İçeriğe geç

Şiddetli ya da ani başlayan bir belirtiniz varsa okumayı bırakın, 112'yi arayın.

Hekim misiniz? Doktorclub'a katılın

Beslenme rehberi · Kilo ve zayıflama ilaçları

GLP-1 ilacı (kilo iğnesi) kullanırken nasıl beslenmeli?

Semaglutid, tirzepatid ya da liraglutid kullanırken az yerken iyi beslenmek: küçük porsiyon, yavaş yeme, her öğünde protein ve sebze, yeterli sıvı ve Türk sofrasında uygulanışı.

Kısa cevap

GLP-1 ilaçları (semaglutid, liraglutid ve hem GLP-1 hem GIP hormonunu taklit eden tirzepatid) iştahı azaltır ve daha uzun süre tok hissetmenizi sağlar. Mideniz de daha yavaş boşalır. Bu yüzden çoğu kişi ilacı kullanırken eskisinden belirgin biçimde az yer.

Bu ilaçlar sağlıklı beslenmenin ve hareketin yerini almaz. En iyi sonuç, ilaç bir beslenme ve yaşam tarzı programıyla birlikte kullanıldığında alınır. İngiltere’nin sağlık hizmeti de bu ilaçların daha az kalorili, dengeli bir beslenme ve düzenli hareketle birlikte kullanılması gerektiğini söyler.

Az yediğinizde her lokmanın değeri artar. Amaç yalnız daha az yemek değil, az yerken vücudun ihtiyacı olan protein, vitamin ve mineralleri alabilmektir. Mide ve bağırsak yan etkileri en sık tedavinin ilk haftalarında ve doz artırıldığı dönemlerde görülür.

NHS ↗NHS ↗NIDDK (NIH) ↗The American Journal of Clinical Nutrition (PMC, NCBI) ↗European Medicines Agency (EMA) ↗

Temel ilkeler

  • Düzenli ve küçük öğünler: Her gün benzer saatlerde, küçük porsiyonlarla yiyin. Aç olmasanız bile öğünleri uzun süre atlamayın; çok uzun aç kalmak bulantıyı artırabilir.
  • Yavaş yiyin ve doyunca durun: İlaç tokluk hissini öne çeker. Tabağı bitirmek zorunda değilsiniz.
  • Her öğünde protein: Yumurta, yoğurt, peynir, balık, tavuk, mercimek, nohut ve fasulye gibi kaynakları her öğüne koymaya çalışın. Kas kaybını önlemek için protein tek başına yetmez; kas güçlendiren egzersiz de gerekir.
  • Besleyici seçimler: Sebze, meyve, tam tahıl, kuru baklagil, kuruyemiş ve zeytinyağı gibi az işlenmiş besinlere ağırlık verin.
  • Azaltılacaklar: Beyaz un ve şekerden yapılan ürünler, şekerli içecekler, kırmızı ve işlenmiş et, hazır yemek, paketli tatlı ve tuzlu atıştırmalıklar.
  • Sıvı: Gün içine yayarak yeterli sıvı için. Az yemek, besinlerden gelen sıvıyı da azaltır.
  • Alkol: İngiltere’nin sağlık hizmeti bu ilaçları kullanırken alkolden uzak durmanın en iyisi olduğunu, alkolün bulantı ve kusmayı artırabileceğini belirtir.
  • Hareket: Yetişkinler için genel öneri haftada en az 150 dakika orta tempolu hareket ve haftada en az iki gün kas güçlendiren egzersizdir.
The American Journal of Clinical Nutrition (PMC, NCBI) ↗NHS ↗NHS ↗NIDDK (NIH) ↗

Türk sofrasında nasıl uygulanır?

Türk sofrasından vazgeçmeniz gerekmez. Porsiyonu küçültün, tabağa önce protein ve sebzeyi koyun.

  • Kahvaltı: Haşlanmış yumurta ya da az yağlı menemen, bir dilim beyaz peynir, domates, salatalık, maydanoz. Yanına küçük bir dilim tam buğday ekmeği.
  • Öğle ve akşam: Küçük bir kase mercimek ya da sebze çorbası; zeytinyağlı taze fasulye, pırasa ya da kabak yemeğinin yanında bir kase yoğurt.
  • Etli ya da baklagilli ev yemeği: Fırında tavuk ya da balık, kuru fasulye veya nohut yemeği. Bulgur pilavından birkaç kaşık; pilav ve ekmeği aynı öğünde birlikte almayın.
  • Ara öğün: Ayran, yoğurt, bir avuç tuzsuz fındık ya da ceviz, bir meyve.
  • Tatlı: Ara sıra küçük bir kase sütlaç ya da meyve; şerbetli tatlıyı paylaşın.
  • Çay ve su: Şekersiz çay ve su gün içinde sıvının bir parçası olabilir.

İştahınız çok azsa yumuşak ve hafif yiyecekler daha kolay gelebilir: yoğurt, lor, çorba, sütlü ya da yoğurtlu meyve içeceği. Kırmızı et, şarküteri ürünleri ve sert peynirler gibi ağır yiyecekler bu dönemde zor gelebilir. Küçük tabak kullanın ve yemeği tabağa bir kez alın.

