Böbrek hastalığında tuz: Türk sofrasında nasıl azaltılır?

Temel ilkeler

• Sınır: Hekiminiz bir sınır vermediyse yetişkinler için genel öneri günlük tuzun 5 gramın altında, yani bir çay kaşığından biraz az olmasıdır. Böbrek hastalığında hekiminiz farklı bir sınır söyleyebilir; onun sözü geçerlidir.
• Kaynak: Tuzun büyük bölümü hazır, paketli ve dışarıda yenen yemeklerden gelir. Tadı tuzlu olmayan besinler de çok tuz içerebilir.
• Evde pişirmek: Kendi yemeğinizi yaptığınızda içine ne girdiğini siz belirlersiniz.
• Tuzluk: Pişirirken tuz eklemeyin ya da çok az ekleyin; tuzluğu sofradan kaldırın.
• Damak alışır: Tuzu yavaş yavaş azalttığınızda tat alma duyunuz zamanla uyum sağlar.
• Potasyumlu tuz: Potasyum klorür içeren tuz yerine geçen ürünleri hekiminize ya da diyetisyeninize sormadan kullanmayın.
• İlaçlar: Suda eriyen (efervesan) bazı ağrı kesici ve vitamin tabletleri çok tuz içerebilir. İlaç değiştirmeden önce hekiminize danışın.

Türk sofrasında nasıl uygulanır?

Türk sofrasında tuzun sık gizlendiği yerler:

• Ekmek ve simit, poğaça gibi fırın ürünleri: Her gün ve bol yendiği için toplam tuzun önemli bir bölümünü oluşturur.
• Salamura beyaz peynir, kaşar ve olgun peynirler.
• Zeytin, turşu, salamura yaprak ve biber.
• Sucuk, salam, sosis, pastırma ve füme et ya da balık.
• Salça, ketçap, hazır soslar, bulyon ve et suyu tabletleri.
• Hazır çorba, konserve ve dondurulmuş hazır yemekler.
• Tuzlu kuruyemiş, çekirdek, cips ve kraker.
• Lokanta ve dışarıdan söylenen yemekler.

Evde uygulama:

• Kahvaltıda peynir ve zeytin miktarını azaltın; yumurta, salatalık ve yeşilliğe yer açın. Potasyumunuz yüksekse domates miktarını da diyetisyeninize sorun.
• Kuru fasulye, nohut ya da mercimek yemeğini tuzu en sona bırakarak pişirin, tadına bakmadan tuz eklemeyin.
• Pilav ve bulguru suyuna tuz koymadan, biraz yağ ve karabiberle pişirin.
• Çorbada bulyon yerine evde hazırladığınız sebze ya da tavuk suyunu kullanın.
• Konserve sebze ya da baklagil kullanırsanız suyunu dökün ve yıkayın.
• Tuzu bir anda değil, haftalar içinde azaltın. Önce sofradaki tuzluğu kaldırın, sonra tencereye koyduğunuz tuzu azaltın, en son da peynir, zeytin ve turşu gibi tuzlu yiyeceklerin sıklığını düşürün.
• Ailece aynı yemeği yiyorsanız yemeği az tuzlu pişirin; isteyen kendi tabağına sonradan eklesin. Tuzu azaltmak ailenizin diğer bireyleri için de yararlıdır.

Neyi neyle değiştirebilirsiniz?

• Sofra tuzu, sarımsak tuzu ve hazır baharat karışımı yerine: taze sarımsak, soğan, karabiber, pul biber, kekik, nane, kimyon, sumak ve limon.
• Bulyon ve hazır çorba yerine: evde, tuzsuz hazırlanmış sebze ya da tavuk suyu.
• Sucuk, salam, pastırma yerine: haşlanmış yumurta ya da evde pişmiş tavuk, et veya balık.
• Turşu yerine: limonlu, sirkeli taze salata.
• Salamura peynir yerine: daha küçük bir dilim peynir.
• Tuzlu kuruyemiş ve cips yerine: tuzsuz patlamış mısır ya da kraker; kuruyemiş potasyum ve fosfor da içerdiği için miktarını diyetisyeninize sorun.
• Az sodyumlu (potasyumlu) tuz yerine: baharat ve taze otlar.
• Tuz eklenmiş ayran yerine: tuzsuz ayran ya da su; diyalizdeyseniz içecek miktarını da ekibinize sorun.
• Hazır köfte harcı ve marine et yerine: kendi baharatınızla evde hazırladığınız köfte ya da şiş.

Alışveriş ve etiket okuma

• Ambalajın arkasındaki besin değeri tablosunda tuz ya da sodyum satırını okuyun ve aynı türden ürünleri karşılaştırın. Aynı porsiyonda daha az tuzlu olanı seçin.
• İçindekiler listesinde tuz ilk sıralarda yazıyorsa ürün büyük olasılıkla çok tuzludur.
• “Tuzsuz”, “tuz eklenmemiş” ve “az tuzlu” ifadelerini arayın.
• İçindekiler listesinde potasyum klorür yazan ürünlere dikkat edin. Bu madde bazı paketli yiyeceklerde tuz yerine kullanılır.
• Konserve sebze, baklagil ya da balık alıyorsanız salamura yerine suda olanı seçin.
• “Az tuzlu” etiketli et ürünleri fosfor katkısı içerebilir. Fosforunuz da yüksekse bu ürünleri tuz açısından uygun diye seçmeden önce diyetisyeninize sorun.
• Hazır baharat karışımlarında ve bulyonlarda tuz ilk sıralarda yazar; sade baharatları tercih edin.

Bağlantılı sayfalar