روزاسه (رزاسه): علائم، عوامل تشدیدکننده و گزینه‌های درمان

روزاسه چیست؟

روزاسه یک بیماری پوستی التهابی و طولانی‌مدت است که بیشتر بخش میانی صورت (گونه‌ها، بینی، پیشانی، چانه) را درگیر می‌کند. معمولاً پس از 30 سالگی شروع می‌شود و در افراد با پوست روشن بیشتر تشخیص داده می‌شود؛ اما در هر رنگ پوستی ممکن است دیده شود. در پوست‌های تیره، چون قرمزی دیرتر به چشم می‌آید، ممکن است تشخیص به تأخیر بیفتد.

علت آن به‌طور کامل شناخته نشده است. تصور می‌شود زمینهٔ ژنتیکی، دستگاه ایمنی، تغییرات رگ‌های پوست و برخی میکروارگانیسم‌های موجود در پوست در آن نقش دارند. روزاسه مسری نیست و به بهداشت نامناسب ربطی ندارد.

علائم کدام‌اند؟

در گذشته روزاسه به زیرگروه‌های مشخصی تقسیم می‌شد؛ امروزه توصیه می‌شود بر اساس علائمی که در هر فرد وجود دارد ارزیابی شود. ممکن است در یک فرد چند علامت هم‌زمان وجود داشته باشد.

• گرگرفتگی (فلاشینگ): قرمز شدن کوتاه‌مدت صورت همراه با احساس گرما
• قرمزی پایدار: قرمزی مداوم در بخش میانی صورت
• رگ‌های کوچک نمایان (تلانژکتازی): رگ‌های قرمز و باریک روی بینی و گونه‌ها
• برجستگی‌های شبیه جوش و برآمدگی‌های کوچک ملتهب: تفاوت آن با جوش این است که معمولاً جوش سرسیاه (کومدون) وجود ندارد
• حساسیت، سوزش، گزگز و خشکی پوست
• ضخیم شدن پوست: در برخی افراد، بیشتر در مردان، پوست به‌ویژه روی بینی ممکن است ضخیم شود و شکل آن تغییر کند
• علائم چشمی: خشکی چشم، احساس وجود شن در چشم، سوزش، قرمزی و تورم پلک‌ها

عواملی که باعث تشدید می‌شوند

عوامل تشدیدکننده از فردی به فرد دیگر متفاوت‌اند. نوشتن یادداشت روزانه می‌تواند کمک کند تا مشخص کنید کدام شرایط در شما باعث تشدید می‌شود. عوامل تشدیدکننده‌ای که بیشتر گزارش شده‌اند عبارت‌اند از:

• نور خورشید
• هوای گرم، دوش داغ یا سونا؛ هوای بسیار سرد و بادخیز
• الکل، به‌ویژه شراب قرمز
• غذاهای تند و نوشیدنی‌های خیلی داغ
• استرس عاطفی
• ورزش شدید
• محصولات مراقبت پوست حاوی الکل، عطر یا مواد ساینده
• کرم‌های کورتیکواستروئیدی که روی صورت زده می‌شوند (مصرف طولانی‌مدت ممکن است تصویری شبیه روزاسه را بدتر کند)

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید؟

اگر روی صورت خود قرمزی پایدار، گرگرفتگی‌های مکرر یا برجستگی‌های عودکننده دارید، توصیه می‌شود به متخصص پوست مراجعه کنید. روزاسه ممکن است با جوش، درماتیت سبورئیک، واکنش آلرژیک یا برخی بیماری‌های سیستمیک اشتباه گرفته شود. تشخیص درست برای انتخاب درمان مناسب اهمیت دارد.

روزاسه ممکن است چشم‌ها را هم درگیر کند (روزاسهٔ چشمی). اگر درگیری چشم درمان نشود، ممکن است به سطح جلویی چشم آسیب بزند و به مشکلات بینایی بینجامد. اگر علائم چشمی دارید، لازم است چشم‌پزشک هم شما را ارزیابی کند.

درمان‌هایی که پزشک ممکن است پیشنهاد کند

درمان بر اساس علائمی که در شما برجسته‌ترند برنامه‌ریزی می‌شود و اغلب چند روش با هم به کار می‌رود. چون روزاسه بیماری مزمنی است، درمان معمولاً طولانی‌مدت است؛ هدف کاهش علائم و پیشگیری از دوره‌های تشدید است.

