سلولیت چیست؟
سلولیت ظاهر فرورفته و موج‌داری است که وقتی بافت چربی درست زیر پوست از میان نوارهای نازک بافت همبندی که پوست را به بافت‌های زیرین وصل می‌کنند به سمت پوست برآمده میشود، پدید می‌آید. بیشتر در باسن، ران، شکم و پشت بازو دیده میشود.
سلولیت از نظر پزشکی بیماری نیست و به سلامت آسیب نمی‌زند. در اکثریت بزرگ زنان پس از بلوغ تا حدی سلولیت وجود دارد. به همین دلیل بسیاری از متخصصان سلولیت را نه یک مشکل، بلکه ویژگی طبیعی بدن می‌دانند؛ تمایل به درمان کاملاً یک انتخاب شخصی است.
چرا در زنان شایع‌تر است؟
در زنان نوارهای بافت همبند زیر پوست بیشتر به‌صورت عمودی قرار گرفته‌اند؛ این ساختار برآمده شدن بافت چربی به سمت پوست را آسان‌تر می‌کند. در مردان این نوارها شبکه‌ای مورب‌تر تشکیل می‌دهند و به همین دلیل سلولیت بسیار کمتر دیده میشود. تصور میشود هورمون‌ها، به‌ویژه استروژن، نیز نقش داشته باشند.
عوامل دیگری که ممکن است بر نمایان بودن سلولیت اثر بگذارند عبارت‌اند از:
- استعداد ژنتیکی و سابقهٔ خانوادگی
- نازک شدن پوست و کاهش کشسانی آن با افزایش سن
- افزایش وزن یا نوسان وزن
- زندگی کم‌تحرک و کاهش تودهٔ عضلانی
- بارداری و تغییرات هورمونی
سلولیت در افراد لاغر و کسانی که به‌طور منظم ورزش می‌کنند هم دیده میشود. داشتن سلولیت به این معنا نیست که سبک زندگی ناسالمی دارید.
چه چیزی ممکن است کمک کند؟
روشی شناخته نشده که سلولیت را به‌طور کامل از بین ببرد. برخی تغییرات سبک زندگی ممکن است تا حدی بر ظاهر اثر بگذارند:
- حفظ تعادل وزن: اضافه‌وزن ممکن است ظاهر سلولیت را بیشتر کند. اما کاهش وزن در همه سلولیت را کم نمی‌کند؛ در برخی افراد به دلیل شلی پوست ممکن است ظاهر تغییری نکند.
- ورزش منظم و تقویت عضلات: قوی‌تر شدن عضلات ساق و باسن ممکن است به سفت‌تر دیده شدن ناحیه کمک کند.
- محافظت از آفتاب و دوری از سیگار: به حفظ ساختار پوست کمک می‌کند.
- لوسیون‌های برنزه‌کننده: سلولیت را کم نمی‌کنند؛ اما به لطف تفاوت رنگ، فرورفتگی‌ها ممکن است کمتر به چشم بیایند.
کرم‌ها و ماساژ چه کاری می‌توانند بکنند؟
کرم‌ها، ژل‌ها و ابزارهای ماساژ بسیاری برای سلولیت فروخته می‌شوند. اثر بخش مهمی از آن‌ها از نظر علمی نشان داده نشده یا شواهدشان ضعیف است.
- کرم‌های حاوی کافئین: ممکن است با سفت کردن گذرای پوست و تغییر تعادل رطوبت، ظاهر را برای مدت کوتاهی بهتر کنند. شاهدی دربارهٔ اثر طولانی‌مدت وجود ندارد؛ اثر با قطع مصرف از بین می‌رود.
- کرم‌های حاوی رتینول: مطالعات محدودی وجود دارد که نشان می‌دهد مصرف منظم و طولانی‌مدت با اندکی ضخیم کردن پوست ممکن است ظاهر را کمی تحت تأثیر قرار دهد. شواهد محدود است؛ ممکن است تحریک ایجاد کند.
- ماساژ و ابزارهای ماساژ: ماساژ ممکن است با کاهش گذرای تورم ناحیه، ظاهر را برای مدت کوتاهی بهتر کند؛ اثر آن طولانی نیست.
- محصولاتی که با عنوان 'چربی‌سوز'، 'آب‌کنندهٔ سلولیت' یا 'دفع‌کنندهٔ سموم' معرفی می‌شوند: شواهد معتبری که این ادعاها را تأیید کند وجود ندارد.
