30 Saniyede Özet
Sıcak basması ve gece terlemesi menopozdaki kadınların yaklaşık dörtte üçünü etkiler. Hormon tedavisi en etkili seçenektir ama meme kanseri öyküsü, pıhtı riski ya da kişisel tercih nedeniyle herkes alamaz. Son yıllarda iki hormonsuz ilaç ruhsat aldı. Fezolinetant 2023'te, elinzanetant 2025'te ABD ve Avrupa'da onaylandı. İkisi de beyindeki ısı düzenleme merkezini yatıştıran nörokinin reseptör blokerleridir. Fezolinetantta karaciğer testi takibi zorunlu; elinzanetantta uyku hali sık görülür. Türkiye'deki erişim için hekiminize sorun.
Sıcak basması neden olur?
Menopozda östrojen azalınca hipotalamustaki (beynin ısı ayar merkezi) bazı sinir hücreleri aşırı çalışır. Bu hücreler nörokinin B adlı bir sinyal salgılar. Sinyal, vücut ısısı normalken bile "çok sıcak" alarmı verir. Sonuç: ani sıcaklık, kızarma ve terleme.
Yeni ilaçlar bu sinyalin alıcısını bloke eder. Östrojen vermeden alarmı susturur.
Fezolinetant
Günde bir kez 45 mg alınır. Klinik çalışmalarda sıcak basması sıklığını ve şiddetini plaseboya göre belirgin azalttı; etki ilk haftada başladı. Sık yan etkiler karın ağrısı, ishal ve uykusuzluktur.
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) 2024'te nadir ama ciddi karaciğer hasarı için kutulu uyarı ekledi. Tedaviye başlamadan, ilk üç ay her ay, sonra altıncı ve dokuzuncu ayda karaciğer testi istenir. Karaciğer hastalığı olanlarda kullanılmaz.
Elinzanetant
Bayer'in geliştirdiği ilaç iki reseptörü birden bloke eder: nörokinin 3 ve nörokinin 1. Bu sayede sıcak basmasının yanı sıra uyku bozukluğunda da fayda gösterdi. Günde bir kez, gece alınır.
FDA 2025 sonbaharında onayladı; Avrupa Komisyonu kısa süre sonra ruhsat verdi. Avrupa'da meme kanseri hormon tedavisine bağlı sıcak basmaları için de kullanım onayı var. En sık yan etkiler uyku hali, baş ağrısı ve yorgunluktur. Karaciğer uyarısı fezolinetanta göre daha hafif; takip daha seyrek.
Kimler için uygun?
- Meme kanseri öyküsü nedeniyle hormon alamayanlar.
- Pıhtı, inme ya da karaciğer sorunu nedeniyle östrojen kullanamayanlar.
- Hormon tedavisini tercih etmeyen ama belirtileri yaşam kalitesini bozan kadınlar.
Hormon tedavisi uygun olan kadınlarda hâlâ ilk seçenek. Yeni ilaçlar kemik ve vajinal kuruluk gibi diğer menopoz sorunlarına etki etmez.
Türkiye'de durum
Bu ilaçların Türkiye'deki ruhsat ve geri ödeme durumu değişkenlik gösterebilir. Güncel bilgiyi kadın doğum uzmanınızdan ve TİTCK kaynaklarından öğrenin. Yurt dışından temin edilen ilaçlarda karaciğer takibinin aksaması ciddi risk yaratır.
Sık Sorulan Sorular
Etki ne kadar sürede başlar?
Çalışmalarda ilk hafta içinde azalma görüldü. Tam etki 4-12 haftada oturur.
Antidepresanlar da sıcak basmasına iyi gelmiyor muydu?
Evet. Paroksetin ve venlafaksin gibi ilaçlar orta düzeyde etkilidir ve yıllardır hormonsuz seçenek olarak kullanılır. Yeni ilaçlar daha hedefli çalışır.
Ne kadar süre kullanılır?
Belirtiler sürdüğü sürece, hekim takibiyle. Uzun dönem güvenlik verisi hâlâ birikiyor.
Kaynaklar
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
