İçeriğe geç

Şiddetli ya da ani başlayan bir belirtiniz varsa okumayı bırakın, 112'yi arayın.

Hekim misiniz? Doktorclub'a katılın

Beslenme rehberi · Kilo ve zayıflama ilaçları

Zayıflama iğnesi kullanırken kas kaybı nasıl önlenir? Protein ve egzersiz

GLP-1 ilaçlarıyla hızlı kilo verirken kası korumak için her öğünde protein, kas güçlendiren hareket ve yaşlılarda alınacak ek önlemler.

Kısa cevap

GLP-1 ilaçları (semaglutid, tirzepatid ve benzerleri) iştahı azaltır ve daha uzun süre tok hissetmenizi sağlar. Bu yüzden çoğu kişi eskisinden çok daha az yer ve kilo hızlı verilebilir.

Hızlı kilo kaybında verilen kilonun tamamı yağ değildir; bir bölümü kas ve diğer yağsız dokudan gider. Kas kaybı ne kadar kilo verdiğinize, ne kadar az yediğinize ve kas çalıştıran hareket yapıp yapmadığınıza bağlıdır. Kas ve kemik kaybı ileri yaşta, hareketsiz olanlarda ve yeterli protein almayanlarda daha belirgindir.

Kası korumanın iki ayağı vardır: her öğünde yeterli protein ve düzenli kas güçlendiren hareket. Yalnız protein artırmak yetmez; kas, çalıştırıldığında korunur. Bu rehber beslenme ve hareket rehberidir; ilacınızla ilgili her kararı hekiminizle verin.

Obesity (Silver Spring) — NCBI PMC ↗NHS ↗NHS ↗

Temel ilkeler

  • Proteini öğüne yayın: Kahvaltı, öğle ve akşam yemeğinin her birinde bir protein kaynağı bulunsun. Size uygun protein miktarını hekiminiz ya da diyetisyeniniz belirler.
  • Önce proteini yiyin: İştahınız az olduğunda tabaktaki protein kısmından başlamak, doymadan önce yeterince almanızı kolaylaştırır.
  • Hacmi küçük, besleyici kaynakları seçin: Balık, yumurta, süzme yoğurt, lor ve kuruyemiş az hacimde çok protein verir.
  • Bitkisel ve hafif kaynaklara ağırlık verin: Kuru fasulye, nohut, mercimek, süt ürünleri, balık, yumurta ve tavuk önerilir. Kırmızı et ve özellikle işlenmiş et ölçülü olsun.
  • Kaslarınızı çalıştırın: Yetişkinlere genel öneri, haftada en az iki gün bütün büyük kas gruplarını çalıştıran güçlendirme hareketidir. Buna ek olarak haftada en az 150 dakika orta tempolu hareket önerilir.
  • Fazla proteinin yararı yoktur: Kasın ihtiyacından fazla protein kas yapmaz; vücutta yağa dönüşebilir. Hedef, yeterli miktar ve düzenli harekettir.
  • İlaç yaşam tarzının yerine geçmez: Kilo ilaçları en iyi sonucu sağlıklı beslenme ve hareket programıyla birlikte verir.
Obesity (Silver Spring) — NCBI PMC ↗NHS ↗NIDDK (NIH) ↗

Türk sofrasında nasıl uygulanır?

Türk mutfağında her öğüne protein eklemenin birçok kolay yolu vardır:

  • Kahvaltı: Haşlanmış yumurta, menemen ya da sebzeli omlet; yanında bir dilim beyaz peynir ya da lor, domates, salatalık ve bir dilim tam buğday ekmeği.
  • Öğle: Mercimek ya da ezogelin çorbası; yanında yoğurt. İştahınız azsa çorbayı ve yoğurdu ana öğün sayabilirsiniz.
  • Akşam: Zeytinyağlı kuru fasulye, nohut yemeği, fırında tavuk, ızgara köfte ya da fırında balık; yanında salata ve küçük bir porsiyon bulgur pilavı.
  • Ara öğün: Süzme yoğurt, ayran, bir avuç fındık, ceviz ya da leblebi, humus ile sebze dilimleri.

Tabağınız küçüldüğünde ilk eksilen genellikle proteindir. Bu yüzden önce et, balık, yumurta ya da bakliyat kısmını, sonra sebzeyi, en son pilav ya da ekmeği yiyin. Doyduğunuzu hissettiğinizde durun; kalan pilav ve ekmek olsun, protein değil.

Obesity (Silver Spring) — NCBI PMC ↗

Neyi neyle değiştirebilirsiniz?

