Kanser tedavisinde kilo ve kas kaybı: kaşeksi nedir, nasıl beslenmeli?

Temel ilkeler

• Saate göre yiyin: Acıkmayı beklemeyin. Günde üç büyük öğün yerine beş-altı küçük öğün ya da her iki-üç saatte bir küçük atıştırma deneyin.
• Güne erken başlayın: Uyandıktan sonraki bir saat içinde bir şeyler yiyin; yatmadan önce küçük bir atıştırma ekleyin.
• Önce proteinli kısım: Her öğünde, kahvaltı dahil, protein bulunsun ve tabağa proteinli yiyecekle başlayın.
• Az hacimde çok enerji: Yemeğe zeytinyağı, tereyağı, peynir, yoğurt, kuruyemiş ezmesi, bal ya da pekmez ekleyerek aynı lokmanın değerini artırın.
• Sıvıyı öğün arasına alın: Yemekten hemen önce ya da yemekle birlikte çok sıvı içmek erken doyurur. Su yerine ara ara süt, ayran ya da meyveli sütlü içecek seçin.
• Geçici bir düzen: Bu yüksek enerjili beslenme çoğu kişi için geçicidir; iştah ve kilo düzelince olağan sağlıklı düzene dönülür.
• Yemek ortamı: Rahat bir ortamda yiyin; yemekten önce dişlerinizi fırçalamak ya da ağzınızı çalkalamak, bazen de yemek sırasında dikkatinizi televizyon ya da sohbetle dağıtmak işe yarar.
• Hazırda tutun: Sevdiğiniz yemeklerden küçük porsiyonları önceden hazırlayın; böylece iştahınızın açıldığı anı kaçırmazsınız.
• Diyetisyen: Hastane diyetisyenine sevk istemekten çekinmeyin; kişiye göre plan yapar.

Türk sofrasında nasıl uygulanır?

Türk mutfağında enerjisi ve proteini yoğun, küçük porsiyonla verilebilecek pek çok yemek vardır:

• Kahvaltı: Tam yağlı sütle pişmiş yulaf lapası ya da sütlü irmik; içine bal, pekmez, ceviz ya da kuru meyve. Tereyağında ya da zeytinyağında yumurta, menemen, peynirli omlet. Ekmeğe tahin-pekmez ya da kaymak-bal.
• Çorba: Mercimek ya da ezogelin çorbasını suyla değil sütle ya da et suyuyla açın; üstüne bir kaşık yoğurt ya da tereyağı ekleyin. Yayla çorbası ve tavuk suyuna şehriye de iyi seçenektir.
• Ana yemek: Kıymalı ya da etli sebze yemekleri, tavuklu bulgur pilavı, kuru fasulye ya da nohut yemeği, mantı ya da su böreği yanında yoğurtla. Haşlanmış ya da fırınlanmış balık.
• Ara öğün: Peynirli poğaça ya da börek, yoğurt, kuru kayısı ve fındık, kuruyemiş, muhallebi, sütlaç, kazandibi.
• İçecek: Süt, ayran, kefir, muzlu ya da meyveli süt. Süt tozu eklenmiş süt, aynı bardaktan daha çok protein verir.

Yemek kokusu sizi rahatsız ediyorsa soğuk ya da ılık yemekleri deneyin: soğuk sütlaç, cacık, zeytinyağlı yemek, yoğurtlu makarna.

Neyi neyle değiştirebilirsiniz?

• Sade çay yerine: Sütlü çay ya da salep. Çay ve su enerji vermez.
• Tuzlu kraker yerine: Peynirli kraker, tahinli ekmek, simit ve beyaz peynir.
• Suyla pişen çorba yerine: Sütle ya da et suyuyla açılmış, yoğurtlu çorba.
• Sade pilav yerine: Tereyağlı, nohutlu ya da tavuklu pilav.
• Haşlanmış sebze yerine: Zeytinyağlı sebze yemeği ya da üzerine rendelenmiş peynirli sebze.
• Az yağlı yoğurt yerine (geçici olarak): Tam yağlı yoğurt; içine bal ya da ceviz.
• Büyük tabak yerine: Küçük tabakta küçük porsiyon; dolu tabak iştahı kaçırabilir.

Özel durumlar

• Diyabet: Şeker, bal ve pekmez eklemek kan şekerinizi etkileyebilir. Enerjiyi artırırken şekerinizi nasıl izleyeceğinizi ekibinizle konuşun.
• Mide, pankreas ya da bağırsak ameliyatı sonrası: Yağlı yiyecekleri tolere etmek zor olabilir; diyetisyenden kişiye özel öneri alın.
• Beslenme destek içecekleri: Yüksek enerjili ve proteinli hazır içecekler öğün arasında yudumlanabilir. Size uygun olup olmadığına ve hangisinin seçileceğine doktorunuz ya da diyetisyeniniz karar verir.
• Tüple ya da damardan beslenme: Kilo kaybı sürer ve ağızdan yeterli yiyemezseniz ekibiniz bu seçenekleri sizinle konuşabilir.
• Hareket: Kısa bir yürüyüş ya da hafif egzersiz iştahı artırabilir. Kas güçlendiren hareketler kası korumaya yardım eder. Bağışıklığınız düşükken kalabalık spor salonlarından kaçının, kemik tutulumu varsa zorlayıcı hareketleri ekibinize sorun. Başlamadan önce doktorunuzla konuşun.

Bağlantılı sayfalar