Söylenti: “Dolgu yüzde yer değiştirir, başka yere kayar” — Bilim ne diyor?

Kısa cevap: Kısmen doğru. Dolgunun enjekte edildiği noktadan yakın bir bölgeye kayması gerçek bir durumdur ve en çok dudak ile göz çevresinde fark edilir. Ne sıklıkta olduğu bilinmemektedir. Öte yandan kayma sanılan görünümlerin bir bölümü, fazla miktarda ürün, yüzeysel ya da uygun olmayan yerleşim, şişlik veya önceki dolgu tam çözülmeden yapılan yeni uygulamalarla ilgilidir. Hyaluronik asit dolgularda hekim, yerinde olmayan ürünü bir enzimle çözebilir.

Söylenti nereden çıkıyor?

Sosyal medyada üst dudağın üzerinde beliren kabarıklık, göz altında torbalanma ya da elmacık kemiğinin altına inmiş görünen dolgunluk görüntüleri sıkça 'dolgu kaydı' başlığıyla paylaşılır. Bu görüntüler gerçektir ve söylentinin tümüyle uydurma olmadığını gösterir. Abartılı olan, dolgunun yüzde serbestçe dolaştığı ve herkeste er ya da geç kayacağı düşüncesidir.

Dolgu göçü (migrasyon) gerçek mi?

Evet. Dolgu maddesinin enjekte edildiği yerden başka bir yere geçmesi, sağlık otoritelerinin dolgu riskleri arasında saydığı ve tıp yayınlarında olgularla belgelenmiş bir durumdur. Dolgunun uygulandığı bölgenin dışında saptandığı olguları inceleyen bir derleme, kaymanın tek bir nedeni olmadığını, birden fazla mekanizmanın rol oynayabileceğini ve ürünün dokuda yıllar sonra bile bulunabileceğini vurgular.

Burada iki durumu ayırmak yararlıdır. Çoğu olguda söz konusu olan, ürünün komşu bir alana yayılmasıdır: dudaktaki dolgunun dudak sınırının hemen üzerine, göz altındaki dolgunun yanağın üst kısmına doğru yer değiştirmesi gibi. Dolgunun enjeksiyon yerinden uzak bir bölgede ortaya çıkması ise çok daha seyrek bildirilmiştir ve daha çok çözünmeyen dolgularla ilişkilendirilir. Bu dolguların sorunları “Kalıcı ve Yarı Kalıcı Dolgu Komplikasyonları: Silikon, Granülom, Geç Reaksiyon ve Tedavi” yazımızda ayrıca ele alınmıştır.

Ne kadar sık görülür?

Bu sorunun güvenilir bir yanıtı yoktur. Eldeki bilgiler ağırlıklı olarak tek tek olgu bildirimlerine ve küçük olgu dizilerine dayanır; dolgu yaptıran kişileri uzun süre izleyip kaymanın sıklığını ölçen geniş çalışmalar yoktur. Hafif kaymalar çoğu zaman fark edilmez ya da bildirilmez; sosyal medyada ise çarpıcı örnekler öne çıktığı için durum olduğundan sık görünebilir.

Bölgeye göre de fark vardır. Dudak dolgusuna bağlı yayımlanmış sorunları derleyen bir çalışmada en sık bildirilen sorun topaklanma olmuş, kayma da dudakla ilişkilendirilen sorunlar arasında sayılmıştır. Genel olarak dolgu için seyrek bildirilen bir sorun olan kayma, dudakta daha sık fark edilir. Sitemizdeki “Dolgu Komplikasyonları: Şişlik, Nodül, Tyndall Etkisi, Geç Reaksiyonlar ve Dolgunun Eritilmesi” ve “Dudak Dolgusu Komplikasyonları: Şişlik, Topaklanma, Uçuk, Dolgu Kayması ve Acil Belirtiler” yazıları da bu çerçeveyle uyumludur: Sayı vermek mümkün değildir.

Dudak üstünde dolgunluk her zaman kayma mıdır?

Hayır. Üst dudağın üzerinde, özellikle gülümserken belirginleşen kabarıklığın birden fazla olası açıklaması vardır ve bunları birbirinden ayırmak muayene gerektirir.

Dudakta dolgunun nereye yerleştiğini ultrasonla inceleyen yakın tarihli bir çalışma bu tabloyu destekler. Dudakta deri altı tabakanın çok ince olduğu, bu nedenle dolgunun çoğu kişide hedeflenenden farklı olarak kas tabakasının içine yerleştiği gözlenmiş; bazı enjeksiyon tekniklerinin kayma bulgularıyla ilişkili olduğu bildirilmiştir. Yani dudakta ürünün tam olarak istenen katmanda kalması, sanıldığından daha zordur.

Göz altında ise benzer bir karışıklık şişlikle yaşanır: Uzun süren ya da sabahları belirginleşen torbalanma, kaymadan çok ürünün su tutmasıyla ilgili olabilir. Bu konu “Göz Altı Dolgusu Komplikasyonları: Tyndall Etkisi, Uzun Süren Şişlik, Dolgu Görünmesi, Görme Riski” yazımızda anlatılmıştır.

Görüntüleme çalışmaları ne gösterdi?

Hyaluronik asit dolguların etkisinin aylar içinde azaldığı bilinir. Ancak etkinin azalması ile ürünün dokudan tümüyle kaybolması aynı şey olmayabilir. Orta yüz bölgesine hyaluronik asit dolgu yaptırmış 33 kişinin manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ile incelendiği bir çalışmada, son uygulamanın üzerinden en az iki yıl geçmiş olmasına karşın tüm katılımcılarda dokuda dolgu saptanmış; bazı kişilerde bu süre çok daha uzun bulunmuştur.