  • Simit ve poğaçalı kahvaltı yerine: yumurtalı, peynirli ya da lorlu kahvaltı.
  • Yalnız sebze çorbası yerine: mercimekli, nohutlu ya da yoğurtlu çorba.
  • Pilav ağırlıklı tabak yerine: kuru fasulye ya da nohut yanında az pilav.
  • Sucuk, salam ve sosis yerine: haşlanmış yumurta, tavuk ya da ton balığı.
  • Bisküvi ve kek gibi ara öğün yerine: süzme yoğurt, ayran ya da bir avuç kuruyemiş.
  • Şekerli sütlü tatlı yerine: meyveli yoğurt ya da küçük porsiyon sütlaç.
  • Asansör yerine merdiven, oturarak geçen akşam yerine kısa bir güçlendirme çalışması.
Obesity (Silver Spring) — NCBI PMC ↗NHS ↗

Özel durumlar

Kas güçlendirme nasıl yapılır?

  • Spor salonu şart değildir. Ağır pazar çantası taşımak, direnç bandıyla çalışmak, ağırlık kaldırmak, kendi vücut ağırlığınızla yapılan şınav ve sandalyeden kalkıp oturma gibi hareketler, yoga, pilates ve bahçede kazma işleri kas güçlendirme sayılır.
  • Hareketi, kısa bir dinlenme ihtiyacı duyacak kadar sürdürmek yararı artırır.
  • Uzun süredir hareket etmiyorsanız ya da bir hastalığınız varsa başlamadan önce hekiminize danışın ve yavaş başlayın.

65 yaş ve üzerindeyseniz:

  • Her gün hafif de olsa hareket edin; haftada en az iki gün kuvvet, denge ve esneklik çalışın.
  • Düşme korkunuz varsa denge ve kuvvet hareketleri sizi daha güçlü ve güvenli hissettirir.
  • İleri yaş, hareketsizlik ve tip 2 diyabet kas ve kemik kaybı riskini artırır. Hekiminiz kas gücünüzü basit testlerle izlemek isteyebilir.

Gebelik, emzirme, böbrek hastalığı ya da yeme bozukluğu öyküsü varsa bu rehber size uygun olmayabilir; protein ve hareket planınızı hekiminizle yapın. GLP-1 ilaçları gebelikte ve emzirirken kullanılmaz.

NHS ↗NHS ↗Obesity (Silver Spring) — NCBI PMC ↗NHS ↗NHS ↗

Ne zaman hekime ya da acile başvurmalı?

Aşağıdakilerden biri olursa 112’yi arayın ya da acile gidin:

  • Karnın üst ya da orta kısmında başlayan, sırta vurabilen ve geçmeyen şiddetli ağrı (pankreas iltihabı belirtisi olabilir)
  • Şiddetli karın ağrısıyla birlikte ateş ya da deride ve gözlerde sararma (safra kesesi sorunu olabilir)
  • Boğazda ya da dilde şişme, yaygın kaşıntılı döküntü, nefes almada güçlük (alerjik tepki)

Aşağıdakilerde hekiminize başvurun:

  • Merdiven çıkmak, sandalyeden kalkmak ya da çanta taşımak gibi günlük işlerde belirgin güçsüzlük
  • Beklenenden fazla yorgunluk, aşırı saç dökülmesi, yaraların geç iyileşmesi
  • Diyabet ilacı da kullanıyorsanız titreme, terleme, çarpıntı ve baş dönmesi gibi düşük şeker belirtileri
NHS ↗NHS ↗Obesity (Silver Spring) — NCBI PMC ↗

Nefes darlığı, bilinç bulanıklığı, dudak ya da dilde şişlik, durmayan kusma veya göğüs ağrısı varsa 112’yi arayın.

Hekim ve diyetisyen için not

Ortak bildirge, GLP-1 tedavisinin yapılandırılmış bir egzersiz programıyla birlikte verilmesini ve başlamadan önce sarkopeni ve osteopeni riskinin (ileri yaş, hareketsizlik, kronik hastalık, malnütrisyon, tip 2 diyabet) değerlendirilmesini önerir. Protein ihtiyacının gerçek, düzeltilmiş ya da yağsız kütleye göre hesaplanması konusunda uzlaşı yoktur; hedef kişiye göre konmalı, böbrek işlevi göz önünde tutulmalıdır. Kilo kaybı hızlıysa kas gücü (otur-kalk, merdiven, kalk ve yürü testleri) ve gerekirse vücut bileşimi izlenmeli, fizyoterapi ya da egzersiz uzmanına yönlendirme düşünülmelidir.

Obesity (Silver Spring) — NCBI PMC ↗

Sık sorulan sorular

Zayıflama iğnesi kas kaybına yol açar mı?

İlacın kendisinden çok, hızlı ve çok kilo vermek kas kaybına yol açar. Aynı durum çok düşük kalorili diyetlerde ve obezite cerrahisinde de görülür. Araştırmalara dayanan bir hesaba göre, kas çalıştıran hareket yapılmadığında verilen kilonun yaklaşık beşte biri kas olabilir. Yeterli protein ve düzenli güçlendirme hareketi bu kaybı azaltmaya yardımcı olur.

