Menopoz hormon tedavisi demans riskini %10 azaltır mı? 180 bin kadın

Araştırmayı University of East Anglia öncülüğündeki ekip yürüttü. Veri kaynağı UK Biobank'tı; bu, yüz binlerce İngiliz gönüllünün sağlık kayıtlarını içeren büyük bir veri tabanı. Sonuçlar Alzheimer's & Dementia dergisinde çıktı.

Ekip, menopoz sonrası kadınları hormon tedavisi kullanımına göre karşılaştırdı. Yıllar içinde kimde demans geliştiğini kayıtlardan izledi. Menopoz tipi, ilk adet yaşı ve menopoz yaşı gibi ayrıntılar da hesaba katıldı.

Genel tabloda hormon tedavisi kullananlarda demans riski %10 düşüktü. Alzheimer tipi demansta fark %16'ya çıktı.

Alt gruplar daha ilginç. Rahim ve yumurtalıkların ameliyatla alınmasıyla cerrahi menopoza giren kadınlarda risk %26 daha düşüktü. Bu kadınlar östrojeni ani ve erken kaybeder.

Adete geç başlayan ya da erken menopoza giren kadınlar da öne çıktı. Bu grupta ömür boyu östrojen maruziyeti düşüktür. Hormon tedavisi alanlarda demans riski %16 azalmıştı.

Özet mesaj şu: yarar herkeste eşit değil. Östrojen kaybı erken ve keskin olanlarda fark daha büyük görünüyor.

Gözlemsel çalışmalar ilişki gösterir, nedeni kanıtlamaz. Hormon tedavisi alan kadınlar genellikle daha sağlıklı, daha eğitimli ve sağlık hizmetine daha yakın olabilir. Bu fark demans riskini tek başına etkileyebilir.

Geçmiş de uyarıcı. 2003'te yayımlanan WHIMS çalışması, 65 yaş üstünde hormon tedavisine başlayan kadınlarda demans riskini artmış bulmuştu. O çalışma rastgele atamalı bir deneydi; kanıt düzeyi daha yüksekti.

İki bulgu nasıl bağdaşır? Zamanlama hipotezi öne çıkıyor. Menopozun ilk 10 yılında ve 60 yaş altında başlanan tedavi beyne farklı etki ediyor olabilir. 2025 tarihli Lancet Healthy Longevity meta-analizi de genel olarak net bir etki bulmadı; zamanlamanın önemine işaret etti.

Hormon tedavisine demansı önlemek için başlanmaz. Ana endikasyon, ateş basması ve gece terlemesi gibi yaşam kalitesini bozan menopoz belirtileridir.

Şu durumlarda tedaviyi kadın doğum uzmanıyla konuşun:

• Belirtiler uykuyu ve günlük işlevi bozuyorsa.
• 45 yaşından önce menopoza girdiyseniz.
• Yumurtalıklarınız ameliyatla alındıysa.
• Kemik erimesi riskiniz yüksekse.

Meme kanseri öyküsü, pıhtı geçmişi ve kontrolsüz tansiyon karar değiştirir. Hekiminiz yarar ve riski kişiye göre tartar.