The American Journal of Clinical Nutrition (PMC, NCBI) ↗NHS ↗

Neyi neyle değiştirebilirsiniz?

  • Simit, poğaça ya da börekle kahvaltı yerine: yumurtalı, peynirli, sebzeli kahvaltı.
  • Beyaz ekmek ve beyaz pirinç pilavı yerine: tam buğday ekmeği ve bulgur pilavı, küçük porsiyonla.
  • Sucuk, salam ve sosis yerine: haşlanmış yumurta, evde pişmiş tavuk ya da peynir.
  • Kızartma yerine: fırında ya da haşlanmış sebze, ızgara köfte veya balık.
  • Gazlı içecek ve meyve suyu yerine: su, maden suyu, ayran.
  • Cips ve paketli kraker yerine: bir avuç tuzsuz kuruyemiş ya da meyve.
  • Büyük bir akşam yemeği yerine: gün içine yayılmış üç küçük öğün ve bir iki ara öğün.
The American Journal of Clinical Nutrition (PMC, NCBI) ↗

Özel durumlar

  • Gebelik ve emzirme: Semaglutid ve tirzepatid gebelikte ve emzirirken kullanılmaz. Gebelik planlıyorsanız ilacı ne zaman bırakmanız gerektiğini önceden hekiminize sorun.
  • Diyabet ilaçları: İnsülin ya da gliklazid, glimepirid gibi şeker düşürücü ilaçlarla birlikte kullanıldığında kan şekeri düşebilir. Hekiminiz bu ilaçlarda değişiklik yapabilir; kendiniz değiştirmeyin.
  • Ameliyat ve işlem: Narkoz ya da sedasyon gerektiren bir işlem öncesinde, diş tedavisi dahil, bu ilacı kullandığınızı söyleyin.
  • Yeme bozukluğu öyküsü, tip 1 diyabet ya da ciddi mide hastalığı varsa bu rehber size uygun olmayabilir; beslenme planınızı hekiminizle birlikte yapın.
  • Vitamin ve mineraller: Çok az yendiğinde demir, kalsiyum, D vitamini ve B12 gibi besin öğeleri yetersiz kalabilir. Takviye gerekip gerekmediğine hekiminiz karar verir.
  • İlacı nereden alıyorsunuz? Reçetesiz, internetten ya da “muadil” diye satılan ürünler sahte olabilir, yanlış madde ya da yanlış miktarda etken madde içerebilir. İlacı yalnız reçeteyle ve eczaneden alın.
NHS ↗NHS ↗The American Journal of Clinical Nutrition (PMC, NCBI) ↗FDA ↗NIDDK (NIH) ↗

Ne zaman hekime ya da acile başvurmalı?

Aşağıdakilerden biri olursa 112’yi arayın ya da acile gidin:

  • Geçmeyen, şiddetli karın ağrısı, özellikle sırta vuruyorsa; kusma olsun ya da olmasın (pankreas iltihabı belirtisi olabilir)
  • Karnın sağ üst tarafında saatlerce süren şiddetli ağrı, ateş, deride ya da gözlerde sararma, açık renkli dışkı (safra kesesi sorunu belirtisi olabilir)
  • Boğazda, dilde ya da yüzde şişme, nefes almada güçlük, yaygın kaşıntılı döküntü
  • Diyabet ilacı kullanıyorsanız titreme, terleme, çarpıntı, bilinç bulanıklığı gibi düşük şeker belirtileri geçmiyorsa ya da kişi tepki vermiyorsa

Şunlarda aynı gün hekiminize başvurun: sıvı tutamayacak kadar kusma, çok az idrara çıkma, ani görme değişikliği ya da size sıkıntı veren ve geçmeyen yan etkiler.

NHS ↗NHS ↗European Medicines Agency (EMA) ↗NHS ↗NIDDK (NIH) ↗

Nefes darlığı, bilinç bulanıklığı, dudak ya da dilde şişlik, durmayan kusma veya göğüs ağrısı varsa 112’yi arayın.

Hekim ve diyetisyen için not

Ortak bildirge (ACLM, ASN, OMA, TOS; 2025) tedavi başlamadan önce beslenme taraması, düşük enerji alımında mikro besin yeterliliğinin izlenmesi, yeterli protein ve yapılandırılmış direnç egzersizi önerir. Hastaya mide-bağırsak yan etkileri önceden anlatılmalı, erken başvurması istenmelidir. İnsülin ya da sülfonilüre kullananlarda hipoglisemi riski, gebelik planı ve yeme bozukluğu öyküsü sorgulanmalıdır. Kaynağı belirsiz ya da internetten alınan ürün kullanımı sorulmalıdır.

The American Journal of Clinical Nutrition (PMC, NCBI) ↗NHS ↗FDA ↗

Sık sorulan sorular

Kilo iğnesi kullanırken özel bir diyet yapmam gerekir mi?