این باور رایج است که سلولیت بر اثر 'تجمع سموم' ایجاد میشود؛ اما شواهد علمی برای این دیدگاه وجود ندارد. محصولات و دوره‌های 'سم‌زدایی' برای سلولیت توصیه نمی‌شوند.
سلولیت بیماری نیست، بلکه ویژگی رایج بافتی است که در اکثریت بزرگ زنان دیده میشود. با محصولات و اقداماتی که وعدهٔ 'از بین بردن کامل' می‌دهند با احتیاط برخورد کنید؛ زمان و تلاشی را که برای روش‌های با شواهد محدود صرف خواهید کرد به‌خوبی بسنجید.
Dr. Hamza Gemiciمدیر پزشکی Doktorclub · پزشک زیبایی
روش‌های پزشکی: چه روش‌هایی هست و شواهد در چه وضعی است؟
اقدامات پزشکی گوناگونی برای ظاهر سلولیت وجود دارد. هیچ‌کدام سلولیت را به‌طور کامل برطرف نمی‌کنند؛ نتایج بیشتر متوسط‌اند، از فردی به فرد دیگر متفاوت‌اند و ممکن است با گذشت زمان کم شوند. دربارهٔ مناسب بودن این اقدامات باید پس از معاینه همراه با پزشک تصمیم گرفت.
| روش | هدف | وضعیت شواهد |
|---|---|---|
| بریدن نوارهای بافت همبند (سابسیژن و اقدامات مشابه) | اصلاح فرورفتگی‌های منفرد آشکار | در برخی مطالعات برای انواع خاصی از فرورفتگی سودمند گزارش شده؛ خطر کبودی، تورم و ناهمواری وجود دارد |
| رادیوفرکانسی، امواج صوتی و روش‌های مشابه مبتنی بر انرژی | گرم یا تحریک کردن پوست، سفت کردن ناحیه | شواهد محدود؛ اثر معمولاً متوسط و گذرا، اغلب جلسات تکراری لازم است |
| کاربردهای لیزر | هدف گرفتن بافت همبند و پوست | شواهد محدود و بسته به دستگاه متغیر |
| مزوتراپی و تزریق‌های 'حل‌کنندهٔ چربی' | کاهش ظاهر سلولیت | شواهد برای سلولیت ناکافی؛ عفونت و ناهمواری گزارش شده است |
| دستگاه‌های ماساژ خلائی | ماساژ دادن بافت با مکش | اثر کوتاه‌مدت؛ به تکرار منظم نیاز دارد |
برای اطلاعات بیشتر دربارهٔ مزوتراپی مقالهٔ «مزوتراپی» و برای روش‌های مبتنی بر انرژی مقالهٔ «سفت کردن پوست با رادیوفرکانسی و میکرونیدلینگ رادیوفرکانسی» را ببینید. روش‌های کاهش موضعی چربی برای اصلاح سلولیت طراحی نشده‌اند.
هر اقدامی که در نظر گرفته شود، اینکه چه کسی و در چه شرایطی آن را انجام می‌دهد مهم است. در این زمینه مقالهٔ «چه کسانی مجازند اقدامات پزشکی زیبایی را انجام دهند» می‌تواند راهنما باشد. نسبت به اقداماتی که نتیجهٔ قطعی وعده می‌دهند، ادعا می‌کنند سلولیت را در یک جلسه از بین می‌برند یا تزریق‌هایی با محتوای نامعلوم پیشنهاد می‌کنند محتاط باشید.
سلولیت با سلولیت عفونی (سلولیتیس) یکی نیست
با وجود شباهت نام، سلولیت عفونی (سلولیتیس) وضعیتی کاملاً متفاوت است. سلولیتیس عفونت باکتریایی پوست و بافت زیر پوست است. معمولاً در یک ناحیه، اغلب در ساق پا، با قرمزی، گرما، تورم و دردی که ممکن است به‌سرعت گسترش یابد خود را نشان می‌دهد؛ ممکن است تب و بی‌حالی همراه آن باشد.
سلولیتیس عفونتی است که به درمان نیاز دارد و با ماساژ، کرم یا کمپرس گرم در خانه برطرف نمی‌شود. خراش کوچکی روی پوست، نیش حشره، عفونت قارچی یا اقدامی که به‌تازگی انجام شده ممکن است راه ورود عفونت باشد.
