30 Saniyede Özet
Aort, kalpten çıkan ve vücuda kan taşıyan ana damardır. Duvarı zayıflayınca balon gibi genişleyebilir. Bu genişlemeye anevrizma denir ve genellikle hiçbir belirti vermez. Tehlike yırtılma anında ortaya çıkar. Aniden başlayan, yırtılır tarzda tarif edilen şiddetli sırt veya karın ağrısı acil sayılır. Bu tabloda dakikalar sonucu değiştirir.
Çoğu anevrizma başka bir nedenle çekilen görüntülemede rastlantısal olarak bulunur.
Acil: Aniden başlayan, çok şiddetli sırt, karın ya da göğüs ağrısında hemen 112'yi arayın. Ağrıya solukluk, terleme, bayılma veya nabız farkı eşlik ediyorsa vakit kaybetmeyin. Kendi aracınızla yola çıkmayın.
Anevrizma neden oluşur?
Damar duvarı esnek liflerden oluşur. Yıllar içinde bu yapı zayıflayabilir. Zayıf bölge, kan basıncının etkisiyle genişler.
Genişleme ilerledikçe duvar incelir. Belirli bir çapın üzerinde yırtılma riski belirgin şekilde artar. Bu nedenle takipte çap ölçümü esas alınır.
Süreç genellikle yavaştır. Yıllar boyunca hiçbir şikâyet olmayabilir.
Risk kimlerde yüksek?
Bazı özellikler riski açıkça artırır.
- Sigara kullanımı; en güçlü değiştirilebilir etkendir.
- Altmış beş yaş üstü olmak.
- Erkek cinsiyet.
- Uzun süredir kontrolsüz yüksek tansiyon.
- Ailede anevrizma öyküsü.
- Damar sertliği ve yüksek kolesterol.
- Bağ dokusunu etkileyen kalıtsal hastalıklar.
Ailesinde anevrizma bulunanlar hekimine bunu söylemelidir. Bu bilgi tarama kararını değiştirir.
Sessiz dönemde ipuçları var mı?
Çoğu hastada yoktur. Yine de bazı kişiler belirsiz şikâyetler tarifler.
Karında nabız gibi atan bir his fark edilebilir. Sürekli, künt bir bel ya da karın rahatsızlığı olabilir. Bu bulgular özgül değildir ve sık atlanır.
Bu nedenle tarama, belirti beklemeden yapılır. Ultrason basit, ucuz ve zararsız bir yöntemdir. Risk grubundaysanız hekiminize tarama gerekliliğini sorun.
Yırtılma tablosunu tanımak
Yırtılma anında ağrı ani ve çok şiddetlidir. Hastalar sıklıkla "birden bıçak saplandı" ya da "yırtılıyor" biçiminde tarif eder.
Ağrı sırttan karına ya da bacaklara yayılabilir. Tansiyon hızla düşer. Cilt soğur ve solar; bilinç bulanıklaşabilir.
Aynı tarif, damar duvarının katmanlarına ayrılmasında da görülür. Buna diseksiyon denir ve yapılacak şey değişmez.
Bu tablo kalp krizi ve böbrek taşıyla karıştırılabilir. Ayrımı acil serviste görüntülemeyle yapılır. Şüphe varsa doğru karar 112'yi aramaktır. Ayırt etmeye evde uğraşmayın.
Riski azaltmak için
Anevrizmanın tespit edilmiş olması ameliyat gerektiği anlamına gelmez. Küçük anevrizmalar düzenli aralıklarla izlenir.
İzlem döneminde yapabilecekleriniz nettir:
- Sigarayı tamamen bırakın; büyüme hızını yavaşlatan en etkili adımdır.
- Tansiyonunuzu hedef değerde tutun ve düzenli ölçün.
- İlaçlarınızı aksatmayın.
- Kolesterol ve şeker kontrolünü sürdürün.
- Kontrol görüntülemelerinizi erteleme.
Ağır yük kaldırma konusunda hekiminizin görüşünü alın. Kişiye özel öneriler anevrizmanın yerine ve çapına göre değişir.
Kaynaklar
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