Obesity (Silver Spring) — NCBI PMC ↗
Günde ne kadar protein yemeliyim?

Herkes için geçerli tek bir miktar yoktur. Kilonuz, yaşınız, böbrek sağlığınız ve hareket düzeniniz ihtiyacı değiştirir. Size uygun miktarı hekiminiz ya da diyetisyeniniz belirlesin. Pratikte her öğüne bir protein kaynağı koymak iyi bir başlangıçtır.

Obesity (Silver Spring) — NCBI PMC ↗
Protein tozu ya da protein içeceği kullanmalı mıyım?

Önce yumurta, yoğurt, süt, bakliyat, balık ve tavuk gibi besinleri deneyin. Bazı kişiler protein ihtiyacını yalnız yemekle karşılayamaz; bu durumda protein içecekleri ve zenginleştirilmiş ürünler kullanılabilir. Karar vermeden önce hekiminize ya da diyetisyeninize danışın, özellikle böbrek hastalığınız varsa.

Obesity (Silver Spring) — NCBI PMC ↗
Yalnız yürüyüş yapmak kası korumaya yeter mi?

Yürüyüş gibi aerobik hareket sağlık için önemlidir, ama hızlı kilo verirken kası korumadaki etkisi sınırlıdır. Kas güçlendiren hareketler ayrıca yapılmalıdır; yürüyüşün yerine değil, yanında.

Obesity (Silver Spring) — NCBI PMC ↗NHS ↗
Yaşlıysam kilo ilacı kullanırken neye dikkat etmeliyim?

İleri yaşta kas ve kemik kaybı daha belirgin olabilir ve düşme riskini artırır. Her gün hareket edin, haftada en az iki gün kuvvet ve denge çalışın, her öğünde protein alın. Güçsüzlük ya da düşme olursa hekiminize haber verin.

NHS ↗Obesity (Silver Spring) — NCBI PMC ↗
İlaç tek başına kilo verdirmiyor mu, neden egzersiz gerekiyor?

Kilo ilaçları sağlıklı beslenme ve hareketin yerine geçmez; en iyi sonucu bir yaşam tarzı programıyla birlikte verir. Hareket ayrıca kası, kemiği ve kalp sağlığını korur.

NIDDK (NIH) ↗Obesity (Silver Spring) — NCBI PMC ↗

Görüşmeye bir soruyla gidin

Benim için uygun protein miktarı nedir ve böbrek sağlığım buna uygun mu? Kas gücümü ya da vücut bileşimimi ölçtürmem gerekir mi? Hangi kas güçlendirme hareketleriyle ve ne sıklıkla başlamalıyım?

Uluslararası kaynaklar, yerel uygulama

Kaynağın ülkesi ayrıca belirtilir. Besin değerleri, porsiyonlar ve öneriler ülkeye göre değişebilir. Türkiye’de güncel resmî öneriler (Türkiye Beslenme Rehberi) ve hekiminiz esas alınır.

Kaynaklar ve dayanaklar

  1. Obesity (Silver Spring) — NCBI PMC · Nutritional priorities to support GLP-1 therapy for obesity: A joint Advisory from the American College of Lifestyle Medicine, the American Society for Nutrition, the Obesity Medicine Association, and The Obesity Society ↗

    Ülke bağlamı: ABD · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2025-08

  2. NHS · Semaglutide ↗

    Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2026-05-15

  3. NHS · Tirzepatide ↗

    Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2026-05-15

  4. NHS · Physical activity guidelines for adults aged 19 to 64 ↗

    Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2024-05-22

  5. NIDDK (NIH) · Prescription Medications to Treat Overweight & Obesity ↗

    Ülke bağlamı: ABD · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2024-06

  6. NHS · Physical activity guidelines for older adults ↗

    Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2024-08-15

Bağlantılı sayfalar

Sürüm ve değişiklik kaydı

Yazan
Doktorclub Sağlık Editörleri
Tıbbi ve beslenme incelemesi
Uzman incelemesi sürüyor
İnceleme tarihi
Uzman incelemesi sürüyor
Sürüm
1.0.0
  • — Kaynaklı ilk taslak hazırlandı. Tıbbi, beslenme ve dil incelemesi bekleniyor.

Doktorclub editoryal içeriği · Yapay zekâ desteğiyle, kaynaklara dayanarak hazırlanmıştır. Uzman incelemesi sürüyor; tamamlandığında inceleyenin adı ve tarihi bu sayfada gösterilir. Bilgilendirme, hekim ve diyetisyen değerlendirmesinin yerine geçmez. Bu sayfa tanı koymaz, ilaç ya da doz önermez; ilacınızı hekiminize danışmadan değiştirmeyin. İçerik düzeltmesi bildir · Yayın ilkeleri · Tıbbi inceleme politikası

← Mutfak Tıbbı’na dön