudiyyətlərə qaldığınız yerdən davam edin və nahiyəni izləyin.
4. Növbəti gün azalmayan və ya artan şişkinlik, qızartı və ya ağrı varsa, nahiyənin fotosu ilə birlikdə həkiminizlə əlaqə saxlayın.
5. Həkiminizə nə etdiyinizi (məsələn, idman, hamam, diş müalicəsi) və nə vaxt etdiyinizi açıq deyin; bu məlumat qiymətləndirməni asanlaşdırır.

Prosedurdan əvvəl soruşmalı olduqlarınız

Məhdudiyyətlərin çoxu həkimə, nahiyəyə və istifadə olunan məhsula görə dəyişir. Buna görə prosedurdan əvvəl yazılı qulluq təlimatı istəyin və təqviminizi ona uyğun planlaşdırın. Vacib dəvət, səfər, diş müalicəsi, peyvənd və ya başqa estetik prosedur planlaşdırırsınızsa, bunu prosedurdan əvvəl deyin; həkiminiz filler tarixini buna görə təklif edə bilər. İnfeksiyanın erkən əlamətləri üçün “Estetik prosedurdan sonra infeksiya” yazımıza baxa bilərsiniz.

Sübutların məhdudluğu: fillerdən sonra idman, isti, spirtli içki, yuxu vəziyyəti, makiyaj və təyyarə uçuşu ilə bağlı tövsiyələr böyük ölçüdə ekspert konsensusuna və klinik təcrübəyə əsaslanır; bu mövzuları müqayisə edən randomizə olunmuş tədqiqat yoxdur. Diş müalicəsi və peyvəndlə gec reaksiyalar arasındakı əlaqə kiçik tədqiqatlara və klinik hal təsvirlərinə, enerjiyə əsaslanan cihazların fillerə təsiri isə heyvan və laboratoriya tədqiqatlarına əsaslanır. Bu səhifə ümumi məlumat məqsədi daşıyır; müayinəni əvəz etmir.