Şeker hastası hangi meyveyi, ne kadar yiyebilir?

Temel ilkeler

• Bir porsiyon taze meyve yaklaşık 80 gramdır; kabaca bir yetişkinin avuç içine sığan miktar. Orta boy bir elma ya da orta boy bir muz bir porsiyondur; yedi çilek, iki erik, iki mandalina, üç kayısı ya da 5 cm kalınlığında bir dilim kavun da bir porsiyon sayılır.
• Orta boy bir elma yaklaşık 15–20 gram karbonhidrat içerir.
• Meyveyi gün içine yayın. Birkaç porsiyonu aynı anda yemek, tek seferde fazla karbonhidrat almak demektir.
• Bütün meyveyi meyve suyuna tercih edin. Meyve suyunda lifin çoğu kaybolur, içindeki şeker serbest şeker sayılır ve kan şekerini bütün meyveye göre daha hızlı yükseltir.
• Kuru meyvede porsiyon küçüktür. Bir porsiyon kuru meyve yaklaşık 30 gramdır, yani bir tepeleme yemek kaşığı kuru üzüm. Bu küçük miktar 20 grama kadar karbonhidrat içerebilir.
• Meyve ve sebze birlikte günde en az 400 gram tüketilmesi genel halk sağlığı önerisidir.

Türk sofrasında nasıl uygulanır?

Türk sofrasında meyve çoğu zaman yemeğin hemen arkasından, büyük bir tabakta gelir. Yaz aylarında karpuz, kavun, üzüm ve incir; kışın mandalina ve portakal kolayca porsiyonu aşar.

• Karpuz ve kavun: Büyük bir dilim yerine avuç içi büyüklüğünde bir parça, bir porsiyondur. Yanına bir dilim beyaz peynir eklemek tabağı dengelemek için kullanılan yaygın bir ev pratiğidir.
• Üzüm, kiraz, dut: Küçük taneli meyvelerde bir kase hızla birkaç porsiyon olur. Kendinize küçük bir kaseye ayırın, tabaktan atıştırmayın.
• Mandalina ve portakal: Sıkmak yerine bütün olarak yiyin. Bir orta boy portakal ya da iki mandalina bir porsiyondur.
• Kuru kayısı, kuru incir, kuru üzüm: Bir porsiyon yaklaşık bir tepeleme yemek kaşığı kuru üzüm ya da iki kuru incirdir; ara öğün gibi değil, öğünün parçası olarak yiyin.
• Hurma: Diabetes UK, iki büyük hurmanın (çekirdeksiz yaklaşık 30 gram) yaklaşık 20 gram karbonhidrat içerdiğini, bunun orta boy bir dilim ekmeğe yakın olduğunu belirtir.
• Hoşaf ve komposto: Şeker eklenerek yapıldığında içindeki şeker serbest şeker sayılır. Şekersiz yapın ya da suyunu değil meyvesini yiyin.

Yemekten sonra meyve yiyecekseniz, o öğünde ekmek ya da pilavı biraz azaltın; meyve de tabaktaki karbonhidrat bölümüne sayılır.

Neyi neyle değiştirebilirsiniz?

• Bir bardak meyve suyu yerine: bir adet bütün meyve.
• Smoothie yerine: meyve ve yanında bir kase yoğurt.
• Avuç avuç kuru meyve yerine: bir porsiyon taze meyve, yanında birkaç ceviz ya da badem.
• Yemekten sonra büyük meyve tabağı yerine: tek porsiyon meyve; diğer porsiyonları ara öğünlere bölün.
• Şekerli hoşaf yerine: şeker eklenmemiş ev kompostosu, suyu az.
• Tatlı yerine: taze meyve. Meyveyle bir tatlıyı değiştirmek serbest şekeri azaltır.

Özel durumlar

Meyve suyu her zaman kaçınılacak bir içecek değildir. Kan şekeriniz düştüğünde, hızlı yükseldiği için yarım su bardağı kadar meyve suyu tedavi amacıyla kullanılabilir. Günlük beslenmede ise şekerli içecekler, meyve suları dahil, yerine su önerilir.

Genel halk sağlığı önerisinde meyve suyu ve smoothie, günde en fazla 150 ml ile sınırlandırılır; 150 ml meyve suyu yaklaşık 15 gram karbonhidrat içerir. Diabetes UK diyabette meyve suyundan kaçınmayı ya da azaltmayı önerir.

Türkiye’de

Türkiye’de meyveden yapılan ama meyve gibi davranmayan ürünler yaygındır:

• Pekmez: Üzüm, dut ya da harnuptan yapılan bir şuruptur. Şuruplardaki şeker serbest şeker sayılır; pekmezi meyve porsiyonu yerine değil, şeker gibi düşünün.
• Pestil, köme ve cevizli sucuk: Meyve özü pekmez ya da nişastayla koyulaştırılarak yapılır. Küçük bir dilimi bile yoğun karbonhidrat içerebilir; bayram ya da misafirlikte tadımlık bir parçayla sınırlayın.
• Reçel ve marmelat: Meyveden yapılsa da büyük ölçüde eklenmiş şekerdir.
• Paketli meyve suyu ve meyve nektarı: Şeker eklenmemiş olanlar bile önemli miktarda serbest şeker içerir.

Pazarda mevsimin meyvesini seçmek iyidir; ancak mevsim meyvesinin bol ve ucuz olduğu aylarda porsiyonun büyümesine dikkat edin.

Bağlantılı sayfalar