در این موارد بدون اتلاف وقت به پزشک مراجعه کنید
- قرمزی، گرما، تورم و دردی که به‌سرعت روی پوست گسترش می‌یابد
- تب، لرز یا بی‌حالی همراه با قرمزی
- درد، قرمزی یا ترشح چرکی رو به افزایش در ناحیه‌ای که اقدام زیبایی یا تزریق در آن انجام شده
- تورم و دردی که ناگهان در یک ساق پا پیدا میشود (از نظر لخته و انسداد رگ نیز ارزیابی فوری لازم است)
- بدتر شدن سریع حال عمومی همراه با کبودی، تاول یا درد شدید پوست
چه زمانی باید با پزشک مشورت کنید؟
ظاهر سلولیت به‌تنهایی از نظر سلامت نیازی به مراجعه به پزشک ندارد. اما اگر در ساق‌ها تورم مداوم، درد، سفت شدن پوست، کبود شدن آسان یا تجمع چربی دردناک و قرینه در نواحی خاصی از بدن دارید، مراجعه به پزشک توصیه میشود. این علائم ممکن است نشانهٔ وضعیت‌هایی غیر از سلولیت باشند، برای نمونه مشکلات گردش خون یا اختلال توزیع چربی به نام لیپدم، و باید با معاینه ارزیابی شوند.
اگر به اقدامی پزشکی فکر می‌کنید، مهم است انتظارات خود را صریح در میان بگذارید و دربارهٔ وضعیت شواهد روش بپرسید.
پرسش‌هایی که بهتر است از پزشک بپرسید
- آیا ظاهری که دارم سلولیت است یا وضعیت دیگری؟
- آیا تورم یا درد ساق‌هایم به ارزیابی جداگانه نیاز دارد؟
- شواهد روشی که پیشنهاد می‌کنید برای سلولیت چقدر قوی است؟
- تغییر واقع‌بینانه‌ای که برای من انتظار دارید چقدر است و چه مدت دوام دارد؟
- چند جلسه لازم است و آیا برای حفظ اثر تکرار لازم است؟
- عوارض جانبی و خطرات احتمالی این اقدام چیست؟
- چه کسی اقدام را انجام می‌دهد و اگر مشکلی پیش آمد به چه کسی می‌توانم دسترسی داشته باشم؟
پرسش‌های متداول
آیا سلولیت بیماری است؟
خیر. سلولیت تفاوتی ظاهری است که در اکثریت بزرگ زنان پس از بلوغ دیده میشود و به سلامت آسیب نمی‌زند. تمایل به درمان یک انتخاب شخصی است.
اگر وزن کم کنم، سلولیتم برطرف میشود؟
اضافه‌وزن ممکن است ظاهر سلولیت را بیشتر کند و کاهش وزن در برخی افراد ممکن است ظاهر را بهتر کند. اما سلولیت در افراد لاغر هم دیده میشود و کاهش وزن در همه اثر یکسانی ندارد.
آیا کرم‌های سلولیت مؤثرند؟
کرم‌های حاوی کافئین ممکن است بهبودی گذرا ایجاد کنند؛ شواهد دربارهٔ اثر کرم‌های حاوی رتینول محدود است. کرمی شناخته نشده که سلولیت را به‌طور کامل برطرف کند.
آیا می‌توان سلولیت را به‌طور کامل و پایدار از بین برد؟
روشی شناخته نشده که سلولیت را به‌طور کامل و پیوسته از بین ببرد. اثر اقدامات پزشکی بیشتر متوسط است و ممکن است با گذشت زمان کاهش یابد.
تفاوت سلولیت با سلولیت عفونی (سلولیتیس) چیست؟
سلولیت ظاهر فرورفتهٔ بی‌ضرر پوست است. اما سلولیتیس عفونت باکتریایی پوست و بافت زیر پوست است؛ با قرمزی، گرما، تورم و درد همراه است و باید توسط پزشک درمان شود.
آیا نوشیدن آب یا سم‌زدایی سلولیت را کم می‌کند؟
نوشیدن مایعات کافی برای سلامت عمومی مهم است؛ اما شاهد معتبری وجود ندارد که نشان دهد نوشیدن آب یا محصولات سم‌زدایی سلولیت را کم می‌کنند.
منابع
- Cellulitis — NHS (بریتانیا)
- Cellulite: a review of its physiology and treatment (Avram MM) — Journal of Cosmetic and Laser Therapy, 2004
- Cellulite: a review (Rossi AB, Vergnanini AL) — Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology, 2000
هیئت متخصصان پزشکی زیبایی
متن اصلی ترکی این مقاله توسط هیئت متخصصان پزشکی زیبایی Doktorclub بررسی شده است. این صفحه ترجمه‌ای است که با متن اصلی مقایسه شده و هنوز توسط پزشکی فارسی‌زبان بررسی نشده است.
