Böbrek taşında beslenme: su, tuz, oksalat ve kalsiyum

Temel ilkeler

• Sıvı: Taş önlemede en önemli şey yeterli sıvı, özellikle sudur. İngiltere’nin ulusal rehberi taş geçirmiş yetişkinlere gün içinde 2,5–3 litre su içmeyi önerir. Böbrek ya da kalp yetmezliğiniz varsa ya da hekiminiz size sıvı sınırı verdiyse bu öneri size uymaz; miktarı hekiminize sorun.
• İdrar rengi: İdrarınız açık renkli olmalı. Koyu sarı idrar yeterince içmediğinizi gösterir.
• Limon: Suya taze limon suyu eklemek önerilir. Limondaki sitrat taş oluşumunu zorlaştırabilir.
• Gazlı içecekler: Ulusal rehber gazlı içeceklerden kaçınmayı önerir.
• Tuz: Tuz arttıkça taş riski artar. Hekiminiz farklı söylemediyse yetişkinlerde günlük tuz 6 gramı geçmemelidir.
• Kalsiyum: Kalsiyumu kısmayın. Doğru miktarda besinlerden alınan kalsiyum, bağırsakta oksalata bağlanarak taş oluşumunu azaltabilir; kalsiyumu kısmak riski artırabilir.
• Hayvansal protein: Et, tavuk, balık ve sakatatı abartmak taş riskini artırabilir. Proteinin bir kısmını bakliyattan almak bir seçenektir.
• Kilo ve beslenme düzeni: Fazla kilo taş riskini artırır. Sebze ve meyveden zengin DASH tipi beslenme taş riskini azaltabilir.

Türk sofrasında nasıl uygulanır?

Türk sofrasında taş açısından dikkat edilecek noktalar:

• Su ve limon: Gün boyu yanınızda su bulundurun; suya taze limon sıkabilirsiniz. Sıcak havada ve terlediğiniz günlerde daha çok için.
• Çay: Çay oksalat kaynakları arasında sayılır ve kafein içerir. Kalsiyum oksalat taşınız varsa gün boyu demli çayı abartmayın; susuzluğunuzu suyla giderin.
• Ispanak: Oksalattan zengindir. Kalsiyum oksalat taşınız varsa ıspanak yemeğini ve ıspanaklı böreği sık yapmayın. Pişirdiğinizde yanında yoğurt olması, sofrada kalsiyumu da bulundurmanızı sağlar.
• Kuruyemiş: Fındık, ceviz, badem ve yer fıstığı oksalattan zengindir; avuç avuç yemeyin.
• Süt, yoğurt, peynir: Kalsiyum kaynağıdır, kesmeyin. Peynirin tuzunu göz önünde tutun.
• Tuzlu yiyecekler: Turşu, salamura peynir, zeytin, sucuk, salam, hazır çorba ve konserveler tuzludur. Yemeği az tuzla pişirip baharat ve limonla tatlandırın.
• Et ve sakatat: Et yemeğini küçük porsiyonla yapın. Ürik asit taşınız varsa ciğer ve böbrek gibi sakatatlardan uzak durun.

Neyi neyle değiştirebilirsiniz?

• Gazlı ya da şekerli içecek yerine: limonlu su.
• Gün boyu art arda çay yerine: aralara su; çayı daha açık ve daha az için.
• Sık ıspanak yemeği ya da ıspanaklı börek yerine: başka mevsim sebzeleriyle yapılan zeytinyağlılar. Hangi sebzelerin oksalatının düşük olduğunu diyetisyeninize sorun.
• Atıştırmalık kuruyemiş yerine: bir kase yoğurt ya da taze meyve.
• Büyük et porsiyonu yerine: küçük et porsiyonu ve yanında bulgur pilavı ile salata; ya da haftada birkaç gün etli yemek yerine mercimek veya nohut yemeği.
• Turşu ve salamura yerine: limonlu, zeytinyağlı taze salata.
• Kalsiyum hapı yerine: hekiminiz önermediyse süt, yoğurt ve peynirden gelen kalsiyum.

Alışveriş ve etiket okuma

• Tuz: Ambalajdaki besin değeri tablosunda tuz satırına bakın ve benzer ürünleri karşılaştırın. Hazır yemek, konserve çorba ve sebze, şarküteri ürünleri ve fast food genellikle tuzludur; mümkün olduğunca evde pişirin.
• Gizli sodyum: İçindekiler listesinde karbonat (sodyum bikarbonat) ve kabartma tozu da sodyum taşır. Hazır kek, kurabiye ve bazı ekmeklerde bulunur.
• Eklenmiş şeker: Şekerli içecek ve tatlılarda eklenmiş şekeri sınırlamak, kalsiyum taşı için önerilen değişiklikler arasındadır.
• Dışarıda yemek: Siparişte yemeğin az tuzlu hazırlanmasını isteyin; yanına turşu ve tuzlu ayran yerine su alın.

Özel durumlar

• Kalsiyum oksalat taşı: Oksalattan zengin besinleri sınırlamanız istenebilir. Kaynaklarda ıspanak, pancar, pazı, tatlı patates, ravent, buğday kepeği, kuruyemiş, yer fıstığı, çay ve çikolata sayılır.
• Ürik asit taşı: Hayvansal proteini, özellikle sakatatı azaltmanız istenir. Fazla kilonuz varsa vermeniz bu taş türünde özellikle önemlidir.
• Sistin taşı: Bu kalıtsal taşta en önemli adım yeterli sıvıdır; ayrıntıyı uzman hekiminiz belirler.
• Takviyeler: C vitamini ve balık karaciğeri yağı takviyelerini hekiminize sormadan almayın. Taşınızı tedavi eden hekim önermedikçe ek kalsiyum ya da D vitamini kullanmayın. Kalsiyum içeren mineral takviyelerini de sorun.
• Bitkisel ürünler: Taş düşürmek ya da önlemek için satılan bitkisel ürünleri ve takviyeleri hekiminize sormadan kullanmayın.

Bağlantılı sayfalar