Tek bir özel diyet yoktur. Önerilen, sebze, meyve, tam tahıl, baklagil, protein ve sağlıklı yağlardan oluşan dengeli ve az işlenmiş bir beslenmedir. Planınızı bir diyetisyenle kişiye göre hazırlamak en iyisidir.

The American Journal of Clinical Nutrition (PMC, NCBI) ↗NHS ↗
Hiç acıkmıyorum, öğün atlayabilir miyim?

Uzun süre aç kalmak bulantıyı artırabilir ve yeterli besin almanızı zorlaştırır. Aç hissetmeseniz de düzenli saatlerde küçük öğünler yemeniz önerilir. Gerekirse telefonunuza yemek hatırlatıcısı kurun.

The American Journal of Clinical Nutrition (PMC, NCBI) ↗
Ne kadar protein yemeliyim?

Kişiye göre değişir; size uygun miktarı hekiminiz ya da diyetisyeniniz belirler. Pratikte her öğüne bir protein kaynağı koymak ve kas güçlendiren egzersiz yapmak iyi bir başlangıçtır.

The American Journal of Clinical Nutrition (PMC, NCBI) ↗
İlacı kullanırken alkol içebilir miyim?

İngiltere’nin sağlık hizmeti bu ilaçları kullanırken alkolden uzak durmanın en iyisi olduğunu söyler; alkol bulantı ve kusmayı artırabilir. Diyabetiniz varsa alkol kan şekerini de etkileyebilir; hekiminize danışın.

NHS ↗NHS ↗
İlaç kullanırken spor yapmalı mıyım?

Evet. İlaçlar hareketin yerini almaz. Genel öneri haftada en az 150 dakika orta tempolu hareket ve haftada en az iki gün kas güçlendiren egzersizdir. Size uygun programı hekiminizle konuşun.

NIDDK (NIH) ↗The American Journal of Clinical Nutrition (PMC, NCBI) ↗

Görüşmeye bir soruyla gidin

Benim için günlük protein ve sıvı ihtiyacı ne kadar ve hangi besin öğeleri için kan testi ya da takviye gerekiyor? Kullandığım diğer ilaçlarda, özellikle şeker ilaçlarında değişiklik gerekiyor mu? Hangi yan etkide sizi aramalıyım?

Uluslararası kaynaklar, yerel uygulama

Kaynağın ülkesi ayrıca belirtilir. Besin değerleri, porsiyonlar ve öneriler ülkeye göre değişebilir. Türkiye’de güncel resmî öneriler (Türkiye Beslenme Rehberi) ve hekiminiz esas alınır.

Kaynaklar ve dayanaklar

  1. NHS · Semaglutide: a medicine to manage type 2 diabetes or treat obesity ↗

    Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2026-05-15

  2. NHS · Obesity — Treatment ↗

    Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2026-04-29

  3. NIDDK (NIH) · Prescription Medications to Treat Overweight & Obesity ↗

    Ülke bağlamı: ABD · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2024-06

  4. The American Journal of Clinical Nutrition (PMC, NCBI) · Nutritional priorities to support GLP-1 therapy for obesity: a joint Advisory from the American College of Lifestyle Medicine, the American Society for Nutrition, the Obesity Medicine Association, and The Obesity Society ↗

    Ülke bağlamı: ABD · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2025-05

  5. European Medicines Agency (EMA) · Semaglutide solution for injection (weight management): EPAR product information and package leaflet ↗

    Ülke bağlamı: AB · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2026-10-26

  6. NHS · Tirzepatide ↗

    Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2026-05-15

  7. FDA · FDA’s Concerns with Unapproved GLP-1 Drugs Used for Weight Loss ↗

    Ülke bağlamı: ABD · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2026-10-01

  8. NHS · Low blood sugar (hypoglycaemia) ↗

    Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2023-08-03

  9. NIDDK (NIH) · Symptoms & Causes of Gallstones ↗

    Ülke bağlamı: ABD · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2017-11

Bağlantılı sayfalar

Sürüm ve değişiklik kaydı

Yazan
Doktorclub Sağlık Editörleri
Tıbbi ve beslenme incelemesi
Uzman incelemesi sürüyor
İnceleme tarihi
Uzman incelemesi sürüyor
Sürüm
1.0.0
  • — Kaynaklı ilk taslak hazırlandı. Tıbbi, beslenme ve dil incelemesi bekleniyor.

Doktorclub editoryal içeriği · Yapay zekâ desteğiyle, kaynaklara dayanarak hazırlanmıştır. Uzman incelemesi sürüyor; tamamlandığında inceleyenin adı ve tarihi bu sayfada gösterilir. Bilgilendirme, hekim ve diyetisyen değerlendirmesinin yerine geçmez. Bu sayfa tanı koymaz, ilaç ya da doz önermez; ilacınızı hekiminize danışmadan değiştirmeyin. İçerik düzeltmesi bildir · Yayın ilkeleri · Tıbbi inceleme politikası

← Mutfak Tıbbı’na dön