Mutfak Tıbbı
Musluk suyu içilir mi? Damacana, pet şişe ve arıtma cihazı: hangisi, nasıl?

Haberi paylaş
İlgilenecek birine ulaştırın.
Şebekeden gelen musluk suyu, Türkiye'de içme ve yemek yapma amacıyla yasal standartlara göre izlenen sudur; su idarenizin bir kesinti, bulanıklık ya da uyarı duyurusu yoksa ve binanızın deposu ile tesisatı temizse içme suyu olarak kullanılabilir. Su idaresinin sorumluluğu bina içi tesisatın başladığı yerde biter; çatı ya da bodrum deposu bina yönetiminin işidir. Damacana da güvenli bir seçenektir ama yönetmelikteki raf ömrü 3 aydır; güneş almayan serin bir yerde saklanmalı. Arıtma cihazı şart değildir; ters ozmoz mineralleri de süzer ve bakımsız filtrede mikrop ürer.
Genel bilgilendirmedir; kişisel tanı veya tedavi önerisi değildir.
Doktorclub Sağlık Editörleri hazırladı
Önemli bilgiler
- Musluk suyu denetlenir: İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik'e göre şebeke suyundan Sağlık Bakanlığı'nın il teşkilatı numune alır; su idaresi suyu dezenfekte etmekle ve klor düzeyini her gün ölçmekle yükümlüdür (2005 yönetmeliği, sonraki değişiklikleriyle).
- Klor sınırı: Şebekenin uç noktasında serbest klor litrede 0,2–0,5 miligram olmalıdır; deprem, sel ve arıza sonrasında litrede 1 miligrama kadar çıkabilir.
- Damacananın ömrü: Geri dönüşlü damacana en fazla 5 yıl ya da 75 kez kullanılabilir; bu kaplardaki suyun raf ömrü 3 aydan fazla olamaz.
- Bina deposu: Yönetmeliğe göre bina içi tesisat su idaresinin sorumluluğunda değildir; depo temizliği bina yönetimine düşer.
- Acil durumda su: Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ile İngiltere'deki WEDC'nin teknik notuna göre yalnız hayatta kalmak için (içilen su ve yemekteki su) kişi başı günde en az 2,5–3 litre su gerekir; kalp yetmezliği, ileri böbrek hastalığı ya da hekiminiz sıvı kısıtladıysa onun önerisine uyun (DSÖ, 2013).
Türkiye'de musluk suyunu kim denetliyor?
Şebeke suyu "içme-kullanma suyu" olarak tanımlanır ve İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik kapsamındadır (ilk yayım 17 Şubat 2005; son değişiklik 20 Ekim 2016). Bu yazıdaki hükümler, mevzuat.gov.tr'deki güncel metne göre kontrol edildi. Görev ikiye ayrılır:
- Su idaresi (belediye ya da su ve kanalizasyon idaresi): Depolarda otomatik klorlama cihazıyla suyu dezenfekte eder, serbest klor ölçümünü her gün yapar, sorun olduğunda düzeltici önlem alır ve tüketicileri bilgilendirir.
- Sağlık Bakanlığı'nın il birimleri: Mevzuata uygunluk için numuneyi kendisi alır; analizler yetkili laboratuvarda yapılır. Analiz bedelini su idaresi karşılar.
Yönetmelik, bina içindeki boru ve bağlantıları (iç şebeke) su idaresinin yetkisi ve sorumluluğu dışında tanımlar. Yani su idaresi suyu binanın girişine kadar güvence altına alır; çatı ya da bodrum deposu ve tesisatın temizliği bina yönetiminin sorumluluğundadır. Depo düzenli temizlenmiyorsa ya da suda renk, koku veya tortu varsa o suyu içmeyin.
Su uygun çıkmazsa tüketiciler medya ya da internet aracılığıyla uyarılır; belediyenizin su duyurularını takip edin. Renk, koku ve tat da yönetmelikte izlenen göstergelerdir; musluktan gelen suda olağan dışı renk, koku ya da bulanıklık fark ederseniz içmeyin ve su idarenize bildirin. DSÖ'ye göre içme suyunda en büyük risk dışkı kaynaklı mikrobik kirlenmedir; klorun amacı bu mikropları etkisiz hâle getirmektir.
Damacana ve pet şişe suyu nasıl seçilir, nasıl saklanır?
Kaynak suyu, izin verilenler dışında işlem görmeden şişelenen yeraltı suyudur; içme suyu ise dezenfeksiyon ve süzme gibi işlemlerden geçebilir. Ters ozmoz uygulandıysa etikette yazması zorunludur. Etiket zemini doğal kaynak sularında mavi tonlarında, içme sularında kahverengi tonlarındadır.
Yönetmelikten çıkan pratik kontrol listesi:
- Damacananın kapağı ve boynu, üzerinde suyun adı yazılı koruyucu bir kılıfla (shrink) kapatılmış olmalıdır; kılıfı yırtık damacanayı almayın.
- Geri dönüşlü damacananın gövdesinde ya da boynunda üretim tarihi kabartma olarak yazar; kap 5 yıldan eski olmamalıdır.
