Şeker hastası zeytinyağı kullanabilir mi?
Zeytinyağı kan şekerini doğrudan yükseltmez ve tereyağına göre kalp dostu bir seçimdir; ama kalorisi yüksektir, ölçerek kullanılmalıdır.
Kısa cevap
Evet. Zeytinyağı karbonhidrat içermez ve kan şekerini doğrudan yükseltmez. Tekli doymamış yağlardan zengindir; Amerikan Diyabet Derneği ve Diabetes UK, yemeklerde tereyağı gibi doymuş yağlar yerine zeytinyağı gibi bitkisel yağların kullanılmasını önerir. Ancak bütün yağlar gibi kalorisi yüksektir; miktarı ölçmek gerekir.
Zeytinyağı: besin değeri
| 100 g | 1 porsiyon (1 tatlı kaşığı (5 g), 5 g) | |
|---|---|---|
| Enerji | 884 kcal | 44 kcal |
| Karbonhidrat | 0,0 g | 0,0 g |
| Şeker (doğal dahil) | 0,0 g | 0,0 g |
| Lif | 0,0 g | 0,0 g |
| Protein | 0,0 g | 0,0 g |
| Yağ | 100,0 g | 5,0 g |
| Doymuş yağ | 13,8 g | 0,7 g |
| Sodyum | 2 mg | 0 mg |
| Potasyum | 1 mg | 0 mg |
| Fosfor | 0 mg | 0 mg |
| Kalsiyum | 1 mg | 0 mg |
| Demir | 0,6 mg | 0,0 mg |
| K vitamini | 60 µg | 3 µg |
| Karbonhidrat değişimi | 0,0 | 0,0 |
USDA kaydı: Oil, olive, salad or cooking (#171413). “—”: kayıtta değer yok. 1 karbonhidrat değişimi ≈ 15 g.
Diyabette
- Amerikan Diyabet Derneği diyabetli kişilere Akdeniz tipi beslenmeyi önerir; bu beslenmede zeytinyağı ana yağ kaynağıdır.
- Aynı kaynak, doymuş yağ azaltılırken yerine rafine karbonhidrat değil doymamış yağ konulması gerektiğini vurgular.
- Diabetes UK, bütün yağların aynı miktarda kalori verdiğini ve hangi yağı seçerseniz seçin porsiyona dikkat edilmesini önerir; fazla kalori kilo alımına, bu da diyabet kontrolünün zorlaşmasına yol açabilir.
- Yağı şişeden dökmek yerine kaşıkla ölçün.
Tansiyon ve kalp sağlığında
Zeytinyağında doymuş yağ azdır, tekli doymamış yağ çoktur. NHS, tekli doymamış yağların iyi (HDL) kolesterolü korurken kötü (LDL) kolesterolün azalmasına yardım ettiğini, doymuş yağın yerine doymamış yağ kullanmanın kolesterol düzeyine olumlu etkisine dair iyi kanıt bulunduğunu belirtir. Dünya Sağlık Örgütü de doymamış yağları doymuş yağlara tercih edilebilir bulur.
NHS ↗WHO ↗Sofrada nasıl tüketilir?
Zeytinyağı Türk mutfağının temelidir: zeytinyağlı sebze yemekleri, salatalar, mezeler ve kahvaltı.
- Türkiye Beslenme Rehberi örnek beslenme planlarını zeytinyağıyla hesaplar ve sızma (ekstra virgin) zeytinyağını en sağlıklı zeytinyağı çeşidi olarak tanımlar.
- Zeytinyağlı taze fasulye, pırasa ve bamya sebze yemenin iyi yollarıdır; ama tencereye konan yağ çoğu zaman bol olur. Tarifteki yağı ölçün.
- Dünya Sağlık Örgütü kızartma yerine haşlama ve buharda pişirmeyi önerir.
- Salatada yağı kaşıkla ölçün; limon, nar ekşisi ve sirke lezzet katar.
Sık sorulan sorular
Zeytinyağı kan şekerini yükseltir mi?
Zeytinyağı karbonhidrat içermediği için kan şekerini doğrudan yükseltmez. Ancak kalorisi yüksektir; fazlası kilo alımına yol açabilir.
Diabetes UK ↗Günde ne kadar zeytinyağı kullanabilirim?
Günlük yağ miktarı enerji ihtiyacınıza göre değişir; Türkiye Beslenme Rehberi bunu beslenme planlarında enerji düzeyine göre verir. Size uygun miktarı diyetisyeninizle belirleyin.
T.C. Sağlık Bakanlığı ↗Zeytinyağı mı, ayçiçek yağı mı?
İkisi de doymamış yağdır ve tereyağı gibi doymuş yağlara tercih edilir. Zeytinyağı daha çok tekli doymamış, ayçiçek yağı daha çok omega-6 yağı içerir. Türkiye Beslenme Rehberi beslenme planlarını zeytinyağıyla hesaplar.
WHO ↗Diabetes UK ↗T.C. Sağlık Bakanlığı ↗Zeytinyağı kilo aldırır mı?
Zeytinyağı da diğer yağlar gibi kalorisi yüksek bir besindir; fazlası kilo alımına yol açabilir. Sağlıklı bir yağ olması miktarın önemsiz olduğu anlamına gelmez.
Diabetes UK ↗NHS ↗Sızma mı, riviera mı?
Türkiye Beslenme Rehberi sızma (ekstra virgin) zeytinyağını en sağlıklı zeytinyağı çeşidi olarak tanımlar.
T.C. Sağlık Bakanlığı ↗Uluslararası kaynaklar, yerel uygulama
Kaynağın ülkesi ayrıca belirtilir. Besin değerleri, porsiyonlar ve öneriler ülkeye göre değişebilir. Türkiye’de güncel resmî öneriler (Türkiye Beslenme Rehberi) ve hekiminiz esas alınır.
Bilgilendirme, hekim ve diyetisyen değerlendirmesinin yerine geçmez. Bu sayfa tanı koymaz, ilaç ya da doz önermez; ilacınızı hekiminize danışmadan değiştirmeyin.
Kaynaklar ve dayanaklar
- American Diabetes Association · 5. Facilitating Positive Health Behaviors and Well-being to Improve Health Outcomes: Standards of Care in Diabetes—2026 ↗
Ülke bağlamı: ABD · Kaynak kontrolü:
- Diabetes UK · Fats and diabetes ↗
Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü:
- NHS · Fat: the facts ↗
Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2023-04-14
- WHO · Healthy diet ↗
Ülke bağlamı: Uluslararası · Kaynak kontrolü:
- T.C. Sağlık Bakanlığı · Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022 ↗
Ülke bağlamı: Türkiye · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2022
- USDA · FoodData Central (SR Legacy) ↗
Ülke bağlamı: ABD · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2019-04
Bağlantılı sayfalar
Beslenme rehberleri
Sürüm ve değişiklik kaydı
- — İlk taslak hazırlandı. Diyetisyen ve dil incelemesi bekleniyor.
Doktorclub editoryal içeriği · Yapay zekâ desteğiyle, kaynaklara dayanarak hazırlanmıştır. Uzman incelemesi sürüyor; tamamlandığında inceleyenin adı ve tarihi bu sayfada gösterilir. İçerik düzeltmesi bildir · Yayın ilkeleri