30 Saniyede Özet
Adet öncesi disforik bozukluk (PMDD), adet öncesi belirtilerin ağır ve işlevi bozan hâlidir. Sıradan adet öncesi gerginlikten (PMS) daha şiddetlidir. Ruh hali dalgalanmaları, öfke, çökkünlük ve kaygı ön plandadır. Belirtiler adetten önceki günlerde başlar ve adet başlayınca hızla geçer. İyi haber şu: PMDD tanınabilir ve tedavi edilebilir bir durumdur.
Yardım için: Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa yalnız kalmayın. 112'yi arayın ya da bir ruh sağlığı uzmanına başvurun.
PMS ile PMDD arasındaki fark
Birçok kişi adet öncesi hafif gerginlik ve şişkinlik yaşar. Buna PMS denir ve günlük hayatı ciddi biçimde bozmaz.
PMDD ise daha ağırdır. İş, okul ve ilişkileri belirgin şekilde etkiler. Fark, belirtilerin şiddeti ve yarattığı zorluktur.
Belirtiler neler?
Belirtiler genellikle adetten bir-iki hafta önce başlar. Adet kanaması başlayınca birkaç gün içinde geçer.
- Belirgin ruh hali dalgalanması, ani ağlamalar.
- Yoğun öfke, sinirlilik ya da gerginlik.
- Çökkünlük, umutsuzluk hissi.
- Kaygı ve içsel huzursuzluk.
- Uyku ve iştahta değişim, yorgunluk.
- Şişkinlik, göğüslerde hassasiyet, baş ağrısı.
Bu döngüsel örüntü PMDD'yi ayırt etmenin anahtarıdır.
Tanı nasıl konur?
Kesin bir kan testi yoktur. Tanı için belirtileri en az iki adet döngüsü boyunca günlük olarak not etmek yararlıdır.
Bu kayıt hekiminize örüntüyü gösterir. Böylece PMDD ile başka durumları ayırt etmek kolaylaşır.
Tedavi seçenekleri
Tedavi kişiye göre planlanır. Sık kullanılan yaklaşımlar şunlardır:
- Belirli antidepresanlar (hekimin uygun gördüğü durumlarda).
- Bazı doğum kontrol yöntemleri, hormonal dalgalanmayı azaltmak için.
- Uyku düzeni, düzenli hareket ve stres yönetimi.
- Kafein ve alkolü azaltmak, dengeli beslenmek.
Hangi yolun size uygun olduğuna bir kadın hastalıkları uzmanı ya da hekiminiz karar verir.
Ne zaman doktora?
Adet öncesi belirtiler hayatınızı belirgin biçimde zorlaştırıyorsa yardım isteyin. Bu bir "katlanılması gereken" durum değildir.
Kaynaklar
- Office on Women's Health (U.S.) — Premenstrual dysphoric disorder (PMDD): https://www.womenshealth.gov/menstrual-cycle/premenstrual-syndrome/premenstrual-dysphoric-disorder-pmdd
- American College of Obstetricians and Gynecologists — Premenstrual Syndrome (PMS): https://www.acog.org/womens-health/faqs/premenstrual-syndrome
- National Institute of Mental Health — Depression in Women: https://www.nimh.nih.gov/health/publications/depression-in-women
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez. Ruhsal bir kriz durumunda 112'yi arayın ya da bir ruh sağlığı uzmanına başvurun.
Adet öncesi disforik bozukluk (PMDD), günlük hayatı bozan ağır bir adet öncesi tablodur. Belirtileri, PMS'den farkı ve tedavi seçenekleri.
