30 Saniyede Özet
Havuzdan çıktığınızda cildinizde o tanıdık gerginlik hissi olur. Bunun sebebi klorun cildin doğal yağ tabakasını çözmesidir. Bu madde, cilt bariyerini (derinin dış koruyucu katmanı) geçici olarak zayıflatır. Sonuç kuruluk, kaşıntı ve bazı kişilerde egzama alevlenmesidir. Bu tepki çoğunlukla tahriştir, gerçek bir alerji değildir. Saçta ise tel kurur ve pürüzlenir; açık renk saçtaki yeşil tonun sorumlusu ise bakırdır.
Klor Cilde Tam Olarak Ne Yapıyor?
Cildinizin yüzeyinde ince bir yağ ve nem tabakası bulunur. Bu tabaka su kaybını engeller ve dış etkenlere karşı kalkan görevi görür. Sağlıklı bir bariyer, cildi hem esnek hem de dirençli tutar.
Havuz dezenfektanı bir oksitleyicidir. Yani temas ettiği yağları çözer ve yapıyı bozar. Suda uzun süre kalmak bu koruyucu tabakayı incelttir. Sıcak duş ve sert sabun bu etkiyi ağırlaştırır.
Bariyer zayıflayınca su daha hızlı buharlaşır. Cilt kurur, gerilir ve bazen pul pul dökülür. Kaşıntı da genellikle bu kuruluğun sonucudur. Kaşımak bariyeri daha da yıpratır ve kısır döngü başlar.
Çocuklarda ve ileri yaştaki kişilerde deri daha incedir. Bu gruplarda kuruluk ve kaşıntı çok daha çabuk ortaya çıkar. Suda geçirilen süreyi kısa tutmak basit ve etkili bir önlemdir.
Çoğu kişide durum alerji değil, irritan kontakt dermatit adı verilen tahriştir. Alerji, bağışıklık sisteminin özel bir tepkisidir. Bu maddeye karşı gerçek alerji ise nadir görülür.
Aradaki fark pratikte önemlidir. Tahriş, maruz kalma süresine ve suyun kimyasına bağlıdır. Kısa süre girip iyi durulanınca şikâyet azalır. Havuz sonrası yaygın kabarıklık, dudak şişmesi ya da nefes darlığı olursa durum farklıdır ve hekim değerlendirmesi gerekir.
O Keskin Koku Neyi Anlatır?
Yaygın inanış şudur: koku ne kadar keskinse suya o kadar çok kimyasal atılmıştır. Gerçek tam tersine işaret eder. Bu, havuz konusunda en sık yanılınan noktalardan biridir.
Dezenfektan madde; ter, idrar, güneş kremi ve vücut yağlarıyla tepkimeye girer. Bu tepkimeden kloramin adı verilen bileşikler oluşur. Rahatsız edici koku büyük ölçüde bu bileşiklerden gelir.
Yani güçlü koku, suyun kirlendiğinin işaretidir. Kloraminler ayrıca gözleri kızartır ve boğazı yakar. Kapalı tesislerde havalandırma yetersizse şikâyetler artar.
İyi bakımlı bir havuzda koku belirgin şekilde hafiftir. Su berrak görünür ve kenarlarda kaygan tabaka bulunmaz. Girmeden önce duş alan yüzücüler bu dengeyi korumaya yardım eder.
Deniz suyu ile karşılaştırma da sık yapılır. Tuzlu su da cildi kurutur ama mekanizması farklıdır. Tuz, deri yüzeyinden nem çeker. Her iki durumda da çözüm aynıdır: durulanmak ve nemlendirmek.
Egzama ve Hassas Ciltler İçin Durum
Egzaması (atopik dermatit) olan kişilerde bariyer zaten zayıftır. Havuz suyu bu ciltte kuruluğu ve kaşıntıyı artırabilir. Alevlenme birkaç gün sürebilir ve uykuyu bölebilir.
Buna karşılık yüzmenin faydası da vardır. Su içinde hareket eklemleri zorlamaz ve genel kondisyonu destekler. Bazı kişiler düzenli yüzerken şikâyetlerinin azaldığını bildirir.
Sedef gibi durumlarda tolerans kişiden kişiye değişir. Aynı tesis birinde rahatlama, diğerinde tahriş yaratabilir. Bu yüzden genel bir yasak koymak doğru olmaz.
Kesin kural şudur: kendi dermatoloğunuzun önerisini takip edin. Yaygın ve aktif bir alevlenme sırasında suya girmemek genellikle daha akıllıcadır. Açık yarası olanların da beklemesi gerekir.
Sudan çıkar çıkmaz durulanmak ve nemlendirmek çoğu kişide farkı yaratan adımdır. Nemlendiriciyi cilt hâlâ nemliyken sürmek etkiyi artırır.
Saçlar Neden Yeşile Döner?
Bu, en sık yanlış bilinen konudur. Sarı ya da açık renk saçtaki yeşilimsi ton dezenfektan maddeden kaynaklanmaz. Sorumlu, suda çözünmüş bakırdır.
Bakır suya iki yoldan karışır. Yosun önleyici ürünlerden ve eski bakır borulardan gelir. Sonra saç telinin dış katmanına tutunur ve yeşil rengi oluşturur. Açık renk ve boyalı saçlarda bu tutunma çok daha görünür olur.
Klorun asıl etkisi başka bir yerdedir. Saçın dış tabakası olan kütikülü pürüzlendirir. Tel matlaşır, kolay dolaşır ve uçlar kırılır. Boyalı saçlarda renk daha hızlı açılır.