Bu bulguyu ölçülü yorumlamak gerekir. Çalışma küçüktür, tek bir bölgeyi kapsar ve katılımcıların bir bölümü şişlik yakınması nedeniyle görüntülenmiştir; yani dolgu yaptıran herkesi temsil etmeyebilir. Görüntülemede ürün saptanması, yüzde gözle görülür bir dolgunluğun sürdüğü anlamına da gelmez. Yine de bu veriler önemli bir olasılığa işaret eder: 'Dolgum eridi' diye düşünülen bölgede hâlâ ürün bulunabilir ve bunun üzerine yapılan yeni uygulamalar zamanla birikime, birikim de taşma ya da kayma görünümüne katkıda bulunabilir.

Bu nedenle tekrar uygulamalarının sıklığı ve miktarı, takvime göre değil, muayene bulgularına göre planlanmalıdır. Hyaluronik asit dolgunun etki süresi ürüne, bölgeye ve kişiye göre değişir; ayrıntılar için “Hyaluronik Asit Dolgu: Nedir, Nasıl Uygulanır, Riskleri Nelerdir?” yazımıza bakabilirsiniz.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Kayma şüphesi çoğu zaman acil bir durum değildir; ancak bir hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir. Çünkü benzer görünen şişlik, topaklanma, iltihabi nodül ya da enfeksiyon gibi durumların yaklaşımı farklıdır.

• Dolgu yapılan bölgenin dışında yeni beliren dolgunluk, kabarıklık ya da ele gelen yumuşak kitle
• İlk haftalardan sonra da süren ya da sonradan ortaya çıkan şişlik
• Dudak sınırının belirsizleşmesi ya da üst dudağın üzerinde şerit biçiminde kabarıklık
• Bölgede sertlik, kızarıklık, hassasiyet ya da ısı artışı (iltihap ya da enfeksiyon olabilir)
• Aylar ya da yıllar önce dolgu yapılmış bir bölgede açıklanamayan şişlik; bu durumda dolgu öykünüzü mutlaka söyleyin

Bu belirtiler damar tıkanması ya da ağır alerji işareti olabilir. Ayrıntılar “Dolgu Sonrası Ne Zaman Acil? Damar Tıkanması ve Diğer Uyarı İşaretleri” yazımızda yer almaktadır.

Yer değiştiren dolgu için ne yapılabilir?

Hekim önce muayene ile sorunun gerçekten ürünle ilgili olup olmadığını ve daha önce hangi dolgunun uygulandığını değerlendirir; gerekirse ultrason gibi bir görüntüleme yönteminden yararlanabilir. Hafif ve rahatsızlık vermeyen durumlarda yalnız izlem de bir seçenektir.

Hyaluronik asit dolgularda hekim, yerinde olmayan ya da fazla olan ürünü hyaluronidaz adlı enzimle çözmeyi önerebilir. Bu enzim yalnız hyaluronik asidi çözer; çözünmeyen dolgularda işe yaramaz. Enzimin de şişlik, kızarıklık ve seyrek olarak alerji gibi yan etkileri vardır; bu nedenle uygulama muayene sonrası, hekim tarafından ve sağlık kuruluşunda yapılmalıdır. Çözme işleminden sonra yeniden dolgu düşünülüyorsa zamanlamaya hekiminiz karar verir.

• Bölgeye kendi başınıza sert masaj yapmayın; ürünü 'yerine itmeye' çalışmayın.
• İnternette satılan eritme ürünlerini kullanmayın.
• Görünümü düzeltmek için üzerine yeniden dolgu yaptırmayın; önce nedenin anlaşılması gerekir.
• Hangi ürünün, ne zaman ve ne kadar uygulandığını gösteren kayıtlarınızı saklayın ve hekiminize götürün.

Riski azaltmak için neler yapılabilir?

• Tek seansta yüksek miktar yerine, ölçülü ve aşamalı bir plan isteyin.
• Önceki dolgunuzun üzerine yeni uygulama yapılmadan önce bölgenin muayene ile değerlendirilmesini isteyin.
• Daha önce yaptırdığınız tüm dolguları, türünü ve tarihini hekiminize söyleyin.
• İşlemden sonraki ilk günlerde bölgeye bastırmama ve masaj yapmama konusunda hekiminizin önerilerine uyun.
• Uygulamayı yalnız hekime, sağlık kuruluşunda ve kaynağı belli ürünle yaptırın.

Bu önlemler riski azaltmaya yardımcı olabilir, ancak ortadan kaldırmaz; kayma, özenli bir uygulamadan sonra da görülebilir.

Sonuç

Dolgunun yer değiştirmesi gerçek, ancak sıklığı bilinmeyen bir durumdur ve çoğunlukla komşu bölgeye yayılma biçimindedir. Kayma sanılan görünümlerin bir bölümü ise fazla miktar, uygun olmayan yerleşim, şişlik ya da üst üste uygulamalarla ilgilidir. Görüntüleme çalışmaları, hyaluronik asit dolgunun bazı kişilerde beklenenden uzun süre dokuda kalabildiğini düşündürmektedir; bu da tekrar uygulamalarının ölçülü planlanmasının önemini gösterir. Şüphe duyduğunuzda kendi başınıza bir şey yapmadan hekiminize başvurun.