30 Saniyede Özet
Bir kişinin yere düşüp kasılmaya başlaması çevredekileri paniğe sürükler. Bu anda en sık yapılan iki hata ağza bir cisim sokmak ve kişiyi zorla tutmaktır. İkisi de zararlıdır. Doğru yaklaşım basittir: alanı güvenli hâle getirin, süreyi ölçün ve kişiyi yan çevirin. Beş dakikayı aşan nöbetlerde 112 aranır.
Acil: Nöbet beş dakikayı geçtiyse ya da arka arkaya tekrarlıyorsa hemen 112'yi arayın.
Nöbet sırasında ne olur?
Beyin hücreleri normalde düzenli elektriksel sinyaller üretir. Nöbette bu düzen kısa süreliğine bozulur.
Ortaya çıkan tablo etkilenen bölgeye bağlıdır. Yaygın tipte kişi bilincini kaybeder ve tüm vücut kasılır.
Bu sırada solunum düzensizleşebilir ve yüz morarabilir. Ağızdan köpük gelmesi ve idrar kaçırma görülebilir.
Nöbetlerin büyük çoğunluğu iki üç dakika içinde kendiliğinden durur.
Doğru ilk yardım
Sıralamayı aklınızda tutun:
- Saati kontrol edin ve nöbetin ne kadar sürdüğünü ölçün.
- Çevredeki sert ve keskin nesneleri uzaklaştırın.
- Başının altına ceket gibi yumuşak bir şey koyun.
- Gözlüğünü çıkarın, boynundaki sıkı yakayı gevşetin.
- Kasılma bittiğinde kişiyi yan çevirin.
- Kendine gelene kadar yanında kalın.
Yan yatış pozisyonu kritiktir. Ağızdaki salgının solunum yoluna kaçmasını önler.
Kesinlikle yapılmaması gerekenler
Bu bölümdeki maddeler yaygın ama tehlikelidir.
Şunları yapmayın:
- Ağzına kaşık, mendil, parmak ya da başka bir cisim sokmayın.
- Kişiyi zorla tutup kasılmayı durdurmaya çalışmayın.
- Su ya da ilaç içirmeye kalkışmayın.
- Kolonya koklatmak gibi yöntemlere başvurmayın.
- Nöbet biter bitmez ayağa kaldırmaya çalışmayın.
Dil yutma korkusu yaygın bir yanlış inanıştır. Nöbet sırasında dil yutulmaz.
Ağza sokulan cisimler ise gerçek zarar verir. Diş kırılması, çene yaralanması ve solunum yolunun tıkanması görülebilir.
Zorla tutmak da kas ve eklem yaralanmasına yol açabilir. Kasılmayı durdurmaz.
112 ne zaman aranır?
Bilinen epilepsisi olan biri kısa bir nöbet geçirip toparlanıyorsa acil çağrı gerekmeyebilir.
Ancak şu durumlarda mutlaka arayın:
- Nöbet beş dakikadan uzun sürüyorsa.
- Kişi ilk nöbetini geçiriyorsa.
- Bir nöbet biter bitmez yenisi başlıyorsa.
- Kişi nöbet sonrası uyanmıyorsa ya da nefes almakta zorlanıyorsa.
- Nöbet suda gerçekleştiyse.
- Kişi gebeyse veya şeker hastasıysa.
- Nöbet sırasında ciddi bir yaralanma olduysa.
Ambulans beklerken kişinin yanından ayrılmayın. Nöbetin başlama saatini not edin.
Nöbetten sonraki dönem
Kasılma bittikten sonra kişi hemen normale dönmez. Bu evre dakikalarca sürebilir.
Kişi şaşkın, uykulu ve huzursuz olabilir. Nerede olduğunu hatırlamayabilir.
Bu dönemde sakin ve kısa cümlelerle konuşun. Ne olduğunu basitçe anlatın. Kalabalığı dağıtın; kişi uyandığında kendisini izleyen bir grup görmemeli.
Neyi not etmelisiniz?
Gözleminiz sonraki tıbbi değerlendirme için değerlidir.
Mümkünse şunları kaydedin:
- Nöbetin başlama ve bitiş saati.
- Kasılmanın vücudun bir tarafında mı başladığı.
- Bilinç kaybı olup olmadığı.
- Öncesinde herhangi bir uyarı belirtisi tarif edip etmediği.
Bu bilgiler nöbet tipini belirlemede yardımcı olur. Videoya almak da uygundur; hekimler bunu değerli bulur.
Kaynaklar
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