Yeşil tonu önlemenin yolu basittir. Suya girmeden önce saçı temiz suyla iyice ıslatın. Islak saç, havuz suyunu çok daha az emer. Bone kullanmak da etkili bir bariyer sağlar.
Tuzlu su havuzları da tamamen farklı sanılır. Bu sistemlerde tuz, cihaz içinde aynı dezenfektana dönüştürülür. Hedeflenen serbest klor düzeyi de aynıdır, yaklaşık 1-3 ppm. Aynı standartlara tabidirler.
Fark başka yerdedir. Bu havuzlarda genellikle daha az kloramin oluşur. Bu yüzden daha az kokar ve cilde daha yumuşak gelebilir.
Renk oluştuysa panik yapmayın. Arındırıcı şampuanlar ve bakır bağlayıcı bakım ürünleri çoğu zaman işe yarar. Kalıcı sorunlarda kuaförünüze danışın.
Havuzla İlgili Diğer Cilt Sorunları
Havuz ve jakuzi kaynaklı birkaç durum daha vardır. Bunları bilmek gereksiz paniği önler ve doğru önlemi almanızı sağlar.
- Jakuzi folikülit: Bakımsız jakuzilerdeki Pseudomonas bakterisi, kıl köklerinde kaşıntılı kırmızı kabarcıklar yapar. Genellikle mayonun kapattığı bölgelerde yoğunlaşır.
- Ayak mantarı: Yüzme suyu mantar oluşturmaz. Ancak ortak kullanılan ıslak zeminler, duşlar ve soyunma odaları mantarı taşır.
- Siğil: Ayak tabanı siğilleri de aynı ıslak zeminlerde bulaşabilir ve yavaş yayılır.
- Kaşıntılı kızarıklık: Yüksek pH ya da kalıntı temizlik kimyasalları da tahriş yapabilir.
Jakuzi folikülitindeki kabarcıklar genellikle birkaç gün içinde kendiliğinden geriler. Yayılan kızarıklık, ateş ya da ağrılı şişlik varsa hekime başvurun.
Yüzücülerde kulak sorunları da sık görülür. Kanalda kalan su, dış kulak yolu iltihabına zemin hazırlar. Başı yana yatırıp suyu boşaltmak ve kanalı kurutmak yardımcı olur.
Ortak zeminlerde terlik kullanmak sorunların çoğunu engeller. Havlunuzu ve terliğinizi kimseyle paylaşmayın. Ayaklarınızı, özellikle parmak aralarını iyice kurulayın.
Havuz Öncesi ve Sonrası Doğru Rutin
En etkili adım suya girmeden öncedir. Saç ve cilt kuruyken havuz suyunu sünger gibi çeker. Islaksa çok daha azını emer. Bu basit kural pek çok şikâyeti azaltır.
- Girmeden önce temiz suyla duş alın ve saçınızı iyice ıslatın
- İsterseniz saç uçlarına ince bir kondisyoner veya bakım yağı sürün
- Çıkar çıkmaz temiz suyla durulanın, beklemeyin
- Nazik ve kokusuz bir temizleyici kullanın, sert sabundan kaçının
- Cilt hâlâ nemliyken nemlendirici sürün, bu emilimi artırır
- Saça mutlaka kondisyoner uygulayın, haftada bir arındırıcı şampuan deneyin
Duşu ılık suyla ve kısa tutun. Çok sıcak su, geriye kalan yağ tabakasını da alır. On dakikayı aşmayan bir duş çoğu kişi için yeterlidir.
Mayoyu ıslak bırakmayın. Islak mayoyla uzun süre oturmak tahrişi ve kaşıntıyı artırır. Kalça ve kasık bölgesinde kızarıklık sık görülür.
Güneş koruyucu havuz kenarında şarttır. Ancak etiketlerdeki ifadeler kafa karıştırır. Suya dayanıklı ürünler belirli bir süre için test edilir. Bu süre genellikle 40 ya da 80 dakikadır.
"Suya dayanıklı" ifadesi "su geçirmez" anlamına gelmez. Havluyla kurulanmak ürünün önemli bir kısmını siler. Bu yüzden her kurulanmadan sonra yeniden sürün. Yüzmeseniz bile iki saatte bir tazelemek gerekir.
Ne Zaman Dermatoloğa Gitmeli?
Basit kuruluk, düzenli nemlendirmeyle birkaç günde düzelir. Bazı belirtiler ise değerlendirme ister ve ertelenmemelidir.
- Birkaç günde geçmeyen yaygın kızarıklık
- Yayılan, sıcak ve ağrılı kızarıklık ile birlikte ateş
- İçi sıvı dolu ve sayısı giderek artan kabarcıklar
- Uykuyu bölen şiddetli kaşıntı
- Tırnakta kalınlaşma, renk değişimi ve ufalanma
- Ayak parmak aralarında ıslak, beyazlamış ve çatlamış cilt
Kabarcıklı döküntü jakuzi kullanımından sonra çıktıysa bunu hekime söyleyin. Bu bilgi tanıyı belirgin şekilde kolaylaştırır.
Benleriniz varsa yaz dönemi iyi bir kontrol fırsatıdır. Şekil, sınır veya renk değişikliği fark ederseniz randevu alın.
Kronik bir cilt hastalığınız varsa yaz planınızı önceden konuşun. Uygun nemlendirici ve gerektiğinde koruyucu tedavi ile sudan keyif alabilirsiniz.
Kaynaklar
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