- Ambalajlı su; ısı, ışık, toz, duman ve yağışa açık ortamda satılamaz ve depolanamaz. Güneş altında dükkân önünde bekleyen damacanayı almayın.
- Evde de damacanayı güneş almayan, serin bir yerde, deterjan ve yakıt gibi kimyasallardan uzakta tutun.
Son madde yönetmelik kuralının eve uyarlanmasıdır (Doktorclub editörlerinin önerisi). Maden suyu için maden suyu yazımıza bakın.
Güneşte kalan pet şişedeki su içilir mi?
Fransa'da yapılan bir derlemeye göre petten suya geçtiği açıkça gösterilen maddeler formaldehit, asetaldehit ve antimondur; başka maddelerle ilgili sonuçlar ise çelişkilidir (Bach ve ark., 2012).
Oda sıcaklığı sorun değildir; sıcaklık ise geçişi artırır. ABD'nin sıcak Arizona eyaletinde yapılan çalışmada 22 °C'de saklanan şişelerde 3 ayda fark çıkmadı. Araştırmacıların ölçümlerden kurduğu bir modelle hesaplanan sürelere göre antimonun ABD sınırını aşması 60 °C'de 176 gün, 70 °C'de 12 gün, 80 °C'de yaklaşık 2 gün sürer. Arizona'daki ölçümlere göre araç içi yazın 65 °C'yi aşabilir. Süreler tahmin olsa da yön açıktır: Güneş alan ya da çok ısınan yerde (yaz güneşinde araç içi, güneşli balkon) günlerce kalan şişeyi içmeyin. Plastikler için plastik kapta ısıtma yazımıza bakın.
Arıtma cihazı gerekli mi, ters ozmoz mineralleri yok eder mi?
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), musluk suyunuzda zararlı mikrop ya da kimyasal yoksa filtreye gerek olmayabileceğini belirtir. Ters ozmoz (suyu çok ince bir zardan geçiren sistem) kurşun, bakır ve sodyum gibi maddeleri ve mikropları tutar; ama kalsiyum, magnezyum, potasyum ve florürü de azaltır.
Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER 2022), suyun flor, kalsiyum, magnezyum ve sodyum içerdiğini hatırlatır. Yedi vaka-kontrol çalışmasını birleştiren bir analizde kalsiyum ve magnezyumdan zengin su içenlerde kalp-damar hastalığı daha az görüldü; ancak sonuçlar tutarsızdı ve bu bir neden-sonuç kanıtı değildir (Gianfredi ve ark., 2017).
Cihaz kullanacaksanız:
- Filtreleri üreticinin önerdiği aralıkta değiştirin. CDC'ye göre bakımı yapılmayan filtrede mikrop ürer.
- Filtre değiştirirken eldiven takın; bağışıklığı zayıf olanlar filtreyi kendileri değiştirmemelidir.
| Seçenek | Sorumluluk | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Musluk (şebeke) suyu | Binaya kadar su idaresi ve Sağlık Bakanlığı il birimleri; bina deposu ve tesisat bina yönetimi | Su idaresinin duyuruları; depo temizliği; renk, koku, bulanıklık |
| Damacana | Üretim izni ve denetim Sağlık Bakanlığı'nda | Sağlam koruyucu kılıf, kap yaşı (en fazla 5 yıl), 3 aylık raf ömrü, güneşsiz saklama |
| Ev tipi arıtma cihazı | Kullanıcının bakımı | Filtre değişimi; ters ozmozda mineral kaybı |
Bebekler, yaşlılar ve böbrek hastaları için hangi su?
- Bebek maması: İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi (NHS), mamanın taze kaynatılmış musluk suyuyla, su en fazla 30 dakika soğuyup 70 °C'nin altına düşmeden hazırlanmasını önerir. Hazırlanan mama, vermeden önce vücut sıcaklığına kadar soğutulur; bileğinizin iç yüzünde ılık ya da serin hissedilmeli, sıcak değil. NHS'ye göre ambalajlı su steril değildir ve fazla sodyum ya da sülfat içerebilir; musluk suyu yoksa ya da su idaresi uyarı verdiyse kullanılabilir, ama aynı adımlarla taze kaynatılarak. Yapay olarak yumuşatılmış su ve daha önce kaynatılmış su kullanılmaz (NHS); maden suyunu da sodyumu yüksek olabileceği için mamada kullanmayın (editör önerimiz). Binanızda depo varsa ve temizliğinden emin değilseniz ya da kuyu suyu kullanıyorsanız, mamayı NHS'nin istisnasına uygun olarak ambalajlı suyla hazırlayın: etiketinde sodyumu düşük olanı seçin ve aynı adımlarla taze kaynatın (Doktorclub editörlerinin uyarlaması).
- Yaşlılar: TÜBER 2022'ye göre 65 yaş üzerinde susama hissi azalır; susamadan su için (yaşlılarda susuzluk).
- Böbrek ve kalp yetmezliği: TÜBER, böbrek işlev bozukluğunda fazla suyun atılamayabileceğini ve kandaki sodyumun düşebileceğini hatırlatır. Kalp yetmezliği, ileri böbrek hastalığı ya da hekiminiz sıvı kısıtladıysa onun önerisine uyun; bkz. diyalizde beslenme ve sıvı.