• کرم‌ها و ژل‌ها: برای برجستگی‌ها و التهاب، محصولاتی حاوی موادی مانند آزلائیک اسید، مترونیدازول یا ایورمکتین؛ برای قرمزی پایدار، برخی کرم‌ها که رگ‌ها را به‌طور موقت تنگ می‌کنند ممکن است از سوی پزشک پیشنهاد شوند.
• داروهای خوراکی: در برجستگی‌های گسترده‌تر یا برجستگی‌هایی که به کرم‌ها پاسخ نمی‌دهند، داروهایی مانند آنتی‌بیوتیک‌های گروه تتراسایکلین ممکن است از سوی پزشک برای مدت معین و معمولاً در مقادیر کم و در حدی که التهاب را کاهش دهد تجویز شوند. در موارد منتخب ممکن است داروهای دیگری هم در نظر گرفته شوند.
• درگیری چشم: تمیز کردن پلک‌ها، کمپرس ولرم و در صورت نیاز قطره‌های چشمی یا داروهای خوراکی، با همکاری چشم‌پزشک برنامه‌ریزی می‌شود.
• ضخیم شدن پوست: در ضخیم‌شدگی آشکار بینی ممکن است برخی لیزرها یا روش‌های جراحی بررسی شوند.

هر یک از این داروها عوارض جانبی و موارد منع مصرف خود را دارد. اگر باردار هستید، برای بارداری برنامه دارید یا شیر می‌دهید، حتماً این را به پزشک خود بگویید. داروهای نسخه‌ای را بیش از مدت توصیه‌شده مصرف نکنید و خودسرانه شروع نکنید.

لیزر و IPL برای قرمزی و رگ‌ها

قرمزی پایدار و رگ‌های نمایان معمولاً پاسخ محدودی به کرم‌ها می‌دهند. در این علائم، لیزرهایی که رگ‌ها را هدف می‌گیرند و نوردرمانی‌هایی مانند IPL (نور پالسی شدید) می‌توانند قرمزی و رگ‌های نمایان را به‌طور چشمگیری کاهش دهند. معمولاً بیش از یک جلسه لازم است و برای حفظ نتیجه ممکن است گاه‌به‌گاه جلسهٔ تکمیلی لازم شود.

پس از این اقدامات، قرمزی و تورم موقت شایع است؛ به‌ندرت ممکن است کبودی، دلمه بستن یا تغییر رنگ پوست پیش بیاید. در پوست‌های تیره خطر لک بیشتر است. این اقدام باید توسط پزشک باتجربه‌ای انجام شود که تیپ پوستی شما را ارزیابی می‌کند.

احتیاط در اقدامات زیبایی

پوست افراد مبتلا به روزاسه حساس‌تر است. لایه‌برداری شیمیایی، میکرونیدلینگ، برخی لیزرهای پرانرژی و اقدامات مراقبتی ساینده، به‌ویژه وقتی بیماری فعال است، ممکن است باعث تشدید شوند. پیش از انجام هر اقدام زیبایی، به پزشک بگویید که روزاسه دارید؛ اگر اقدامی لازم باشد، دوره‌ای ترجیح داده می‌شود که بیماری تحت کنترل است.

به همین دلیل، مناسب بودن و زمان‌بندی اقداماتی مانند فیلر، توکسین بوتولینوم (در زبان عامه 'بوتاکس') و لایه‌برداری در روزاسه باید به‌صورت فردی ارزیابی شود. برای اطلاعات کلی دربارهٔ لایه‌برداری می‌توانید مقالهٔ «لایه‌برداری شیمیایی» را بخوانید.

مراقبت روزانهٔ پوست

• هر روز از ضدآفتاب با طیف گسترده استفاده کنید؛ برای پوست‌های حساس، محصولات با فیلتر معدنی (حاوی اکسید روی یا دی‌اکسید تیتانیوم) معمولاً بهتر تحمل می‌شوند.
• صورت خود را با آب ولرم و یک پاک‌کنندهٔ ملایم و بدون عطر بشویید؛ آن را نسایید.
• به‌طور منظم از مرطوب‌کنندهٔ بدون عطر استفاده کنید.
• از محصولات حاوی الکل، منتول، عطر و دانه‌های ساینده پرهیز کنید.
• هر محصول تازه را ابتدا روی ناحیهٔ کوچکی امتحان کنید.

انتظارات واقع‌بینانه

روزاسه بیماری مزمنی است و از بین بردن کامل آن معمولاً ممکن نیست. اما با درمان و پرهیز از عوامل تشدیدکننده، علائم اغلب به‌طور چشمگیری کاهش می‌یابند. اثر کرم‌ها معمولاً طی چند هفته تا چند ماه دیده می‌شود. با قطع درمان ممکن است علائم دوباره ظاهر شوند؛ به همین دلیل پزشک شما ممکن است یک برنامهٔ نگه‌دارنده پیشنهاد کند.