Kanser tedavisi sırasında nasıl beslenmeliyim? Temel ilkeler ve yanlış bilinenler

Temel ilkeler

• Protein ve enerjiyi öne alın: Tedavi döneminde protein ve enerjiden zengin besinler önceliklidir. Öğüne önce protein kısmından başlayın.
• Az ve sık yiyin: Üç büyük öğün yerine gün içine yayılmış beş-altı küçük öğün ve ara öğün çoğu kişiye daha kolay gelir.
• İştahın iyi olduğu saati kullanın: İştahınız hangi öğünde iyiyse en büyük öğününüzü o saate koyun. Uyandıktan sonraki ilk saat içinde bir şeyler yemeye çalışın.
• Sıvıyı öğün aralarına alın: Yemek sırasında az yudumlayın, sıvının çoğunu öğün aralarında için. Böylece mide erken dolmaz.
• Hazırlıklı olun: Tedaviye başlamadan önce dolabınıza kolay hazırlanan besinler koyun, küçük porsiyonlar halinde yemek pişirip dondurun. Yakınlarınızın alışveriş ve yemek yardımını kabul edin.
• Hareket edin: Gücünüz elverdiği ölçüde hareket etmek iştahı destekler.
• Sorunları erken söyleyin: İştahsızlık, bulantı, ağız yarası ya da kilo kaybı başladığında beklemeyin; ekibinize hemen bildirin. Erken önlem, sorunun büyümesini engeller.
• Diyetisyenden yararlanın: Diyetisyen, ailenizle ve tedavi ekibinizle birlikte çalışarak ne kadar protein ve enerjiye ihtiyacınız olduğunu belirler ve planınızı tedavi boyunca günceller.
• Besin güvenliğine dikkat edin: Bazı tedaviler enfeksiyon riskini artırır; yiyeceklerin güvenli hazırlanması önem kazanır.

Türk sofrasında nasıl uygulanır?

Türk sofrasında protein ve enerjiyi artırmanın kolay yolları şunlardır:

• Kahvaltı: Haşlanmış ya da iyi pişmiş yumurta, menemen, beyaz peynir ya da kaşar, zeytinyağı, tahin-pekmez, tam yağlı süt ya da yoğurt. Kahvaltıyı atlamayın.
• Çorbalar: Mercimek, ezogelin, yayla ve tavuk suyu çorbası hem sıvı hem besin verir. Çorbaya bir kaşık yoğurt, rendelenmiş peynir ya da tereyağı eklenebilir.
• Ev yemeği: Kıymalı sebze yemekleri, etli kuru fasulye, nohut, fırında tavuk ya da balık. Bulgur ya da pirinç pilavı yanında yoğurt ya da cacık.
• Bakliyat: Kuru fasulye, nohut, mercimek ve humus bitkisel protein kaynağıdır; çorbaya, salataya ve pilava eklenebilir.
• Ara öğün: Ayran, sütlaç, muhallebi, yoğurtlu meyve, peynirli tost, bir avuç fındık ya da ceviz.
• Akşam ve gece: Yatmadan önce küçük bir ara öğün (bir kase yoğurt ya da süt) eklenebilir.

Katı yemek geçmediğinde ayran, süt, meyveli süt ya da sulu çorba gibi içilebilen seçenekler işinizi kolaylaştırır.

Neyi neyle değiştirebilirsiniz?

• Öğün atlamak yerine: birkaç lokma da olsa küçük bir ara öğün.
• Yağsız ve “diyet” ürünler yerine (kilo kaybı varsa): tam yağlı süt, yoğurt ve peynir.
• Su ile doyup kalmak yerine: öğün aralarında ayran, süt ya da çorba gibi enerji veren sıvılar.
• Sade makarna ya da patates yerine: üzerine rendelenmiş peynir ya da yoğurt eklenmiş hali.
• Sade salata yerine: içine haşlanmış yumurta, nohut ya da mercimek eklenmiş salata.
• Tek başına yemek yerine: mümkünse ailenizle, sakin ve havadar bir ortamda yemek.
• İnternetten bulunan “kansere iyi gelen” diyet yerine: diyetisyeninizle hazırlanmış plan.

Özel durumlar

Her tedavi farklı etkiler:

• Kemoterapi ve baş-boyun ya da sindirim sistemine yönelik radyoterapi iştahsızlık, bulantı, ağız yarası, ağız kuruluğu ve tat değişikliği yapabilir.
• Bazı hormon tedavileri ve kortizon türü ilaçlar (steroidler) iştahı ve kiloyu artırabilir, kan şekerini yükseltebilir. Bu durumda tabakta lifli besinler ve protein öne çıkar; kilo vermek için kendi başınıza diyet yapmayın, önce ekibinizle konuşun.
• Baş-boyun, yemek borusu, mide, pankreas ve karaciğer kanserlerinde yeme sorunları daha sıktır.

Yeterince yiyemiyorsanız ekibiniz beslenme desteği içecekleri, tüple beslenme ya da damar yoluyla beslenme seçeneklerini sizinle konuşabilir. Bu kararı ekip verir.

Bağlantılı sayfalar