- Tansiyon: TÜBER, hipertansiyonu olanların maden suyunun sodyum içeriğine dikkat etmesini ister.
Deprem ve su kesintisi için evde nasıl su depolanır?
DSÖ/WEDC teknik notuna göre yalnız hayatta kalmak için (içilen su ve yemekteki su) kişi başı günde 2,5–3 litre su gerekir; bu miktar iklime ve kişiye göre artar. Yemek pişirme (günde 3–6 litre) ve temel hijyen (2–6 litre) eklenince ihtiyaç 7,5–15 litreye çıkar. Doktorclub editörlerinin hesabıyla 3 günlük asgari içme suyu stoku kişi başı en az 9 litredir; pişirme, mama ve temizlik için bunun birkaç katı gerekir. Yazın, emziren annede, ateşli hastada ve mama hazırlanan evde daha fazlası gerekir. Kalp yetmezliği, ileri böbrek hastalığı ya da hekiminiz sıvı kısıtladıysa onun önerisine uyun. Aynı not şu önerileri verir:
- Suyu temiz, kapaklı kaplarda, serin ve karanlık bir yerde saklayın.
- Güvenliğinden emin olmadığınız suyu kaynatarak kullanın; suyun fokur fokur kaynaması gerekir.
- Suya dokunmadan önce ellerinizi sabunla yıkayın; mümkünse musluklu bir kap kullanın.
- Stoğu ambalajdaki son tüketim tarihine göre yenileyin; damacanada yönetmeliğe göre raf ömrü en fazla 3 aydır.
Deprem ve sel sonrasında şebeke suyunda klor geçici olarak artırılabilir. Su idaresi "içmeyin" ya da "kaynatın" dediyse bu uyarıya uyun.
Türkiye'de
- Musluk suyundaki değişiklikler için su idaresine, bina deposu için bina yönetimine başvurun.
- Sudan şüphelendiğiniz ishalde aile hekiminize ya da MHRS'den iç hastalıkları veya çocuk sağlığı ve hastalıkları polikliniğine başvurun.
- Acil durumda 112'yi arayın. Kimyasal bulaşmadan şüpheleniyorsanız Ulusal Zehir Danışma Merkezi (UZEM) 114 numaralı hattan 24 saat danışmanlık verir.
Ne zaman doktora görünmeli?
- Bebekte ya da yaşlıda ishal varsa, idrar azaldıysa, ağız kuruduysa: beklemeden başvurun; bilinç bulanıklığında 112.
- NHS'ye göre yetişkinde ishal 7 günden uzun sürerse; kanlı ishal, yüksek ateş ya da sıvı kaybı belirtisi varsa süre beklenmez.
- Diyaliz hastasıysanız ya da sıvı kısıtlamanız varsa ve nefes darlığı gelişirse: 112.
Neler değişti? (Kasım 2026)
Son 12 ayda bu konuda öneriyi değiştiren yeni bir kılavuz ya da büyük çalışma yayımlanmadı.
Kaynaklar
- Resmî Gazete. İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik (17 Şubat 2005, sayı 25730) resmigazete.gov.tr (yeni pencerede açılır)
- Resmî Gazete. İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (7 Mart 2013, sayı 28580) resmigazete.gov.tr (yeni pencerede açılır)
- Resmî Gazete. İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (11 Nisan 2014, sayı 28969) resmigazete.gov.tr (yeni pencerede açılır)
- Resmî Gazete. İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (20 Ekim 2016, sayı 29863) resmigazete.gov.tr (yeni pencerede açılır)
- T.C. Sağlık Bakanlığı HSGM. Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022 hsgm.saglik.gov.tr (yeni pencerede açılır)
8 kaynak daha
- Dünya Sağlık Örgütü. Drinking-water (bilgi notu) 2023 who.int
- DSÖ ve WEDC. Technical notes on drinking-water, sanitation and hygiene in emergencies 2013 wedc-knowledge.lboro.ac.uk
- CDC. About Choosing Home Water Filters 2024 cdc.gov
- NHS. Making up baby formula 2023 nhs.uk
- NHS. Diarrhoea and vomiting 2023 nhs.uk
- Westerhoff P ve ark. Antimony leaching from polyethylene terephthalate (PET) plastic used for bottled drinking water. Water Res 2008. DOI: 10.1016/j.watres.2007.07.048 doi.org
- Bach C ve ark. Chemical compounds and toxicological assessments of drinking water stored in polyethylene terephthalate (PET) bottles. Water Res 2012. DOI: 10.1016/j.watres.2011.11.062 doi.org
- Gianfredi V ve ark. Cardiovascular diseases and hard drinking waters: implications from a systematic review with meta-analysis of case-control studies. J Water Health 2017. DOI: 10.2166/wh.2016.131 doi.org
- Yazan
- Doktorclub Sağlık Editörleri
- Güncelleme
- 14 Kasım 2026
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez. Bir hata mı gördünüz? Bize bildirin · Yayın ilkelerimiz · Tıbbi inceleme politikası





