Diyalizde beslenme ve sıvı: seanslar arası kilo, çorba, çay ve meyve

Temel ilkeler

• Sıvı sınırı: Size verilen günlük sıvı miktarını öğrenin ve gün içine bölün. Diyaliz ekibiniz bu sınırı zamanla değiştirebilir.
• Kuru ağırlık: Seans sonunda fazla sıvı alındıktan sonraki kilonuza kuru ağırlık denir. Seanslar arasında çok sıvı birikirse bu ağırlığa ulaşmak zorlaşır.
• Tuz: Tuz susatır ve daha çok içmenize yol açar. Sıvı sınırına uymanın en etkili yollarından biri tuzu azaltmaktır.
• Potasyum: Potasyum seanslar arasında yükselebilir ve kalp ritmini bozabilir. Seans kaçırmak da potasyumu yükseltir. Ayrıntılar için potasyum rehberine bakın.
• Fosfor: Fosfor kemikleri zayıflatıp kaşıntı yapabilir. Fosfor bağlayıcı ilaç verildiyse yemekle birlikte alın.
• Protein: Diyaliz kandan protein de çektiği için çoğu kişiye yumurta, tavuk, balık ve et gibi kaliteli protein önerilir.
• Hemodiyaliz ve periton diyalizi farklıdır: Periton diyalizi her gün yapıldığı için diyet genellikle daha esnektir; bazen potasyumdan zengin besinler bile gerekebilir.

Türk sofrasında nasıl uygulanır?

Oda sıcaklığında sıvı olan her şey sıvı sayılır. Sağlık Bakanlığı da su, ıhlamur, meşrubat, çorba ve sütü sıvı alımına dahil eder. Türk sofrasında gözden kaçan sıvılar:

• Çay, kahve, ıhlamur ve bitki çayları
• Çorba: mercimek, ezogelin, yayla, tarhana çorbası
• Ayran, süt, kefir ve sulu yoğurt
• Komposto, hoşaf ve meyve suyu
• Dondurma, sütlaç, muhallebi, jöle gibi sulu tatlılar
• Su oranı yüksek meyve ve sebzeler: karpuz, kavun, üzüm, elma, portakal, domates, marul ve salatalık

Evde uygulama:

• Çayı ince belli bardakla ve az sayıda için; her bardağı günlük sıvınıza yazın.
• Çorbayı ana yemek gibi büyük kaseyle değil, küçük kaseyle için ve sıvı hesabına katın.
• Yemekleri tuzsuz pişirin; kekik, nane, kimyon, pul biber ve limonla tatlandırın.
• Turşu, salamura peynir, zeytin, sucuk ve hazır çorbayı azaltın; bunlar hem tuzlu hem susatıcıdır.

Neyi neyle değiştirebilirsiniz?

• Büyük kupa çay yerine: küçük çay bardağı.
• Bir kase çorba yerine: yarım kase çorba ya da çorba yerine sulu olmayan bir sebze yemeği.
• Tuzlu kahvaltılıklar yerine: haşlanmış yumurta, az peynir ve yeşillik.
• Susadığınızda bir bardak su yerine: dondurulmuş meyve parçası ya da buz küpü; bunlar da sıvı sayılır.
• Hazır meyve suyu yerine: diyetisyeninizin uygun bulduğu az potasyumlu meyveden küçük bir porsiyon.
• Tuzluk yerine: limon ve baharat.
• Potasyumlu “az sodyumlu” tuz yerine: baharat ve taze otlar; bu tuzlar potasyum içerir ve diyalizde kullanılmaz.

Alışveriş ve etiket okuma

• Tuz: Ambalajdaki besin değeri tablosunda tuz satırına bakın; benzer ürünlerden daha az tuzlu olanı seçin. Konserve, hazır çorba, dondurulmuş hazır yemek ve şarküteri ürünleri genellikle tuzludur.
• Fosfor katkısı: İçindekiler listesinde “fosfat” ya da “fosforik asit” gibi fosfor içeren adlar varsa başka bir ürün seçin. Katkı olarak eklenen fosfor, kandaki fosforu besinlerde doğal bulunan fosfordan daha çok yükseltebilir.
• Potasyum: İçindekilerde potasyum klorür yazan ürünler tuz yerine potasyum içerir.
• Kahve kreması: Süt yerine kullanılan bazı kremalar fosfat katkılıdır; etiketini okuyun.
• Konserve sebze ve meyve: Suyunu süzüp dökün; bu su potasyum ve tuz taşır.

Özel durumlar

Susuzlukla baş etmek için:

• Tuzlu yiyeceklerden uzak durun.
• Küçük bardak kullanın; bardak ve kupalarınızın gerçekte ne kadar aldığını bir kez ölçün.
• Biraz meyve suyunu buz kalıbında dondurup emerek tüketin; bu küpleri de günlük sıvınıza sayın.
• Ağız kuruluğunda şekersiz sert şeker ya da sakız işe yarayabilir.

Her gün tartılın:

• Her sabah aynı koşullarda tartılın ve not edin. Seanslar arası kilo artışı, ne kadar sıvı biriktiğini gösterir.
• Hedef kilonuzu ve seanslar arası ne kadar artışın kabul edilebilir olduğunu ekibinize sorun.

Vitamin ve takviyeler: Diyaliz bazı vitaminleri de uzaklaştırır. Hekiminiz böbrek yetmezliğine özel bir vitamin önerebilir. Reçetesiz vitamin, mineral ve bitkisel ürünler zararlı olabilir; ekibinize danışmadan kullanmayın.

Bağlantılı sayfalar